احسان موحدیان- صنعت نمايشگاه داري و برگزاري نمايشگاه هاي بزرگ تجاري و صنعتي در جهان طي چند دهه اخير به کسب و کاري پر رونق در دنيا مبدل شده که ضمن آشنا ساختن فعالان بخش هاي مختلف عرصه صنعت و تجارت و فناوري با دستاوردها و توانمندي هاي يکديگر، زمينه را براي رونق و رشد اقتصادي و صنعتي کشور ميزبان فراهم مي­آورد. در حال حاضر بسياري از کشور هايي که از پيشينه طولاني نمايشگاه داري برخوردارند، از جمله کشور هاي موفق جهان در عرصه اقتصاد و صنعت و فناوري محسوب مي شوند. از جمله اين کشورها مي توان به آلمان اشاره کرد که از هنگام پايان جنگ جهاني دوم و آغاز تلاش براي نوسازي و بازسازي کشور، به برگزاري نمايشگاه هاي مختلف در داخل آلمان و حضور قدرتمند در نمايشگاه هاي ديگر کشورها و بعدها مديريت نمايشگاه هاي مختلف در کشورهاي مختلف جهان توجه جدي نشان داده است. به گونه اي که امروزه شرکتي مانند DEUTSCHE MESSE (دوييچ مسه) به غولي بي رقيب در صنعت نمايشگاه داري جهان مبدل شده و مرور سايت اين شرکت به نشاني messe.de نشان مي دهد اين سايت حدود 90 نمايشگاه مختلف را در 5 قاره جهان برگزار مي کند. نمايشگاه هايي که همگي در زمره معروف ترين، پربازديدکننده ترين و پر رونق ترين نمايشگاه هاي تجاري جهان محسوب مي شوند، هر چند ما اين شرکت را بيشتر با نام نمايشگاه نسبيت مي شناسيم. اما رسيدن به اين موفقيت چگونه امکان پذير شده است؟ بررسي نحوه عملکرد دست اندرکاران صنعت نمايشگاهي در آلمان، فرايند امور در برخي نمايشگاه هاي بزرگ و موفق و نحوه تعامل امور اقتصادي و تجاري در آلمان، نشان دهنده نقش مهم و غير قابل انکار اتحاديه ها و اصناف تجاري در موفقيت شرکت هايي همچون دوييچ مسلم است. اين اتحاديه ها و انجمن ها ضمن هدايت وسامان دهي امور کاري و تجاري نمايشگاهي، با دست اندرکاران بخش هاي مختلف صنعتي و از جمله حوزه­ ICT در تعامل بوده و امور را سازمان دهي مي کنند. دو اتحاديه مهم صنفي که عملکرد موفق آنها باعث رونق بي نظير نمايشگاه هايي همچون سبيت و شرکت آن در جهان شده عبارتند از AUMA ، اتحاديه اي که به طور رسمي رسيدگي به کل مسائل و امور کاري و اداري صنعت نمايشگاه داري در آلمان را بر عهده دارد وbitcom که ضمن تعامل با دست اندرکاران صنعت ICT در آلمان از برگزارکنندگان نمايشگاه سببيت نيز پشتيباني مي­کند.
آشنايي با AUMA
AUAM يا اتحاديه صنعت نمايشگاه هاي تجاري آلمان، در واقع سازماني براي لابي کردن است. AUAM حمايت از منافع برگزارکنندگان نمايشگاه هاي مختلف تجاري و اقتصادي در آلمان را بر عهده داشته و براي تامين منافع اين صنف از تعامل دائمي و سازنده اي با دولت، پارلمان اروپا و نيز کميسيون اتحاديه اروپا برخوردار است. اين اتحاديه اطلاعات مربوط به زمان برگزاري، موضوع، تعداد شرکت کنندگان و بازديدکنندگان از نمايشگاه هاي مختلف را به زبان آلماني، انگليسي، فرانسوي و ايتاليايي متشر مي کند. وظيفه ديگر AUMA بازاريابي براي نمايشگاه هاي مختلف و پشتيباني از شرکت هاي آلماني است که وظيفه سازمان دهي و برگزاري نمايشگاه هايي را در آلمان و جهان بر عهده دارند. هدف از اين کار افزايش شهرت بين المللي نمايشگاه هاي آلماني در جهان است. AUMA براي تامين منافع صاحبان مشاغل و به منظور رونق فعاليت هاي تجاري در آلمان از پشتيباني وزارت اقتصاد و فناوري و نيز وزارت غذا، کشاورزي و حمايت از مصرف کنندگان آلمان برخوردار است. وظيفه ديگر AUMA طرح و معرفي فرصت هاي شغلي مورد نياز بخش صنعت و تجارت آلمان در دانشگاه هاي اين کشور براي ارائه آموزش مورد نياز بخش صنعت است. انجام و پشتيباني از فعاليت هاي تحقيقاتي و پژوهشي وظيفه ديگر AUMA است.
