کورش شمس - چندسالی است که تب الکترونیکی شدن و توسعه IT در سازمان ها و بنگاه های خرد و کلان دولت و حتی غیر دولتی ها بالا گرفته است.
مفاهیمی همچون دولت الکترونیک و ارائه خدمات نوین ، شهروند الکترونیک ، ضریب نفوذ ارتباطات و دسترسی به اطلاعات به واژگان پر مصرف و دهان پرکنی تبدیل شده اند و تقریبا هیچ سازمان ، دستگاه یا بنگاهی وجود ندارد که اگر داعیه آنها را نداشته باشد، دست کم با این واژگان بیگانه باشد. با این وجود، طرح های بزرگی همچون راه اندازی دولت الکترونیک که این روزها یکی از دغدغه های اصلی دولت محسوب می شود ، به شکلی پراکنده ، نا هماهنگ و بسیار انتزاعی در بخش ها و دستگاه های مختلف پی گیری می شود .
این موضوع اگر از سمت نیمه پر لیوان مورد بررسی و کنکاش قرار بگیرد ، نتایج نسبتا امیدوار کننده ای به دست می دهد که اگر کمی با درایت و شناخت همراه شود، آینده درخشانی را برای کشور رقم خواهد زد.
اما از جایی که آسیب شناسی فرایندهایی که به توسعه اساسی ICT در ایران ختم می شوند ، مستلزم واکاوی نیمه خالی لیوان و شناسایی آسیب ها و یافتن راه حل های منطقی برای آنهاست ، ضروری است تا نگاه و طرز تلقی مجموعه مدیران ، تصمیم گیران و البته روزنامه نگاری منتقد نسبت به آنچه که تمرکز و بزرگنمایی نیمه خالی لیوان خوانده می شود، مورد بازنگری و بازتعریف قرار بگیرد.
به عبارت ساده تر ، مدیران دولت باید با طبقه بندی مشخص و معقول به تفکیک فعالیت های تبلیغاتی خود از نقدهای رسانه ای بپردازند و همان اندازه که برای برجسته سازی نیمه پر لیوان در مواردی مانند توسعه فناوری در ایران تلاش می کنند، نسبت به نقد و تحلیل بخش خالی آن هم برخوردی معقول و منعطف داشته باشند.
تنها در این صورت است که می توان با کنار هم گذاشتن دو نیمه لیوان به ترسیم تصویری واقعی از شرایط پرداخت و پس از موشکافی نقاط قوت و ضعف آنچه که در جریان است، به تصمیمی منطقی و برنامه ای عملی دست یافت.
یکی از چالش های پیش روی تصمیم سازان در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات عدم دسترسی آمار و اطلاعات دقیق و قابل اطمینان از تعداد افرادی است که دسترسی به اینترنت دارند و به عبارت دقیق تر اصلی ترین خدمات گیرندگان در پروسه دولت اکترونیک به شمار می آیند.
واقعیت این است که ، تا کنون به دلایل متعددی دست یافتن به این آمار ممکن نبوده و آنچه که در عمل اتفاق افتاده ، برنامه ریزی بر اساس گمانه زنی ها و حدسیات غیر قابل اتکایی بوده است که نتایج آن جایگزینی ساختاری پراکنده ، مملو از موازی کاری و کاملا انتزاعی به جای یک نظام یکپارچه ارائه خدمات دولتی بر بستر شبکه است.
به همین دلیل هر آنچه که تا امروز به عنوان ضریب نفوذ اینترنت در کشور و توسعه شبکه زیرساخت از سوی دولت مطرح شده ، چیزی فراتر از یک مانور تبلیغاتی وسیع برای بزرگنمایی فعالیت های این بخش طی سال های گذشته نبوده است.
از این رو گزارش های عملکرد دولت ، حتی اگر با این هدف ارائه نشده باشند نیز در خوشبینانه ترین حالت ارزشی فراتر از یک کمپین تبلیغاتی نداشته اند و در مقابل نقد و تحلیل های رسانه ای هم ، اگرچه با رسالت واقعی رسانه ها همخوانی داشته ، همواره انگ بدبینی و غرض ورزی خورده اند. در حالی که علت اصلی، فقدان آمار و اطلاعات دقیق و متقن بوده است.
برهمین اساس باید از طرحی که قرار است برای نمونه گیری سنتی کاربران اینترنت در کشور از اوایل دی ماه به اجرا گذاشته شود ، به عنوان یک گام روبه جلو یاد کرد و سه ضلع مهم مثلث جامعه ایرانی ، یعنی دولت ، مردم و رسانه های گروهی باید حمایت و مساعدت در اجرای آن را ضرورتی بسیار حیاتی فرض کنند.
چرا که نتایج این طرح ، هرچه دقیق تر و واقعی تر باشد، می تواند فرایند تصمیم سازی ها و برنامه ریزی ها و همچنین نقد و بررسی های محافل کارشناسی و رسانه ای را در مسیر توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور موثر تر و سازنده تر کند .
با این وجود نباید فراموش کرد که حتی همین طرح مثبت و موثر نیز که هنوز هم بسیاری از کارشناسان نسبت به نتایج آن تردید دارد و منتقد روش اجرای آن هستند، نباید به دور از شفافیت و نظارت عمومی پی گیری شود و در عین حال لازم است تا زمان حصول نتیجه نهایی آن از ارائه آمار و ارقام متکی بر حدس و گمان خودداری کرد.
کمااینکه درست در بحبوهه انتشار خبر اجرای این طرح ، كميته راهبردي تهيه سند راهبردي فن‌آوري اطلاعات كشور اعلام کرد :" طبق آخرين آمار تا پايان شهريورماه سال جاري متوسط استفاده از اينترنت 12‌هزارو 734 مگابيت بر ثانيه پهناي باند مصرفي اينترنت در كشور است كه نسبت به چهار سال پيش حدود 3 برابر شده است" و هنوز مشخص نیست که این ارقام ، ارقام و اعدادی هستند که دفتر تحقيق و توسعه و مجري پروژه توسعه و مديريت اينترنت شركت IT آن را تایید کرده یا باز هم به سیاق گذشته در اقدامی موازی از سوی كميته راهبردي تهيه سند راهبردي فن‌آوري اطلاعات كشور استخراج و منتشر شده است و مهمتر از همه این که تا چه اندازه معتبر و موثق است؟