اخبار داخلی فناوری اطلاعات نگاهي به عملکرد قفل هاي سخت افزاري و نرم افزاري

www.iranscientific.com , چهارشنبه 6 آذر 1387

نگاهي به عملکرد قفل هاي سخت افزاري و نرم افزاري

اين قفل ها بعضاً به صورت يک رابط، روي پورت پارالل سيستم نصب مي شوند که البته هر دو نوع آن عملکرد مشابه دارند.

شايد تا به حال بارها شنيده ايد که براي جلوگيري از استفاده غيرمجاز از برنامه ها يا تکثير غيرقانوني آنها، اصطلاحاً به آنها قفل مي زنند. قفل گذاري کلاً به دو روش نرم افزاري و سخت افزاري صورت مي گيرد.
قفل سخت افزاري
چنانچه از سخت افزار خاصي براي قفل گذاري استفاده شود، به آن قفل سخت افزاري گفته مي شود. اين قفل ها بعضاً به صورت يک رابط، روي پورت پارالل سيستم نصب مي شوند که البته هر دو نوع آن عملکرد مشابه دارند. بخش اصلي قفل، از يک حافظه قابل پاک شدن تشکيل شده که با توجه به نوع و حجم آن، داراي عملکردي متفاوت است و عمدتاً به يکي از دو روش زير عمل مي کند. روش اول قفل

	" روش ديگر قفل گذاري به اين صورت است که توليدکننده نرم افزار بخش کوچکي از برنامه را در حافظه قفل قرار مي دهد که در اين حالت چنانچه قفل وجود نداشته باشد، برنامه به هيچ وجه، قادر به اجرا و ادامه کار نخواهد بود. ... "

گذاري به اين صورت است که توليدکننده نرم افزار يک يا چند بايت از اطلاعات را در قفل نوشته و برنامه هنگام اجرا آن را چک مي کند. در صورتي که قفل وجود داشته باشد، برنامه به کار خود ادامه مي دهد و اگر قفل وجود نداشته باشد يا اطلاعات خوانده شده از روي قفل صحيح نباشد، برنامه متوقف شده و با اعلام خطا، از اجراي صحيح سر باز مي زند. اين نوع قفل ها داراي ساختاري ساده، حافظه يي در حد چند بايت و قيمتي ارزان هستند. استفاده از اين قفل ها بسيار ساده بوده و نياز به تخصص خاصي ندارد. تنها کافي است نرم افزار ويژه قفل را (که توسط شرکت توليدکننده قفل ارائه شده ) اجرا کرد. گفتني است در ابتدا که قفل فاقد اطلاعات است، اول يک کلمه دلخواه به عنوان کلمه عبور درخواست کرده و سپس با توجه به نوع قفل، يک يا چند کلمه اطلاعات را دريافت و در حافظه قفل ثبت کنيد. در دفعات بعد بايد کلمه عبوري که اولين بار ثبت شده، وارد شود تا بتوان به اطلاعات دروني قفل دسترسي داشت. البته بعد از ورود به برنامه اين کلمه قابل تغيير است. در هر صورت پس از ثبت اطلاعات در قفل، توليدکننده نرم افزار اطلاعات ثبت شده را در يک برنامه چک مي کند که نحوه چک کردن اطلاعات با توجه به نوع قفل متفاوت است. در بعضي فقط اطلاعات درون قفل چک مي شود و در بعضي ديگر، در مرحله اول وجود قفل چک شده و در مرحله بعدي، اطلاعات درون آن چک مي شود. روش ديگر قفل گذاري به اين صورت است که توليدکننده نرم افزار بخش کوچکي از برنامه را در حافظه قفل قرار مي دهد که در اين حالت چنانچه قفل وجود نداشته باشد، برنامه به هيچ وجه، قادر به اجرا و ادامه کار نخواهد بود. اين نوع قفل ها داراي ساختاري کمي پيچيده، حافظه يي بعضاً تا چند کيلو بايت و قيمتي نسبتاً گران هستند. استفاده از اين قفل ها به سادگي نوع قبلي نيست. البته نحوه کلي کار مشابه روش قبلي است. با اجراي نرم افزار ويژه قفل و

	" محدوديت در تعداد کپي؛ در اين حالت برنامه نصب کننده نرم افزار، فضاي مشخصي در ديسک را با روش خاصي مرمت کرده و تعداد مجاز نسخه برداري را در آن درج مي کند.... "

