 بر اساس نتايج يك پژوهش، ايرانيها سالانه يكهزار تن مواد مخدر مصرف ميكنند و 37 درصد معادل 2200 تن از مواد مخدر توليدي افغانستان به ايران وارد ميشود.
سرتيپ دوم رضا ملكي، رئيس گروه مواد مخدر دانشگاه علوم انتظامي با ارائه گزارشي تحت عنوان «بررسي وضعيت كشت و توليد مواد مخدر در افغانستان و برآورد ميزان ورود و مصرف آن در ايران» كه سال 2006 انجام شده ، در نشست همانديشي مسوولان ستاد مبارزه با مواد مخدر با اعلام اين كه آمارهاي اين گزارش از مصاحبه رو در رو با مسوولان مواد مخدر افغانستان در حد وزير مبارزه با مواد مخدر اين كشور تا مصاحبه با كشاورزان كشتدهنده خشخاش و عوامل قاچاق مواد مخدر در اين كشور و همچنين بر اساس آمار مجامع بينالمللي و سازمان ملل متحد، فراهم شده است، اظهار كرد: سهم مصرف و ترانزيت مواد مخدر افغانستان از ايران حدود 37 درصد (3/37 درصد) است كه از اين ميان، 6/19 درصد معادل 1200 تن مربوط به ترانزيت مواد مخدر از ايران از مسير سنتي و قديمي بالكان به مقصد اروپا و 3/17 درصد مربوط به بازار مصرف داخلي است كه از اين طريق، سرجمع مصرف و ترانزيت مواد مخدر توليدي افغانستان در ايران به 2200 تن ميرسد.
وي با بيان اين كه مواد مخدر توليدي افغانستان به نسبت 40 به 60 به ترتيب از 2 مسير پاكستان و افغانستان به ايران وارد ميشود، افزود: البته طبق ادعاي UNODC در گزارش اخير، 53 درصد توليد مواد مخدر افغانستان به ايران وارد ميشود و از اين ميزان، 31 درصد شامل هروئين است كه البته اين آمار جاي تامل دارد.
1057 تن مصرف مواد مخدر در داخل كشور
ملكي همچنين عنوان كرد: بر اساس نتايج اين پژوهش، يك ميليون و 200 هزار معتاد رسمي كه 300 هزار نفر آنها را معتادان هروئيني با 17 تن مصرف سالانه بر حسب مصرف روزانه نيم گرم تشكيل ميدهند و 800 هزار معتاد تفنني در كشور وجود دارد كه با احتساب مصرف سالانه 88 تني معتادان تفنني بر حسب مصرف 3 گرمي در هر 10 روز يكبار و مصرف 860 تني معتادان رسمي بر حسب مصرف روزانه 5/1 گرمي، مجموع مصرف مواد مخدر داخل كشور به 1057 تن ميرسد كه اين ميزان، 3/17 درصد از كل توليد مواد مخدر در افغانستان را تشكيل ميدهد.
16 درصد از 37 درصد مواد مخدر ورودي به ايران كشف ميشود
رئيس گروه مواد مخدر دانشگاه علوم انتظامي با اشاره به اين كه طبق آمار علمي و آزمايشگاهي و با احتساب ميزان مرفين موجود در ترياك، از هر 7 كيلوگرم ترياك، يك كيلوگرم هروئين به دست ميآيد، گفت: طبق اين گزارش، حدود 16 درصد از مواد مخدر ورودي به ايران معادل 5 درصد توليد افغانستان كشف ميشود.
ايران، رتبه اول معتادان ترياكي در دنيا
سرتيپ دوم ملكي بيان كرد: بالاترين ميزان مصرف مواد مخدر توليدي افغانستان در منطقه، مربوط به ايران است و اين كشور داراي بيشترين جمعيت معتادان ترياكي در دنياست كه نمونه آن، وقوع كشف 95 درصدي كل مواد مخدر جهان و معادل كشف سالانه حدود 500 تن مواد مخدر در ايران است.
عوامل جذب مواد مخدر به ايران
اين پژوهشگر همچنين با طرح اين پرسش كه چرا با همه اقداماتي كه در مرزهاي كشور همچون انسداد شديد فيزيكي مرز صورت گرفته، هنوز بيشترين ورود مواد مخدر توليدي افغانستان به ايران است، بازار تقاضاي داخلي، وجود معاملات پاياپاي نقدي در زمينه خريد و فروش خودرو، طلا، صرافي و فرش كه تجارت مواد مخدر را تسريع ميكند، نزديكي به مسير درياچه بالكان براي ترانزيت مواد مخدر، وجود شبكههاي فرامنطقهاي كه تا پيش از انقلاب در قالب ورود سنتي جاي ميگرفتند، نقش مرزنشينان كه بيشترين تسريعكننده قاچاق مواد مخدر به كشور هستند و بسياري از طوايف مرزهاي شرقي بويژه در خراسان جنوبي از عوامل قاچاق محسوب ميشوند و اجرا نشدن جدي قانون پولشويي در كشور كه به موجب آن، با پولهايي حاصل از قاچاق مواد مخدر براحتي معاملات تجاري صورت ميگيرد، را از جمله پاسخهاي اين سوال عنوان كرد.
سرتيپ دوم ملكي در ادامه، ضمن انتقاد از وجود تناقض آماري بين مسوولان كشور درباره ميزان داخلي مصرف موادمخدر، در پاسخ به انتقادهايي كه از وي درخصوص اعلام ترياك به عنوان بيشترين ماده مصرفي كشور برخلاف نظر RSA سال گذشته كه تغيير الگوي مصرف مواد مخدر در كشور را نشان ميدهد، سهم 80 درصدي كشفيات ترياك در مواد مخدر كشفي ايران را پاسخ اين سوال ذكر كرد.