اهداف
چشم اندازي که اين اتحاديه براي خود در نظر گرفته عبارتند از:
1. حفظ رتبه اول براي آلمان در عرصه صنعت نمايشگاه داري جهان و تقويت و توسعه فعاليت هاي تجاري و صنعتي اين کشور
2. ارتقاي محبوبيت و وضعيت نمايشگاه هاي تجاري در آلمان از طريق افزايش رويدادهاي نمايشگاهي که توسط آلمان در ديگر کشورهاي جهان سازمان دهي مي شود و پشتيباني از بين المللي شدن صنعت اين کشور 3.بهينه سازي کيفيت خدمات و زيرساخت هاي موجود در يک فرايند دائمي اعضا:
با توجه به اهداف و وظايف تعيين شده براي AUMA، در حال حاضر اين اتحاديه 84 عضو دارد که عبارتند از شرکت هاي مختلف سازمان دهنده نمايشگاه تجاري در آلمان و خارج از اين کشور (و از جمله دوييچ مسه برگزارکننده نمايشگاه سبيت)، اتحاديه هاي مهم توليد و ساخت کالا، شرکت هاي فروشنده و توزيع کننده کالاهاي تجاري، موسسات مهم کشاورزي، بازرگاني خارجي و. . . و در نهايت اتاق صنعت و تجارت آلمان.
علاوه بر اين، همه اتحاديه هاي تجاري و صنعتي مهم آلمان که به حوزه نمايشگاه هاي تجاري علاقه مند هستند، در AUMA عضويت دارند. اعضاي AUMA همچنين شامل شرکت هايي هستند که در برگزاري نمايشگاه هاي تجاري خارجي مشارکت مي کنند. علاوه بر اين به منظور جلوگيري از تداخل مسووليتها و موازي کاري، چند اتحاديه کوچک ديگر با وظايف مشابه نيز عضو AUMA هستند. اين اتحاديه ها عبارتند از GDG (اتحاديه سازمان دهندگان نمايشگاه هاي مهم آلمان)، IDFA (مجمع شهرهاي نمايشگاهي و سازمان هاي نمايشگاهي آلمان) و fama(اتحاديه تخصصي نمايشگاه ها).
اما auma اعضاي ديگري نيز دارد که عبارتند از سازمان هايي که خدمات تخصصي نمايشگاهي ارائه مي دهند. اين سازمان ها خود در قالب اتحاديه اي موسوم به FAMAB گرد هم آمده اند و عموما در ارائه خدماتي همچون طراحي غرفه، ساخت اقلام تبليغاتي و. . . فعال هستند.
اما جالب ترين عضو AUMA اتحاديه اي موسوم به EWC است که در سطح اروپا فعاليت مي کند و وظيفه هماهنگ سازي امور نمايشگاهي و رويدادهاي تجاري در سطح قاره اروپا را بر عهده دارد.
سازمان دهي: نشست هاي عمو مي هيات اجرايي و مديريت 3 بخش اصلي AUMA هستند. هيات اجرايي شامل حداکثر تعداد نماينده از شرکت صنعتي و تجاري و سازمان دهندگان نمايشگاه هاست.
رئيس و معاون اول که بايد رئيس يک شرکت فعال در همين زمينه و معاون دوم که بايد جزو فعالان صنعت نمايشگاهي باشند.
براي تسهيل اجزاي فزايند امور، گروه هاي مختلف کاري به تبادل تجربيات در ميان اعضا کمک کرده وتوصيه هايي را هم به آنان ارائه مي کنند. آنان همچنين در صورت وقوع مشکلات و چالشهاي احتمالي دستور العمل ها و راه حل هايي را پيشنهاد مي کنند.
