اخبار داخلی اقتصادی جهش صادراتي چگونه محقق مي‌شود؟

ايسنا , جمعه 26 فروردين 1384

جهش صادراتي چگونه محقق مي‌شود؟

توجه ويژه به صادرات كالاهاي غيرنفتي در برنامه چهارم توسعه و تاثيرات مثبتي كه رشد صادرات در حل مشكلات اقتصادي و نيز رشد توليد و ايجاد اشتغال دارد.

توجه ويژه به صادرات كالاهاي غيرنفتي در برنامه چهارم توسعه و تاثيرات مثبتي كه رشد صادرات در حل مشكلات اقتصادي و نيز رشد توليد و ايجاد اشتغال دارد، لزوم طراحي استراتژي مناسب براي موفقيت در عرصه‌ صادرات را بيش از پيش نشان مي‌دهد. از سويي نيز توجه به نمونه‌هاي موفق بسياري در دستيابي به جهش صادراتي از جمله چين، كره، سنگاپور و برخي ديگر از كشورها، فرضيه غيرقابل تحقق بودن اين امر را رد مي‌كند. واقعيت امر اين است كه شايد بتوانيم روش‌هايي كه كشورهاي موفق در امر صادرات در پيش گرفته‌اند را به كار بنديم، چرا در حال حاضر بسياري از كشورها از جمله هند و پاكستان با دست زدن به اصلاحات اقتصادي، به دانش جهش صادراتي دست يافته و در ابتداي راه هستند.
در همين خصوص تعدادي از صاحبنظران اقتصادي راهكارهاي متعددي را پيشنهاد

	" جاي خالي صنايع صادرات‌گرا بيش از آن است كه در فكر جهش صادراتي باشيم. بنابراين قبل از طراحي هدف، بايد مزيت‌ها و برتري‌ها را شناسايي و تقويت كنيم... "

كرده‌اند.
دكتر عدالتيان، نايب رئيس اتاق بازرگاني تهران و يكي از نمايندگان بخش خصوصي نيز معتقد است، ظرفيت‌سازي و بازاريابي نوين به معناي آنچه در دنيا جريان دارد، در كشور نداريم.
عدالتيان گفت: كشورمان به غير از صادرات فولاد و مواد پتروشيمي، در مابقي كالاها رشد صادراتي نداشته و مزيتي ايجاد نكرده است.
پيشنهاد دكتر عدالتيان ظرفيت سازي و ايجاد صنايع توليدي صادرات‌گرا و توليد انبوه با هدف صادرات است.
بر اساس اين گزارش و طبق اظهارنظر صاحب‌نظران فعال در عرصه‌ صادرات، جاي خالي صنايع صادرات‌گرا بيش از آن است كه در فكر جهش صادراتي باشيم. بنابراين قبل از طراحي هدف، بايد مزيت‌ها و برتري‌ها را شناسايي و تقويت كنيم.
دليل ديگري كه در خصوص عامل افت صادرات مطرح مي‌شود، ضعف بازاريابي است.
تحليل نايب رئيس اتاق بازرگاني تهران، در اين خصوص آن است كه دست‌اندركاران صادرات در بخش دولتي و نيز شركت‌هاي بازرگاني، بايد با استفاده از روش‌هاي مختلف به ابزار علمی‌ بازاريابي دست يافته و آن را اجرا كنند.
به گفته‌ وي، ايران در خصوص بازاريابي كالاهاي صادراتي، به سرمايه‌گذاري انساني و مالي نياز دارد.
اين توصيه دكتر عدالتيان از اين جهت اهميت دارد كه يك صادركننده و توليدكننده بايد سليقه مصرف‌كننده خارجي در كيفيت و بسته‌بندي، اطلاعات بازار و رسانه‌ها را بشناسد.
از روند عملكرد صادراتي اين‌گونه بر مي‌آيد كه مسائل بازاريابي به صورت محدود از طريق برپايي نمايشگاه، اكتفا به فروش و بازاريابي محدود در حاشيه نمايشگاه‌ها دنبال مي‌شود.
دكتر سالاري‌راد، مديرعامل منطقه آزاد چابهار، راه دستيابي به جهش صادراتي را

	" چنانچه در طراحي زنجيره صادرات، بخش‌هاي مفقوده يا منفصله وجود داشته باشد، كار به درستي انجام نمي‌گيرد... "

