جوامع جديد فضا را براي ارتباطات چهره به چهره و صميمي به حداقل كاهش داده اند، اين مسئله كه ريشه در تراكم جمعيتي و اخلاقي و وسعت و گستره زياد شهرها دارد، پيامدهاي مختلفي به‌دنبال داشته است.
از بين رفتن ساز و كارها و مكانيسم‌هاي سنتي، همسريابي يكي از اين پيامدهاست. پيش از اين محيط‌هاي خانوادگي و فاميلي يا فضاي محدود شهرهاي كوچك و محله‌ها امكان مناسبي براي آشنايي و شناخت و در نهايت انتخاب و گزينش همسر مناسب براي جوانان را فراهم مي‌كرد، اما اكنون فضا و شرايط اجتماعي و فرهنگي كاملاً دگرگون شده است.
با وجود اين نياز به شناخت، انتخاب و گزينش همسر همچنان پا برجاست و لذا ايجاد نهادهاي مناسب براي تسهيل اين امر و كمك به جوانان در انتخاب همسر بيش از پيش احساس مي‌شود. در اين زمينه جوامع مختلف شيوه‌هاي متفاوتي را تجربه كرده و سازمان‌ها و نهادهاي خاصي را ايجاد كرده اند كه مراكز مجازي و اينترنتي همسريابي از جمله آخرين موارد در اين زمينه است.
در كشور ما نيز به موازات رشد و توسعه شهري كمابيش اين قبيل نهادهاي تسهيل‌كننده ازدواج شكل گرفته و حتي چند سالي است اشكال جديد و مجازي آن نيز فعال شده اند اما صورت‌هاي سنتي‌تر چنين نهادهايي كه معمولاً توسط خيرين و نيكوكاران مذهبي و با حمايت مراكز ديني شكل گرفته سابقه طولاني تري دارد. گرايش ديني و مذهبي اين مراكز و شكل غيرانتفاعي و عام المنفعه آنها موجب اعتماد بيشتر مردم و مراجعين است. يكي از قديمي‌ترين اين نهادها بنياد ازدواج و تحكيم خانواده است.
بنياد ازدواج و تحكيم خانواده، در سال 1358 همزمان با تشكيل ساير نهادهاي انقلابي تأسيس شد.
انگيزه و هدف از تشكيل بنياد به گفته مسئولان آن مبتني بر تأكيدات در4 منبع: كتاب آسماني، سنت نبوي، اصل 10 قانون اساسي و فطرت انساني در مورد ازدواج و تشكيل خانواده است.
بنياد، داراي شخصيت حقوقي و پروانه قانوني بوده و امور آن توسط هيأت امنايي كه متشكل از30 نفرنيكوكار خيرانديش به‌صورت افتخاري است، مديريت مي‌شود.
پس از هيأت امنا، ساختار بنياد ازدواج شامل رئيس هيأت ‌مديره، مديرعامل، معاون همسريابي و معاون حل اختلاف و تحكيم خانواده و مشاوره مالي – اداري، فرهنگي آموزشي و حقوقي است.
فعاليت‌هاي بنياد شامل: همسريابي از طريق تطبيق پرسشنامه‌هاي متقابل، تشويق مجردها به تشكيل خانواده، برگزاري كلاس‌هاي مختلف اخلاقي و زناشويي، حل اختلاف زناشويي و خانوادگي، تسهيل مراسم عروسي و همكاري متقابل با ساير نهادها و سازمان‌ها براي برگزاري حشن‌هاي ازدواج است. بنياد ازدواج در طول 28 سال فعاليت خود موفق شده است 13 هزار مرد و زن جوان را بدون ذكر تلاش‌هاي بنياد و كمك آن به تسهيل در مراحل خواستگاري، به عقد يكديگر در آورد.
در زمينه چگونگي فعاليت بنياد ازدواج و نحوه ارائه خدمات و كمك آن به جوانان و زنان و مردان مجرد براي همسريابي مناسب با مهندس هزاوه‌اي، مديرعامل بنياد ازدواج گفت و گو كرده‌ايم كه نتايج آن در ادامه از نظرتان مي‌گذرد.