از جمله فعال ترين و مهم ترين گروه هاي کاري AUMA مي توان به گروه هاي بازاريابي، مطبوعات، گروه هاي کاري تخصصي IT، قوانين و حقوق صنعت نمايشگاه داري و مشارکت در تجارت خارجي را اشاره کرد.
روال هاي مهم کاري:
اين اتحاديه براي پيش برد اهداف خود 5 روال کاري مهم را تعقيب مي کند: الف) لابي کردن:
به منظور دفاع از منافع صنف در برابر قوه مجريه و مقننه در سطوح ملي و استاني، اين اتحاديه در موضوعاتي همچون تحول در قوانين فروش و صادرات و موضوعات صنعتي، زيست محيطي، مالياتي و. . . دخالت مي کند و به طور مستقيم با وزارتخانه مربوط در تماس است.
اتحاديه مذکور همچنين در سازمان هاي متعدد خارجي و بين المللي فعال در حوزه صنعت نمايشگاه داري عضو است و با سازمان هاي همکار در ديگر کشورهاي جهان تعامل دارد.
ب)ارائه خدمات مشورتي و اطلاع رساني به مشتريان امور نمايشگاهي در آلمان و خارج از اين کشور
AUMA اطلاعات لازم در مورد ويژگي هاي مختلف نمايشگاه هاي تجاري آتي را در اختيار فعالان اين صنف در آلمان و خارج از اين کشور مي گذارد تا فعالان صنعتي و تجاري در نقاط مختلف جهان ساده تر بتوانند در مورد شرکت يا عدم شرکت در اين نمايشگاه ها تصميم بگيرند. همچنين AUMA اطلاعات مربوط به بيش از 5هزار رويداد نمايشگاهي در آلمان و خارج از اين کشور را نيز منتشر مي کند.
ج)هماهنگ سازي فعاليت هاي تجاري شرکت هاي آلماني در خارج از اين کشور
AUMA به منظور کمک به شرکت هاي تجاري و اقتصادي آلماني براي حضور موفق در خارج از اين کشور، که برگزاري نمايشگاه يکي از جنبه هاي آن است، با وزارت اقتصاد و فناوري و وزارت غذا، کشاورزي و حمايت از مصرف کنندگان آلمان همکاري دارد و به اين دو وزارتخانه براي طراحي برنامه هاي تجاري خارجي موفق کمک مي کند. هدف از اجراي اين برنامه ها تعيين ميزان و نحوه کمک مالي دولت به شرکت­هاي تجاري و به خصوص شرکت­هاي تجاري کوچک و متوسط براي فتح بازار ديگر کشورهاست.
براي ايجاد هماهنگي ميان سياستمداران و فعالان صنعتي نشست هاي متعددي در گروه کاري مشارکت در تجارت خارجي AUMA برگزار مي­شود که طي آن دو طرف انتظارات و فعاليت­هاي خود را بيان کرده و هماهنگي لازم بين آنها ايجاد مي­شود.
د)بازاريابي
يکي از مهم­ترين اقدامات انجام شده توسط AUMA در اين زمينه بازاريابي بين­المللي براي نمايشگاه هاي تجاري در آلمان است که به همين منظور از انواع روش­هاي اطلاع­رساني استفاده مي­شود. به عنوان نمونه اين اتحاديه هر سال و در هر مناسبت نمايشگاهي نزديک به 200 هزار بروشور منتشر مي­کند. سازماندهي و پشتيباني از سمينارهاي مرتبط با نمايشگاه­ها در آلمان و خارج از آن هم از اين فعاليت­هاست. اما AUMA پس از پايان هر نمايشگاه نيز به منظور تداوم نفوذ تجاري- اقتصادي و جلب توجه شرکت­کنندگان، اطلاعاتي را در مورد دستاوردها و شرايط نمايشگاه در اختيار شرکت­هاي آلماني و موسسات حاضر مي گذارد.
ه) آموزش و تحقيق
AUMA براي تبادل دانش و تجربيات، به پژوهش و تحقيق اهميت زيادي مي­دهد و همه ساله يک گزارش تحليلي در مورد رفتار مشارکتي آتي شرکت­کنندگان در نمايشگاه­هاي تجاري منتشر مي­کند. بررسي نقش و اهميت نمايشگاه هاي تجاري در افزايش صادرات آلماني، هزينه­ها، کارکرد، پتانسيل­ها و فوايد ارتباطي نمايشگاههاي تجاري از جمله ديگر موضوعات تحقيقاتي AUMA است. در کنار تحقيق و بررسي، AUMA دوره­هاي مختلف آموزشي برگزار کرده و در اين زمينه با موسسات تحقيقاتي و دانشگاه­ها نيز همکاري دارد.