وارد کردن کلمه عبور، بايد نام فايلي را که مي خواهيم روي آن قفل بزنيم، مشخص کنيم تا بخشي از آن در قفل ثبت شود. البته در بعضي ديگر از اين نوع قفل ها، که حفاظت بيشتري را انجام مي دهند، بايد توسط توليدکننده نرم افزار دقيقاً کنترل شود که چه بخش هايي از فايل بايد در قفل ثبت شود که ابتدا انجام اين کار نياز به تخصص و تجربه کافي دارد، چرا که بعضاً ممکن است خطا در انجام کار باعث بروز اشکال در برنامه توليدي شود. چون با اين کار در واقع بخشي از برنامه در قفل ثبت مي شود، واضح است که هر قفل فقط براي يک نسخه از برنامه مي تواند مورد استفاده قرار بگيرد و به همين علت کاربرد اين قفل کمتر است. ضمناً نوع ديگري از قفل ها هستند که از هر دو روش فوق استفاده مي کنند، اما طرفدار چنداني ندارند.
قفل نرم افزاري
چنانچه از روش ها و ترفند هاي نرم افزاري براي قفل گذاري استفاده شود، به آن قفل نرم افزاري گفته مي شود. قفل هاي نرم افزاري داراي تنوع بيشتري نسبت به قفل هاي سخت افزاري بوده و بعضاً از لحاظ طراحي و اجرا سليقه يي و ابتکاري هستند اما مي توان نحوه عملکرد اکثر آنها را توسط يکي از سه روش ذيل تشريح کرد.
1- محدوديت در تعداد کپي؛ در اين حالت برنامه نصب کننده نرم افزار، فضاي مشخصي در ديسک را با روش خاصي مرمت کرده و تعداد مجاز نسخه برداري را در آن درج مي کند. بدين طريق با هر بار کپي کردن برنامه، يک واحد از اين عدد کم مي شود و هنگامي که تعداد مجاز آن به صفر رسيد، ديگر نمي توان برنامه را روي سيستم نصب کرد. حال ممکن است اين

	" استفاده از ديسکت هنگام اجراي برنامه؛ در اين حالت، ديسکت مورد نظر، يا به روش خاصي فرمت و سپس هنگام اجرا، اطلاعات روي آن بررسي مي شود يا اينکه قسمتي از ديسکت را به صورت فيزيکي و عمدي خراب مي کنند و در واقع همان صدمه يي که به عمد بر سطح ديسکت وارد شده است.... "

سوال مطرح شود که مگر نمي توان پس از نصب برنامه از آن پشتيباني گرفته و سپس از نسخه پشتيبان نيز روي سيستم ديگري استفاده کرد که در پاسخ بايد گفت نه، چرا که هنگام نصب، اطلاعاتي راجع به سخت افزار سيستم که مي تواند مثلاً شامل نوع قطعات يا شماره سريال قطعات باشد، در جايي در محدوده قفل ذخيره مي شود و از اين پس هر بار هنگام اجراي برنامه، اين اطلاعات به دقت چک مي شود و در صورت هرگونه تغيير، برنامه اجرا نمي شود.
2- استفاده از ديسکت هنگام اجراي برنامه؛ در اين حالت، ديسکت مورد نظر، يا به روش خاصي فرمت و سپس هنگام اجرا، اطلاعات روي آن بررسي مي شود يا اينکه قسمتي از ديسکت را به صورت فيزيکي و عمدي خراب مي کنند و در واقع همان صدمه يي که به عمد بر سطح ديسکت وارد شده است، به عنوان قفل و محافظ نرم افزار عمل مي کند. از اين پس براي انتقال برنامه از يک سيستم به سيستم ديگر اين فلاپي مانند قفل سخت افزاري عمل مي کند و بايد مختصات آن توسط برنامه تاييد شود و چنانچه اين فلاپي در درايو نباشد، برنامه اجرا نخواهد شد.
3- قفل سي دي (اجرا از روي سي دي)؛ با متداول شدن سي دي يا لوح فشرده، روش جديدي در قفل گذاري ابداع شد و آن اجراي برنامه از روي سي دي است. در اين حالت برنامه هنگام اجرا به سي دي رجوع کرده و نقاط خاصي از آن را چک مي کند. اين نقاط بخش هايي هستند که به صورت فيزيکي علامت گذاري شده اند و در واقع به نوعي صدمه ديده اند و معمولاً اين خرابي با تابش اشعه ليزر انجام مي شود. به اين ترتيب به اصطلاح نقاط معيني از سي دي ليزرسوز مي شود. اين نقطه يا نقاط، به عنوان قفل سي دي عمل مي کند و از عمل تکثير يا کپي برداري و همچنين استفاده غيرمجاز از آن جلوگيري به عمل مي آورد.
در خاتمه سوالي که در مورد سه روش فوق الذکر مطرح است، اين است که آيا مي توان قبل از نصب، از ديسکت ها و سي دي هاي قفل گذاري شده کپي تهيه کرد و سپس آنها را نصب کرد؟ پاسخ منفي است زيرا همانگونه که اشاره شد، يا بخشي از ديسکت يا تمامي آن به روش خاصي فرمت مي شود که قابل کپي برداري نيست يا اينکه محل و نقاطي که روي ديسکت يا سي دي، به صورت فيزيکي و عمدي صدمه ديده اند، اجازه کپي برداري را نمي دهند و مانع از انجام اين کار مي شوند.