انتشار گاز سمی مونوکسید کربن ، این «آدمکش نامریی» در یک نقطه از غرب تهران رخداد جبران ناپذیری رقم زد.
زنگ سامانه 125 (مرکز فوریت های آتش نشانی تهران) عصر جمعه به صدا در آمد و کمک رسانان را به یکی از ساختمان های نیمه ساز خیابان شهر زیبا کشاند.
گروه نجات ، کارگر 25 ساله ای به نام «امیر» را که بیهوش شده بود تحویل اورژانس داد و او به بیمارستان برده شد اما ساعتی بعد براثر شدت مسمومیت ، جان سپرد.
شواهد نشان می دهد نبود کلاهک دودکش بخاری گازی و در نتیجه ، انتشار «مونوکسیدکربن» مرگ بی صدای کارگر نگون بخت را رقم زد.گزارش ایسکانیوز می افزاید،جنازه با دستور بازپرس محمد حسین شاملو (کشیک جنایی) به پزشکی قانونی سپرده شد و بررسی جامع تر پرونده از سوی کارشناسان آتش نشانی و پلیس ، ادامه یافت.

آنچه باید درباره ایمنی دستگاه های حرارتی بدانید


*الف) شوفاژ
بین دستگاه های حرارتی ، سامانه حرارت مرکزی (شوفاژ) به دلیل اتکا بر معیار صرفه‌جویی در انرژی و کاهش آلودگی هوا برتری دارد.در این سامانه روی فرآیند تولید گرما کنترل وجود دارد و حرارت بدون ایجاد مزاحمت برای مصرف کننده شرایط مناسبی خواهد داشت.به خاطر داشته باشید 1- در مدرسه هایی که از شوفاژ استفاده می‌شود رادیاتورها در بریدگی‌های داخل دیوار کار گذاشته شود و در غیراین صورت مجهز به حفاظ باشد.
2- سرویس به موقع شوفاژ در آغاز فصل سرما اهمیت زیادی دارد و لازم است به دست متخصص تاسیسات انجام شود.
3- استفاده و کاربردهای دیگر از موتورخانه ممنوع است(به عنوان مثال: انبار و نگهداری کاغذ و اقلامی که آتش زا هستند).

*ب) بخاری‌های گازسوز
1- این نوع بخاری قطعا باید در مدرسه هایی مورد استفاده قرار گیرد که از لوله‌کشی گاز شهری بهره‌مندند.
2- بخاری‌های گاز سوز باید از نوع استاندارد باشد و در لوله‌کشی و نصب آن نکات ایمنی رعایت شود.
3- نصب هر گونه لوله گاز در محل رفت و آمد دانش‌آموزان و یا جاهایی که به صورت میله بارفیکس در هوا عبور داده شده است ممنوع است.
4 - لوله‌‌ای که در داخل کلاس به صورت روکار نصب می‌ شود باید با بست محکم شود.
5 - تمامی بخاری‌های گازی باید دارای دودکش مستقل باشد ، تا پشت بام ادامه یابد و مجهز به کلاهک باشد.برای هر بخاری گازسوز که دارای دودکش است باید همراه با کلاهک تعدیل جریان کوره‌ها ، کلاهک H شکل نیز کار گذاشته شود. کلاهک‌هایی که همراه با دودکش ساخته شده اند یا به شکل پیوسته با آن هستند باید همان‌طوری که سازنده دستگاه مشخص کرده است بدون تغییر ، کار گذاشته شود.
6 -تمامی بخاری‌ها باید دارای دودکش فلزی باشد و به وسیله پیچ و رولپلاک به زمین ثابت شود.
استفاده از بخاری‌های دیواری با شعله مستقیم و بدون دودکش در مدرسه ها ممنوع است.
7- دستورالعمل روشن و خاموش کردن بخاری به طور واضح روی بخاری نصب شود.در این دستورالعمل تأکید شود فاصله بین خاموش شدن و روشن کردن مجدد باید حداقل 5 دقیقه باشد.
8 - استفاده از انواع بخاری‌های گازسوز به وسیله سیلندر و همچنین اجاق و روشنایی پیک نیک به منظور ایجاد گرما و روشنایی در کلاس و آموزشگاه اکیدا ممنوع است.
9- تغییر و جا به جایی هر وسیله گازسوز تحت نظارت موسسه های مورد تایید شرکت ملی گاز مجاز است.
10- در پایان فصل زمستان بخاریها باید به دقت تمیز و برای استفاده بعدی در جای مناسبی نگهداری شوند.
11- هر روز بررسی و کنترل دودکش ، شیرقطع کن ، روشن و یا خاموش بودن بخاریها از سوی سرایدار آموزشگاه ، پیش از ورود و بعد از خروج دانش‌آموزان الزامی است.
12- گرمای حاصل از سوخت بخاریها 18 الی 21 درجه سانتیگراد و درجه رطوبت کلاس نباید کم تر از 30 درصد باشد.استنشاق هوای کاملا خشک و دودآلود برای تنفس زیان‌آور و نامطبوع است.
13- به توصیه‌ها و دستورالعمل‌های شرکت ملی گاز و سازمان آتش‌نشانی باید به دقت توجه و عمل شود.
14- در صورت استفاده از بخاری باید اطراف آن با حفاظ فلزی مناسب و مطمئن پوشانیده شود تا دانش‌آموزان به بخاری دسترسی نداشته باشند و نتوانند سوخت آن را کم یا زیاد کنند.
15- از کشیدن انشعابات فرعی لوله اصلی گاز خودداری شود.از هر شیر گاز تنها یک وسیله گازسوز با استفاده از شلنگ مخصوص مجهز به بست مناسب و حداکثر طول 5/1 متر می‌توان استفاده کرد.
16- مدارهای تغذیه کننده وسایل گازسوز از سوی کارشناسان (دارای مجوز رسمی از شرکت ملی گاز) به لحاظ اطمینان و نبود نشتی ، به طور دوره‌‌ای آزمایش شود.

