میثم لطفی : سازمان هواپیمایی ایالات متحده(FAA) که یکی از بزرگ ترین مراکز عرضه کننده خدمات هوایی در جهان محسوب می شود فعالیت های خود را طوری ساماندهی می کند که تمامی آن تحت سیاست های فناوری ارتباطات و اطلاعات انجام می گیرد. این سازمان سالانه بیش از 1/2 میلیارد دلار برای توسعه فناوری اطلاعات در بخش های مختلف خود سرمایه گذاری می کند که به گفته کارشناسان، بیشترین سرمایه گذاری هوانوردی در سراسر جهان محسوب می شود. صاحبان مرکز FAA امروزه نقش فناوری اطلاعات را به خوبی دریافته اند و معتقدند که تنها راه باقی ماندن در بازار رقابتی کنونی استفاده از آخرین دستاوردهای این صنعت خواهد بود. حذف بلیت کاغذی از سیستم شرکت های هواپیمایی، خرید از طریق سیستم اتوماتیک و خودکار و حتی خرید از راه دور با تلفن همراه به منظور کاهش ضریب خسارت و سرانجام استفاده از سرویس های معمولی نظیر تلفن همراه و دسترسی به اینترنت در داخل هواپیما از جمله مواردی هستند که امروزه شرکت های هواپیمایی آنها را به عنوان مهم ترین برنامه های صنعت هوانوردی در دنیا و خواست همیشگی مسافران می دانند. این پروژه ها بخشی از برنامه های اولیه سازمان بین المللی هوانوردی(ICAO) است که با عنوان «ساده سازی فعالیت ها» اجرا می شود و حدود سه میلیارد دلار هزینه را به شرکت های هواپیمایی و سازمان های مسوول تحمیل می کند. بعضی از این برنامه ها که پیشتر آغاز شده بود و موفقیت های فراوانی را هم در پی داشت، می توان به برنامه Touch&Go خطوط هوایی ژاپن اشاره کرد.
این برنامه از روی بلیت خریداری شده و از طریق اینترنت یا تلفن همراه کارت پرواز را دریافت کرده و امکان سوار شدن به هواپیما را برای مسافران فراهم می کند.
دولت روسیه در 15 اکتبر سال 2001 برنامه جامع توسعه سخت افزار هوایی غیرنظامی خود را برای دوره زمانی 2002 تا 2015 میلادی به تصویب رساند. این برنامه در برگیرنده مجموعه ای از معیارهای جدید بود که به منظور طراحی، توسعه و تولید هواپیماهای غیرنظامی جدید و پیشرفته و تجهیزات پروازی تنظیم شده و با پشتیبانی و حمایت دولت به انجام خواهد رسید.
اهداف این برنامه ساخت هواپیماهای مسافربری جدید و قابل رقابت به منظور نوسازی ناوگان مسافربری و باری، توسعه علمی، فنی و صنعتی و صادرات محصولات شرکت های هوایی، ایجاد شرایط مطلوب برای توسعه بازار داخلی صنعت هوایی و حمایت از تولیدکنندگان داخلی تعیین شد. دولت روسیه برای آنکه بتواند به اهداف فوق دسترسی پیدا کند تحقیقات متمرکز در خصوص بدنه، موتور، تجهیزات پرواز، وسایل بارگیری، فناوری پیشرفته، مواد جدید، آزمون های پروازی مفید و خدمات بهتر پس از فروش را برای خود در نظر گرفت و اصول این موارد را بر پایه نسل جدید فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی پایه گذاری کرد تا از این طریق بتواند ضمن کاهش هزینه، بیشترین سود را از این جریان ببرد.
طبق آخرین آمارهای منتشر شده، در حال حاضر شرکت های هوایی روسیه دارای بیش از 6300 فروند هواپیما هستند که بین آنها 1500 هواپیمای دوربرد و میان برد و 600 فروند هواپیمای باربری وجود دارد. بسیاری از آنها مدل های منسوخ با عمر بیش از 20 سال هستند. کمتر از پنج درصد ناوگان مسافربری روسیه را هواپیماهای نسل جدید تشکیل می دهند. میانگین سن بالگردهای روسی 15 سال است.
از بین تمام هواپیماها و بالگردها که در حال حاضر قابلیت پرواز دارند تا سال 2010 فقط 60 درصد به کار خود ادامه خواهند داد و بقیه آنها باید به علت عدم قابلیت پرواز از رده خارج شوند.
وزارت حمل و نقل روسیه نیز تخمین می زند افزایش تقاضا برای بیش از هزار هواپیما و بالگرد جدید وجود خواهد داشت که از بین آنها 500 فروند هواپیمای مسافربری، 80 فروند هواپیمای باربری و 120 فروند هواپیما از نوع هواپیما با کاربردهای دیگر و حدود 350 فروند بالگرد خواهند بود.