چه مسائل و مشكلاتي در شروع كار بنياد ازدواج به‌عنوان نهادي براي كمك به همسريابي داشتيد؟
مشكل اصلي در فرهنگ جامعه است، اينكه زن به جست‌ وجوي شوهر مناسب برود در جامعه ما مرسوم نبوده است. روي هم رفته هر دو جنس زن و مرد در مراجعه به بنياد ازدواج مشكل داشتند. در جلسات سخنراني‌هاي مختلف و در حضور مسئولان جهت بالا بردن فرهنگ عمومي ازدواج، به تبليغ اينكه زنان هم حق انتخاب همسر دارند، پرداخته شد. همايش‌هايي در شهرهايي از جمله شيراز، اصفهان، مشهد جهت تبليغ بنياد برپا شد و نامه‌هايي به ارگان‌هاي ذيصلاح فرستاده شد.

فعاليت بنياد متمركز در تهران بوده يا در شهرستان‌ها نيز فعاليت دارد؟
بنياد در 23 شهر شعبه تشكيل داد اما اكثراً به علت بدگماني‌هاي عمومي منجر به تعطيلي شد. در حال حاضر در شهرهايي مانند: شيراز، با نام بنياد ازدواج اسلامي- اصفهان، بنياد ازدواج و تأمين جهيزيه- مشهد، بنياد كوثر و قم، بنياد الزهرا شعب بنياد در حال فعاليت هستند.

بيشترين مراجعان در شروع كار چه افرادي بودند و چه خواسته‌اي داشتند؟
دو سوم آقايان بودند در مقابل يك سوم خانم ها.
خواسته بيشتر آنها انتخاب همسر ايده آل بود اما به نظر من ايده آل وجود ندارد، بيشتر بايد به هم شأن بودن توجه كرد.
مراجعان بيشتر تمايل داشتند كه ازدواج كرده‌ها باهم و ازدواج نكرده‌ها باهم تشكيل زندگي بدهند. از جمله شرايطي كه مدنظر بنياد است؛ شرايط سني، فرهنگي اجتماعي و مذهبي، تحصيلات، قد و وزن است. البته شرايط اقتصادي هم در امر انتخاب تأثير دارد.

هر كدام ازطرفين چندين مرحله از مشاوره را بايد تا وقوع ازدواج طي كنند؟
حداكثر 3 بار و سپس تجديد پرونده و تجديدنظر در خواسته‌ها و توقعات است. در ابتداي امر، هدف بنياد آشنا ساختن مراجعان با همديگر بدون نام و هويت است و سوق دادن آنها به ازدواج صحيح و آشنايي با شئونات يكديگر.

اطلاعاتي كه متقاضيان همسريابي به شما مي‌دهند محرمانه مي‌ماند؟
بله كاملاً محرمانه مي‌ماند و بعد از ازدواج مدارك خود را مي‌توانند بگيرند وگرنه امحاء مي‌شود.البته بنياد تحقيقاتي در زمينه درستي و نادرستي اظهارات طرفين انجام مي‌دهد. تا حد مقدور اطلاعات بررسي و ارزيابي مي‌شود و در برخي موارد خاص ممكن است تحقيقات محلي توسط متقاضيان انجام شود.

نحوه دخالت خانواده متقاضيان در انجام مراحل همسريابي چگونه است؟
اگر متقاضي مايل باشد مي‌تواند والدين يا بستگان خود را شركت دهد وگرنه بعد از انتخاب نهائي هر دو را به خانواده شان معرفي مي‌كنيم تا بدون ذكر نام بنياد، با آزادي و اقدامات سرپرستان خانوادگي نسبت به انجام عروسي اقدام كنند.

رفتار بنياد با افرادي كه سابقه ازدواج دارند چگونه است؟
با افرادي كه همسران خود را طلاق داده يا قبلاً ازدواج كرده اند ابتدا مذاكره مي‌شود و سعي خواهد شد آن‌ها را با هم آشتي بدهيم. اما اگر تفاهم برقرار نشد، فرآيند همسريابي به شيوه‌اي كه قبلا گفته شد شروع مي‌شود.

بنياد تا چه اندازه در تحقق اهدف خود موفق بوده است؟
با توجه به مشكل فرهنگي كه در ابتدا به آن اشاره كردم ما از نتيجه كار راضي هستيم. ميزان موفقيت ما در درجه اول كمك به همسريابي افراد مجرد هرگز ازدواج نكرده بوده است، پس از آن بيشترين موفقيت در بين افرادي بوده كه همسرشان بنا به دلايلي فوت كرده است موفقيت در بين گرو ه‌هاي متاركه كرده نسبت به دو گروه ديگر كمتر بوده است.