*توصیه‌های ایمنی هنگام نشت گاز
1- بی درنگ شیر اصلی گاز را ببندید و از دست زدن به کلید برق و هر وسیله برقی که ایجاد جرقه می کند جدا خوداری کنید.
2- دانش‌آموزان را با نظم و ترتیب از محل آلوده به گاز خارج و در و پنجره‌های کلاس‌ها را با استفاده از دستمال خیس شده باز کنید (برای جلوگیری از جرقه ناشی از الکتریسته ساکن).
3- چنانچه کنتور در فضای آلوده به گاز نیست برق را از فیوز اصلی قطع کنید. 4 - در صورت هر گونه اشکال در بخاری‌های گازسوز باید در اسرع وقت پست امداد گازرسانی در جریان قرار گیرد.

*ج) بخارهای نفت سوز
1- بخاری‌های نفت سوز باید از انواع جدید و با پوشش محافظ کوره باشد.استفاده از بخاری‌های بدون محافظ ممنوع است.
2 - از بخاری‌های نفت سوز دارای شیر تنظیم (کاربراتور) استفاده شود.
3- بخاری در مکان مناسب و با توجه به وسعت کلاس نصب شود ، به طوری که فاصله تا دانش‌آموزان کم تر از 25/1 متر نباشد.
4 - دودکش بخاری در صورت امکان مستقیم بوده و لوله‌ها و زانوهای متعددی نداشته باشد.
5- محل اتصال لوله بخاری به دودکش اصلی صاف و بدون درز باشد تا مکش هوا به آسانی انجام شود.
6- لازم است انتهای هر دودکش یا لوله تهویه به کلاهک مجهز باشد.همچنین این کلاهک باید به نحوی باشد که از ورود باد و ایجاد جریان معکوس هوا در لوله و نیز داخل شدن باران و برف و پرندگان جلوگیری شود. (کلاهک‌های H شکل) 7-لوله‌های دودکش باید تمیز و بدون کربن‌های سوخته باشد.پیش از نصب بخاری باید از بازبودن مسیر دودکش اطمینان بیابید.
8 - دستورالعمل روشن و خاموش کردن و روشن کردن مجدد باید حداقل 5 دقیقه باشد.
9- استفاده از وسایلی نظیر علاء الدین و بخاری‌های بدون حفاظ و تویوست برای تامین گرما غیرمجاز است.
10- بخاری‌های نفتی باید همه ساله پیش از نصب و استفاده سرویس شود. 11- نگهداری سوخت بخاری‌های نفت سوز در داخل ساختمان ممنوع است و حداکثر سوخت مصرفی نگهداری شده در فضای باز مدرسه 220 لیتر است و در صورت نیاز بیشتر باید مخزن سوخت یا در زمین دفن و یا کاملا با مصالح ساختمانی دوربندی و مجزا شود.
12- بندهای 13،12 و 14 (ب) در مورد استفاده از بخاری‌های نفت سوز نیز لازم‌الاجرا است.