تخمین اولیه نشان می دهد در سال های 2002 تا 2015 فروش هواپیماهای غیرنظامی در بازار داخلی و خارجی به هزار میلیارد روبل خواهد رسید. (حدود 35 میلیارد دلار) اما دولت روسیه دریافته است کلید حیات صنعت هوانوردی استفاده بهینه از فناوری ارتباطات و اطلاعات خواهد بود.
دولت روسیه در حال حاضر حمایت از عملیات تقویت زیرساخت های مبتنی بر ICT را مدنظر قرار داده و حمایت از بخش خصوصی و دولتی برای تقویت این فناوری ها را لازم می داند.
این مسائل باعث شده است فرودگاه بین المللی مسکو به تازگی سیستم تحلیل وضعیت روانی مسافران را با نام 1 -GK راه اندازی کند تا دولت روسیه در این زمینه یک گام جلو بیفتد. در این فرودگاه مسافران باید به چهار سوال مطرح شده از سوی این سیستم پاسخ دهند که بر اساس جواب های ارائه شده ویژگی های روانی مسافر تحلیل می شود. این سیستم به طور خودکار سوالات را به زبان مادری فرد مطرح می کند. مدت زمان لازم برای کنترل یک مسافر بین 30 تا 90 ثانیه است که تمام نتایج حاصل از آزمایش 1 -GK نشان دهنده کارایی بالای این دستگاه است. سیستم جدید امنیتی روسیه در مرزها، گمرک و... برای جلوگیری از اقدامات تروریستی، انتقال غیرقانونی سلاح، مواد منفجره و سمی و عبور غیرقانونی از مرزها مورد استفاده قرار می گیرد.
در کنار این اقدام، دو شرکت هواپیمایی اروپایی نیز به تازگی اعلام کرده اند که از اواخر سال آتی میلادی اجازه استفاده از تلفن همراه را در پروازهای داخلی اروپای غربی صادر خواهند کرد.
این شرکت های پرتغالی و انگلیسی در اواخر سال 2006 به صورت آزمایشی امکان استفاده از تلفن همراه را برای مسافران خود فراهم کردند.
شرکت پرتغالی TAP و شرکت انگلیسی BMI اولین شرکت های هواپیمایی هستند که اجازه استفاده از تلفن همراه را به مسافران خود می دهند. این شرکت ها با استفاده از یک سیستم جدید مخابراتی به نام ONAIR این امکان را برای مسافران خود فراهم می کنند.
TAP این سیستم را در هواپیمای ایرباس 321 و شرکت هواپیمایی BMI در ایرباس 320 مورد استفاده قرار خواهد داد اما علاوه بر روسیه، شرکت های هواپیمایی بزرگ نیز اقداماتی را در این زمینه انجام داده اند.
این طور که اخبار جدید نشان می دهد، شرکت های هواپیمایی جهان به زودی به یک برنامه رایانه ای مجهز می شوند که با استفاده از آن، مسافران می توانند بدون نیاز به رفتن به فرودگاه، از طریق اینترنت صندلی خود را در هواپیما تعیین و کارت پرواز را در خانه خویش دریافت کنند.
این برنامه توسط شرکت هواپیمایی «ایبریا» اسپانیا در چهل و پنجمین نمایشگاه بین المللی انفورماتیک و ارتباطات در مادرید به نمایش گذاشته شد. با این برنامه مسافران می توانند تنها با وارد کردن شماره بلیت خود در صفحه اینترنتی شرکت هواپیمایی، تصویر صندلی های هواپیما را روی رایانه خود مشاهده و صندلی خود را در داخل هواپیما انتخاب کنند.
آنان این امکان را دارند که در خانه، کارت پرواز خود را نیز از طریق اینترنت دریافت کنند و به این صورت دیگر نیازی نخواهد بود مسافران دو ساعت قبل از پرواز در صف های طولانی در فرودگاه ها منتظر دریافت این کارت شوند. برنامه به گونه ای طراحی شده است که مسافر با ارائه کارت اینترنتی مزبور به مسوولان فرودگاه و تطبیق آن با مشخصات وی بتواند به سرعت سوار هواپیما شود. یکی از مسوولان شرکت ایبریا به ایرنا در مادرید می گوید: «این برنامه هم اکنون از سوی این شرکت به اجرا گذاشته شده است و مسافران به زودی درخواهند یافت که با این سیستم، تشریفات پروازی آنان بسیار کوتاه خواهد شد.
این سیستم بیشتر برای کسانی کاربرد دارد که نیازی به تحویل چمدان به قسمت بار هواپیما ندارند.»
به گفته این مسوول شرکت هواپیمایی امروزه بیشتر افرادی که در اروپا برای تعطیلات آخر هفته خود مسافرت می کنند، تنها یک کوله پشتی یا ساک کوچک به همراه دارند که می توانند آن را داخل هواپیما ببرند.
با اجرای سیستم جدید، کار کسانی که قصد تحویل چمدان و بار خود به هواپیما را دارند نیز تسریع خواهد شد زیرا از شمار کسانی که در صف دریافت کارت پرواز قرار دارند کاسته می شود.