آشنايي با BITKOM BITKOM دومين اتحاديه صنفي مهم پشتيبان صنعت نمايشگاهي در آلمان است که البته به طور تخصصي در حوزه ICT فعاليت دارد. BITKOM متشکل از اتحاديه فناوري اطلاعات، مخابرات و رسانه­هاي جديد است که وظيفه حمايت از منافع بيش از 1200 شرکت فعال در اين حوزه را بر عهده دارد. بيش از 800 شرکت تجاري مهم صنعت ICT درآلمان و نيز 600 موسسه تجاري کوچک و متوسط در آن عضويت دارند. شرکت­هاي عضو در BITKOM در مجموع سالانه بيش از 120 ميليارد يورو کالا و خدمات را به فروش مي رسانند و ارزش صادرات آنها بالغ بر 50 ميليارد يورو است که اين رقم بيش از 90 درصد بازار ICT آلمان را شامل مي­شود. BITKOM متشکل از يک شبکه بزرگ و قدرتمند است که برترين مغزها و شرکت­هاي تجاري جهان ديجيتال در آلمان را در خود جاي داده است. وظايف و فعاليت­هاي BITKOM بسيار گسترده است. اين اتحاديه مشاوره­هاي سياسي، تجاري و اقتصادي ارائه مي­کند، وظايفي را به عنوان يک نهاد روابط عمو مي انجام مي­دهد و حتي خدمات متمايز و خاصي را بر مبناي نيازهاي خاص هر شرکت در نظر مي­گيرد. BITKOM در کنار خدمات­رساني به اعضا از تبادل تجربيات و آرا و نظرات در ميان متخصصان و مقامات اجرايي و سياسي استقبال کرده و بسته لازم براي اين کار را فراهم مي­کند.
اين اتحاديه با همکاري اعضاي خود موفق به اجراي طرح­ها و پروژه­هاي متعدد ICT در داخل و خارج از آلمان شده که از جمله آنها مي­توان به عرضه کارت الکترونيک بهداشت، تيم پيشرفته آموزش IT و تدوين دستورالعمل بازيافت تجهيزات فرسوده الکترونيک اشاره کرد.
BITKOM همچين با مشورت و همکاري با دولت اين کشور در تنظيم سياست­هاي دولت آلمان در مورد شرکت­هاي تجارتي بزرگ و کوچک، قانون­گذاري براي حفظ امنيت و سلامت فضاي مجازي، اجراي فرايندهاي دولت الکترونيک و وضع قانون در مورد رسانه­هاي جديد ديجيتالي فعال است. اصلاح و تجديدنظر در بسياري از قوانين مربوط به رسانه­ها و کپي­رايت با همکاري BITKOM ممکن شده است. در بعد فني و تکنيکي، اين اتحاديه از همکاري موسسات و شرکت­هاي مختلف کاري با يکديگر و ايجاد هماهنگي و يکپارچگي بين آنان حمايت مي­کند. ارائه آموزش در حوزه IT، مذاکره و چانه­زني براي تعديل ارقام مالياتي و انجام تحقيقات مرتبط با حوزه­هاي سياسي از ديگر فعاليت­هاي BITKOM است.
اين اتحاديه خود را در برابر اعضاي دولت و عموم مردم مسوول و متعهد مي­داند و تنها نماينده بخش ICT در فدراسيون صنايع آلمان (BDI) و نماينده انحصاري اين حوزه در اتحاديه صنعتي اروپا (EICTA) به حساب مي­آيد. BITKOM دو شعبه فرعي نيز دارد که به آن در انجام فرآيند و وظايفش کمک مي­کنند. شعبه اول BITKOM SERVICE GESELL SCHAFT MBH نام دارد که دفتر مرکزي آن در برلين واقع است و وظيفه آن پشتيباني شرکت­هاي ICT از طريق برگزاري سمينارهاي مختلف، حمايت از نمايشگاه­هاي تجارتي و ارائه خدمات مشاوره و پشتيباني مختلف است.