ملكي همچنين با بيان اين كه بهرغم افزايش گرايش به كراك طبق نظر RSA، ترياك همچنان جايگاه خود را در مواد مخدر مصرفي كشور، حفظ كرده است، در ادامه پاسخ به منتقدان نسبت به آمار مصرف يكهزار تني اعلام كرد: براساس مستنداتي كه از افغانستان به دست آمده است، 53 درصد مواد مخدر توليدي اين كشور يعني بيش از 4000 تن به ايران وارد ميشود؛ حال اگر ما معتقديم مصرف مواد مخدر كشور 500 تن است، بايد كار علمي انجام دهيم و اين موضوع را به اثبات برسانيم.
وي همچنين با تاكيد بر اين كه در صورت كاهش مصرف مواد مخدر داخل كشور، ميزان كشفيات نيز بايد به تبع آن، كاهش يابد، افزود: اين در حالي است كه ميزان 600 تني كشفيات مواد مخدر در سال گذشته با افزايش 40 درصدي امسال به 800 تا 900 تن افزايش يافته و حال اين پرسش مطرح ميشود كه اگر مصرف مواد مخدر يكهزار تن نيست و 500 تن است، پس براي ساير مواد مخدر ورودي به ايران چه اتفاقي افتاده و علاوه بر اين چرا اگر در كنترل و مهار مواد مخدر در كشور موفق بودهايم، قيمت مواد مخدر به جاي افزايش، بشدت كاهش يافته است؟
شفافسازي كنيد
مسوولان ستاد مبارزه با مواد مخدر با استناد به اين كه آمار بهروز نبوده و همچنين اين آمار اعلامي با گزارش اخير دولتي در ارزيابي وضعيت اعتياد در كشور (RSA) ناهماهنگ است، به گزارش فوق انتقادهايي واردكردند.
طه طاهري، جانشين دبيركل ستاد مبارزه با مواد مخدر با تاييد انتشار نتايج پژوهش فوق از سوي رسانهها، در اين نشست با بيان اين كه ستاد مبارزه با مواد مخدر با رويكرد شفافسازي كه نمونه آن، برگزاري جلسات همانديشي چهارشنبههاست، به نوعي به حياط خلوت برخي اقدامات در كشور ميپردازد تا بتواند بدون پرده، ناكاميها را شفاف كند، گفت: روند طرح موضوعات شفافكننده در زمينههايي همچون وضعيت مواد مخدر در ايران در حال افزايش است.
وي افزود: سياست شفافسازي ستاد مبارزه با مواد مخدر از اين دست است كه چرا با همه هزينههايي كه ايران در جهت مبارزه با مواد مخدر پرداخته، هنوز سوالات زيادي وجود دارد كه در نگاه مردم ناكامي جلوه ميكند.
طاهري تاكيد كرد: بايد مشخص شود چند درصد از قاچاقچيان مواد مخدر كه با حكم اعدام و حبس ابد به جرم انتقال تناژههاي بالاي مواد مخدر و معتاد كردن جوانان اين كشور بدون اجراي حكم، براحتي آزاد شدهاند و در مقابل، راي چند درصد از اين افراد اجرا شده است؟
وي ادامه داد: بايد مشخص شود چه اشكالاتي بر سر اجراي قوانين وجود دارد و چه دستهايي نميگذارند كه اين قوانين به اجرا درآيد.
طاهري همچنين با بيان اين كه مهم نيست كه 2/1 ميليون معتاد در كشور وجود دارد يا 700 هزار نفر خاطرنشان كرد: مهم اين است كه اعتياد در ايران، خانمانسوز و ريشهكنكننده است و ما به عنوان مسوولان كشور بايد پاسخگو باشيم كه ركگويي و طرح اشكالات در اين زمينه اولين اقدام بايد باشد.
جانشين دبيركل ستاد مبارزه با مواد مخدر همچنين در جهت برنامههاي ايران براي مهار اعتياد، از كاهش 20 درصدي جمعيت معتادان كشور و همچنين افزايش 80 درصدي معتادان تحت درمان ظرف 5 سال آينده يعني تا پايان برنامه پنجم توسعه خبر داد.
گفتني است، آمار يكهزار تني مصرف مواد مخدر داخل كشور مورد انتقاد حميد صرامي، سرپرست گروه مشاوران ستاد مبارزه با مواد مخدر تحت اين عنوان كه مصرف مواد مخدر داخل كشور طبق آخرين آمار، 580 تن است، قرار گرفت.
علاوه بر اين، صدر بودن ترياك در جدول مواد مخدر مصرفي در داخل و همچنين ورود حدود 3/37 درصد از توليد مواد مخدر افغانستان به ايران نيز با انتقاد سعيد صفاتيان، مديركل درمان و بازپروري ستاد مبارزه با مواد مخدر روبهرو شد و گفت: الگوي مصرف مواد مخدر در كشور تغيير كرده و به سمت مصرف مواد مخدري همچون كراك گرايش پيدا كرده است و علاوه بر اين، ورود حجم بالاي مواد مخدر به كشور، الزاما به معناي مصرف آن در كشور نيست و ممكن است به دليل ارزش افزوده بالاي آن، به تركيه ترانزيت و در آنجا فرآوري شود. | 
چرا قاچاقچيان اعدامي آزاد ميشوند؟
