«ميزان شيوع علائم بيماري آسم سال گذشته در تهران 35 درصد برآورد شد وبه‌طوركلي شيوع علائم اين بيماري در كشور بين 8 تا 12درصد يعني به‌طور ميانگين ده درصد است.»
اين خبري بود كه چندي پيش دكتر مصطفي معين، رئيس انجمن آسم و آلرژي ايران به آن اشاره كرد.
وي با تاكيد بر اينكه تا سال 2020 ،10 ميليون نفر در جهان بر اثر آسم جان خود را از دست مي‌دهند، اظهار داشت: 90 درصد اين افراد در كشورهاي جهان سوم زندگي مي‌كنند.
اعلام اين آمار در حالي است كه به گفته كارشناسان، كودكان در اين ميان قربانيان اصلي آلودگي هوا محسوب مي‌شوند؛ به‌طوري كه براساس مطالعاتي كه در سطح مدارس شهر تهران انجام شده، شيوع آسم در ميان كودكان تهراني 5درصد برآورد شده است.
با اين حال دكتر سيد احمد طباطبايي، فوق تخصص بيماري‌هاي ريوي كودكان و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي آلاينده‌هاي محيطي را به 2 دسته تقسيم مي‌كند و مي‌گويد: آلاينده‌ها شامل آلاينده‌هاي داخل منزل و بيرون از آن هستند به‌طوري كه آلاينده‌هاي بيرون از محيط خانه گازهاي سمي مثل گاز2 Co، گاز No2، گاز ازن و برخي ذرات معلق در هوا را در بر مي‌گيرد.
وي با اشاره به اينكه منبع اصلي اين گازها اكثرا سوخت ماشين‌ها و يا آلودگي ناشي از سوخت ناكامل مواد سوختي و يا وسايل گرمايشي است، ادامه مي‌دهد: مطالعات نشان داده كساني كه در محيط‌هاي آلوده هستند، احتمال ابتلا به آسم در آنها بيشتر است و علاوه بر اين بيماران آسمي هم در اين محيط‌ها علائم شديدتري از بيماريشان را تجربه مي‌كنند.
به عقيده اين فوق تخصص بيماري‌هاي ريوي كودكان، مطالعات نشان داده كودكاني كه در كنار جاده‌ها زندگي مي‌كنند، ميزان علائم تنفسي در آنها بيشتر است.
دكتر محمد قره‌گزلو، متخصص آسم و آلرژي نيز با اشاره به اينكه به‌دليل بيشتر بودن ظرفيت هوايي كودكان و نياز آنها به اكسيژن بيشتر، خطر آلودگي هوا، كودكان را بيشتر تهديد مي‌كند، معتقد است: به‌دليل كوتاه بودن قد كودكان و اينكه ذرات معلق آلاينده به‌دليل سنگيني در نزديكي زمين قرار دارند، كودكان هواي آلوده را بيشتر تنفس مي‌كنند.
اين در حالي است كه تحقيقات نشان مي‌دهد آلودگي هوا خطر ابتلا به سرطان را هم تا 6 برابر در كودكان افزايش مي‌دهد. به‌طوري كه به تازگي محققان انگليسي اعلام كردند؛
احتمال مرگ ناشي از سرطان در كودكاني كه در 500 متري توقفگاه اتوبوس‌ها زندگي مي‌كنند، تا 6 برابر بيشتر از سايرين است. اين محققان همچنين معتقدند كودكاني كه در اين مناطق زندگي مي‌كنند، بيشتر به سرطان‌هاي خون، لنفوم، مغز و ستون فقرات دچار مي‌شوند.
« البته ممكن است بيمار مبتلا به آسم تا به حال هيچ زمينه‌‌هايي از اين بيماري را نداشته باشد ولي به‌تدريج و با قرار گرفتن در معرض آلودگي هوا، بيمار دچار سوزش و خارش گلو، سرفه‌هاي مكرر، احساس افزايش خلط در گلو و يا احساس سنگيني و تنفس سخت داشته باشد.»
دكتر طباطبايي با اشاره به اين عبارات در ادامه خاطرنشان مي‌كند: البته همه اين علائم ممكن است با تنگي نفس و در حالت شديدتر با نارسايي تنفسي همراه باشند.
ولي در هر صورت توصيه ما اين است كه از قرار گرفتن در اين محيط‌ها پرهيز شود چون مشخص شده بيماراني كه از شهرهاي بزرگ و آلوده وارد شهرهاي كوچك مي‌شوند، ميزان استفاده از دارو و بستري شدن در بيمارستان در آنها كاهش مي‌يابد.
منواكسيد كربن همچنان خطرناك‌ترين آلاينده!
دكتر محمد قره‌گزلو، همچنين با تاييد اينكه اختلالات تنفسي، قلبي و عروقي و ايجاد و تشديد بيماري آسم از مهم‌ترين عوارض آلودگي هوا هستند، مي‌گويد: آلودگي هوا معمولا در 6 ماه دوم سال بيشتر است.
همچنين به‌دليل موقعيت جغرافيايي تهران و قرار گرفتن كوه‌ها در اطراف آن، با سرد شدن هوا ذرات معلق و آلاينده‌ها در نزديكي هوا باقي مي‌مانند كه به آن وارونگي هوا مي‌گويند كه علت اصلي آن نيز سوخت فسيلي خودروهاي غيراستاندارد، وسايل نقليه عمومي و خانه‌هاست.
دكتر قره‌گزلو در توضيح ساير آلاينده‌ها معتقد است: منواكسيد كربن به‌عنوان يكي از خطرناك‌ترين ذرات معلق در هوا ست كه عوارض قلبي و تنفسي مهمي را در پي دارد و در غلظت‌هاي بالا حتي كشنده است.
اين فوق تخصص آلرژي، از سرب، ذرات ناشي از گوگرد، اكسيد نيترات به‌عنوان ديگر ذرات آلاينده نام مي‌برد.
وي ضمن بيان اينكه برخي مواد آلاينده توانايي تركيب با برخي ذرات ديگر محيط را دارند، ادامه مي‌دهد: مواد آلاينده مي‌توانند با ذرات آلرژي‌زا نظير گياهان و كپك‌ها تركيب شوند و به‌صورت مواد حساسيت‌زاي قوي‌تري عمل كنند و سبب بروز عوارضي شوند كه محدود به آسم و در‌گيري دستگاه تنفسي نيست.
دكتر قره‌گزلو، سرفه، تنگي نفس، علائم چشمي، احساس سوزش، خارش و اشك ريزش را از علائم آلرژي‌هايي كه ناشي از آلودگي هواست عنوان كرده و مي‌افزايد: آلودگي هوا مي‌تواند علائم آلرژي بيني را تشديد كند و سبب آبريزش، خارش، گرفتگي بيني و عطسه‌هاي مكرر شود.
وي با تاكيد بر لزوم تدوين برنامه‌ريزي‌ درازمدت براي كاهش آلودگي هوا، خاطرنشان مي‌كند: استفاده از ماسك‌هاي فيلتردار، پرهيز از تردد غيرضروري در روزهاي آلوده در سطح شهر و مصرف كافي و بموقع دارو براي بيماران تنفسي و به‌خصوص كودكان در همه فصول سال ضروري است.