BITKOM از طريق شعبه نمايندگي دوم خود در نهاد نظارتي ICT اتحاديه اروپا حضور دارد که وظيفه آن تجزيه و تحليل دقيق وضعيت توسعه بازارهاي ICT قاره اروپاست. Mcert از جمله شرکت­هاي امنيت IT آلمان، يکي از اعضاي برجسته BITKOM محسوب مي­شود که وظيفه آن ارائه خدمات و مشاوره­هاي امنيتي به شرکت­هاي ICT آلمان و ديگر موسسات تجاري در تجاري در اين کشور است.
فعاليت­هاي سياسي، حقوقي و اجتماعي
فعاليت­هاي سياسي و حقوقي از جمله فعاليت­هاي اصلي BITKOM است که نقش آن بهينه­سازي شرايط BITKOMK با هدف بهينه­سازي شرايط اقتصادي، سياسي و حقوقي شرکت­هاي عضو است. در کنار کمک به وضع قوانين مرتبط با حوزه ICT و قانون­گذاري در مورد حقوق مشتريان BITKOM حتي در تنظيم مقررات مربوط به نيروي کار فعال در عرصه ICT هم دخالت و مشارکت مي­کند. اين اتحاديه براي تغيير قوانين مالياتي و کاهش ميزان ماليات وضع شده توسط دولت بر شرکت­هاي ICT نيز به سختي تلاش کرده و با ديگر اتحاديه­هاي بخش خصوصي و وزارتخانه هاي مربوط لابي مي­کند. اما BITKOM تنها به دنبال منافع تجاري نيست، و تلاش مي کند بر سياست­گذاري­هاي زيست­محيطي، تحقيقاتي، مخابراتي، رسانه­اي، حقوقي، امنيتي، رگولاتوري و . . . تاثير بگذارد. زماني که طرح يا لايحه­اي تاثير گذار بر ICT به مجالس قانون­گذاري اين کشور ارسال مي­شود، BITKOM پيشنهادات خود را در مورد آن مطرح کرده و براي به کرسي نشاندن نظرياتش نهايت تلاش را به عمل مي آورد. BITKOM هر سال تابستان نشستي را در برلين در مورد سياست و رسانه­هاي عمو مي برگزار مي­کند که فضاي مناسبي براي تعامل ميان نمايندگان عالي­رتبه دو عرصه سياست و تجارت محسوب مي­شود. اين اتحاديه به هيچ حزب سياسي آلماني وابستگي ندارد و تعاملات آن وزرا و اعضاي پارلمان کاملاً محرمانه است.
همکاري با CEBIT پشتيباني از نمايشگاههاي بزرگ ICT که توسط شرکت­هاي آلماني در خارج و داخل اين کشور برگزار مي­شوند، از جمله ديگر وظايف تعريف شده BITKOM است. اين اتحاديه به همين منظور و براي حمايت از دو نمايشگاه مهم ICT آلمان CEBIT و SYSTEMS کميته­هاي مشورتي و نشست­هاي کاري متعدد برگزار مي­کند تا جهت­گيري­هاي استراتژيک و ساختار مناسبي براي نمايشگاه­هاي مذکور طراحي شود. علاوه بر اين نمايندگان BITKOM براي کمک به سازماندهي امور اين دو نمايشگاه جلسات منظ مي را با اتحاديه AUMA برگزار مي­کنند. اين همکاري، برگزاري نمايشگاههاي سبيت در چين، ترکيه، استراليا و . . . را نيز شامل مي­شود.
جمع بندي
چنانچه مشاهده مي­شود بخش خصوصي و اتحاديه­هاي صنفي حا مي آن در آلمان با حضور قدرتمندانه و فعال براي حفظ موانع خود تلاش کرده و تعامل گسترده­اي نيز با نظام سياسي و دولت فدرال آلمان دارند. نتيجه اين تلاش و سازماندهي گسترده کسب منافع کلان اقتصادي براي بخش خصوصي است که البته دولت و مردم نيز دز آن سهيم مي­شوند. به نظر مي­رسد مدل فعاليت و تعامل اتحاديه­هاي صنفي در اين کشور که ثمرات چشمگير آن نيز غير قابل انکار است، مي­تواند الگوي مناسبي براي فعالان اقتصادي ايران از جمله شرکت­هاي ICT در داخل کشور باشد. از سوي ديگر دولت نيز بايد با درک پيامد­هاي مثبت همکاري با بخش خصوصي براي خود و جامعه، براي همگرايي بيشتر با اتحاديه­ها تلاش کند.