*د) ایمنی تاسیسات الکتریکی
1- سامانه برق محل، بازنگری و ضوابط ایمنی در اجزای شبکه اعم از کابل کشی ، فیوزها ، کلیدها ، پریزها ، روشنایی‌ها و جعبه‌های تقسیم دقیقا رعایت شود.
2- سیم کشی‌های محل اعم از روکار و توکار باید در داخل لوله‌های مخصوص سیم‌کشی یا با استفاده از کابل‌های مقاوم انجام شود.
3- در سیم کشی با استفاده از لوله برای انشعابات خمها، زانوها، سه و چهار راه‌ها و... باید از وسایل و متعلقات استاندارد و مخصوص هر لوله استفاده شود، جعبه‌های زیر کلید و پریز و دیگر متعلقات مشابه در سیم کشی‌های توکار باید با نوع لوله‌کشی و کلید و پریزهای مورد استفاده همگونی داشته باشد.
4 - تابلو‌های دست ساز و غیراستاندارد مدرسه باید جمع آوری و به جای آن از تابلوهای استاندارد استفاده شود.
5- فیوزهای برق بایستی متناسب با آمپر مصرفی و از نوع اتوماتیک حساس انتخاب و نصب شود.استفاده از فیوزهای تقویت شده اکیدا ممنوع است. 6 - اتصال دو سر سیم‌ها و مفصل بندیها باید با استفاده از ترمینال‌های پیچی انجام شود و در صورت استفاده از سیم‌های افشان باید ابتدا با لحیم کاری یکپارچه و پس از آن با استفاده از ترمینال مخصوص به هم متصل شوند.
7- روشنایی‌های محل باید دارای قاب و حفاظ ایمنی مناسب باشند.
8- کلیدها، پریزها و جعبه‌های تقسیم مدرسه باید به درپوش مناسب و مقاوم مجهز شود و اتصالات مربوطه کاملا عایق بندی شود.
9- کلید و پریزهای معیوب مدرسه تعویض و از نوع استاندارد آن استفاده شود.
10-سیمهای نامناسب و پراکنده محل جمع‌آوری و به جای آن از کابل‌های مناسب و مقاوم استفاده شود.
11- هر یک از دستگاه‌ها و ادوات برقی باید دارای پریز برق مستقل به خود باشد و از اخذ انشعابات متعدد از یک پریز جداً خودداری شود.
12- از اخذ انشعابات فرعی برای مصارف متفرقه و پراکندگی در شبکه برق خودداری شود.
13- استفاده از سیم‌ها و کابل‌های مخصوص زیرگچی در تمامی قسمت‌ها فقط به طول 5/1 (یک و نیم) متر از محل انشعاب تا مصرف کننده مجاز است.
14- برق مدرسه به هنگام پایان کار روزانه از تابلو اصلی قطع شود.
15- از عبور دادن سیم برق از فضای موجود بین سقف شیروانی و سقف اصلی جدا خودداری شود.
16- موتورخانه و آبدارخانه و آشپزخانه و کلیه سالن‌ها به هواکش مناسب مجهز شود.
17- روشنایی‌های التهابی پرمصرف مدرسه جمع‌آوری و برای تأمین نور محیط ترجیحا از روشنایی‌های فلورسنت استفاده شود.
18- پیچیدن سیم‌ها به دور هم برای ایجاد اتصال الکتریکی و عایق بندی محل اتصال با نوار چسب الکتریکی ممنوع است.

*هـ) تدابیر ایمنی و پیشگیری از آتش سوزی (کلی)
1- از قرار دادن سیم برق و لوله بخاری از قسمت‌های چوبی ساختمان خودداری کنید.
2- در محل‌های نگهداری سوخت و مواد قابل اشتعال (نظیر کاغذ و ...) ، ایمنی مخزن سوخت و شبکه برق به دقت توسط متخصصین مربوطه کنترل شود.
3-نصب کپسول‌های آتش‌نشانی در مدارس و آموزش لازم در مورد به کارگیری آنها به خدمه، کارکنان مدارس و همچنین دانش‌آموزان ضروری است.
4- بازرسی و شارژ کپسول‌های اطفای حریق در فواصل زمانی معین (هر ساله) توسط شرکت‌های معتبر دارای مجوز از آتش‌نشانی ضروری است.
5- استفاده از سامانه تهویه مناسب در انبارها و محل نگهداری هر گونه مواد قابل اشتعال ضروری است.
6 - برای تهویه طبیعی در کلاس هنگام زنگ تفریح پنجره‌ها را باید باز گذاشت.
*توجه داشته باشید که بهترین وسیله گرما زا ، دستگاه‌های حرارت مرکزی (شوفاژ) و تهویه مطبوع است اگر دارای شرایط ایمنی استاندارد باشند.