شناسايي حلقه‌هاي زنجيره صادرات دانست.
وي، گفت: زنجيره صادراتي زماني به رشد طبيعي ادامه مي‌دهد كه ضعيف‌ترين حلقه‌هاي آن شناسايي و مقاوم‌سازي شوند، و ساير حلقه‌هاي مفقوده آن طراحي و نصب گردد؛ تا مجموعه اين حلقه‌ها كاركرد زنجيره‌اي صادرات را داشته باشد.
به اعتقاد دكتر سالاري‌راد، چنانچه در طراحي زنجيره صادرات، بخش‌هاي مفقوده يا منفصله وجود داشته باشد، كار به درستي انجام نمي‌گيرد.
وي يكي از موانع دست‌يابي به رشد صادراتي را طراحي نشدن حلقه‌هايي از زنجيره صادرات در خارج از كشور برشمرد.
به گفته‌ سالاري‌راد، در شرايط فعلي، حلقه‌هايي از زنجيره صادرات كه در خارج از كشور بايد وجود داشته باشد، با رقابت‌هاي ناسالم صادركنندگان ايراني، از دست مي‌رود، و نبود دانش بازاريابي مناسب، مقاومت و قابليت رقابت پذيري را كاهش يا حتي نابود مي‌كند.
مهندس شمس‌زاده - معاون بازرگاني شركت كشتيراني - وجود قوانين دست و پا گير را دليل افت صادرات مي‌داند.
به گفته‌ وي، بحث ايجاد مزيت نسبي در صنايع صادرات‌گرا و رقابت‌پذير بودن توليدات صادراتي، قبل از همه چيز به تدوين قوانين و مقررات سهل و راحت نيازمند است.
شمس زاده تاكيد دارد، دليل اصلي افت صادرات، قوانين دست و پاگيري از جمله قوانين كار و مقررات پيچيده صادراتي و وارداتي است.
وي ابراز كرد: ضمن توجه به اعمال اصلاحات در قوانين تجارت، بايد هم‌زمان با آن

	" مديرعامل منطقه ويژه‌ اقتصادي خليج فارس نيز اعتقاد دارد كه توجه به مشكلات ريز صادرات، ما را از حل مشكلات اساسي غافل كرده است... "

موانع جذب سرمايه‌گذاري خارجي را نيز از پيش روي صادرات برداشت؛ چرا كه سرمايه‌گذاري در بخش‌هاي صنعتي قطعا اشتغال و توليد و به تبع آن صادرات را رشد خواهد داد.
معاون بازرگاني كشتيراني هم‌چنين تاكيد كرد كه ايران بايد از مزيت موقعيت جغرافيايي خود جهت ترانزيت كالا و نيز دسترسي به بازارهاي بين‌المللي نهايت استفاده را داشته باشد، تا به اهداف پيش‌بيني شده در برنامه چهارم دست يابد.
مهندس رضوي مديرعامل منطقه ويژه‌ اقتصادي خليج فارس نيز اعتقاد دارد كه توجه به مشكلات ريز صادرات، ما را از حل مشكلات اساسي غافل كرده است.
به گفته‌ وي، پرداخت يارانه صادراتي به توليدكنندگان كالاها و صنايع صادراتي، تاثيرگذارتر از پرداخت يارانه به صورت پنهان است.
رضوي از جمله دلايل افت صادراتي را به روز نبودن تكنولوژي در صنايع توليدي عنوان كرد.
وي خاطرنشان شد: دست نيافتن به تكنولوژي، موجب افت كيفيت توليدات و صادراتي نبودن توليدات شده است، بنابراين براي حل اين مشكل، بايد آموزش بيشتري به مديران صادراتي در خصوص بازاريابي علمی‌و توليد صادراتي داده شود.
رضوي نپيوستن به WTO و مشاركت ضعيف ايران در تجارت بين المللي را از عمده‌ترين مشكلات افت صادراتي بر شمرد و گفت: تنش‌هاي سياسي برخي از كشورها با ايران موجب شده است تا كالاهاي ايراني در اين كشورها به درستي تبليغ نشود.
حال با طرح اين مشكلات و بسياري از مشكلات ناگفته، بايد انديشيد كه چگونه و با چه راهكارهايي مي‌توان به رشد صادراتي در برنامه‌ چهارم دست يافت تا افت صادرات در سال‌هاي پاياني برنامه سوم به ويژه سال 83 را جبران كرد؟