آمارها نشان مي دهد که سايه خشکسالي سال آتي نيز بر سر ايران خواهد بود. بر اين اساس، وزارت نيرو 5 راهکار را براي تقليل اثرات ناشي از خشکسالي در نظر گرفته است.
اگرچه به نظر مي رسيد سال آبي جديد که از مهرماه آغاز شده است، سالي نرمال باشد اما عدم بارشهاي جوي در برخي از نقاط حساس کشور وضعيت ديگري را رقم زده است. از سوي ديگر، باوجو اينکه دو سال قبل يعني سال آبي 86-85 که يکي از سالهاي نرمال آبي کشور به شمار مي آيد و مخازن اکثر سدهاي کشور پرآب بودند يکسال خشکسالي (87-86) کشور را در تامين آب شرب و حتي برق با مشکلات بسياري مواجه کرد که به نظر مي رسد اين مشکلات در سال آبي جديد نيز با شدت بيشتري ادامه داشته باشد.
اين وضعيت تا جايي نگراني کننده است که چند روز قبل به صورت رسمي وزير نيرو اعلام کرد که احتمال جيره بندي آب در برخي کلانشهرها وجود خواهد داشت.
اين درحالي است که سال آبي 87-86 که در شهريورماه جاري به پايان رسيد، از خشک ترين سالهاي کشور در دوره آماربرداري 50 ساله و ميزان بارشهاي متوسط کشور حدود 250 ميليمتر در سال بود، در همين حال در سال آبي گذشته اين ميزان به 138 ميليمتر کاهش يافت و در عمل نيمي از منابع آبي کشور حاصل نشد.
تابستان 88 فصل سخت براي کشور
با اين عملکرد و پيش بيني، به نظر مي رسد که تابستان 88 فصل سختي براي کشور باشد، در اين راستا بسياري از رودخانه ها و تالابها به دليل خشکسالي غيرمترقبه دچار آسيب جديدي شده اند، حجم آب شيرين تجديدپذير کشور که 130 ميليارد مترمکعب در سال است و 96 ميليارد آن به مصرف مي رسد به 60 ميليارد مترمکعب کاهش يافت.
تاکيد وزارت نيرو در سال 88
محمدرضا عطارزاده معاون وزير نيرو نيز گفت: در اين راستا تاکيد وزارت نيرو در سال 88 بر اتمام طرحهاي تامين آب و آبرساني به شهرها و روستاهاي با پيشرفت فيزيکي بيش از 70 درصد و همچنين تقويت سفره هاي آب زيرزميني و کنترل بر جلوگيري از اضافه برداشت و حفر چاههاي غيرمجاز است که اين مهم به وسيله راه اندازي گروههاي نظارت توسط شرکتهاي بخش خصوصي در حال اقدام است.
وي تصريح کرد: با احداث سدهاي ايستگاههاي پمپاژ و بندهاي انحرافي حدود 34 ميليارد مترمکعب آبهاي روان کشور که به درياها و يا خارج از مرزها واريز مي شدند، مهار و مورد استفاده قرار گرفته است. در اين راستا، احداث 180 سد بزرگ در کشور در دودهه اخير و همزمان اجراي 93 سد بزرگ ديگر در دست اجرا است.
عطارزاده گفت: پيش بيني مي شود که با اتمام اين تعداد سد، حدود 24 ميليارد مترمکعب آب ديگر استحصال و براي مصارف مختلف کشور اختصاص يابد. براساس برنامه وزارت نيرو 178 سد در مراحل مطالعات هستند که در صورت تامين اعتبار لازم، در افق چشم انداز کليه منابع آبي قابل مهار کشور استحصال خواهد شد.
بر اساس اعلام پرويز فتاح وزير نيرو، اين وزارتخانه توانست با اتخاذ تدابير مناسب و مديريت صحيح مخازن سدها و ساير منابع آبي کشور از جيره بندي آب در دوران خشک تابستان سال 87 جلوگيري کند، اما اينکه جيره بندي آب در تابستان 88 نيز که به دنبال اين سال خشک کم سابقه خواهد آمد نيز مي توان از جيره بندي آب جلوگيري کرد سئوالي است که مي توان آن را تنها با مديريت بهينه و ارزيابي ميزان مشارکت مردم در صرفه جويي آب به خوبي پاسخ داد.
به هرحال، عبور از شرايط بحران خشکسالي با مديريت مخازن سدها و تلفيق آبهاي زيرزميني در شرايطي که مي توانست کشور را با بحران مواجه کند از دستاوردهاي سال خشکسالي جاري است، در حالي که در سال 87 سهم وزارت نيرو از مجموع اعتبارات خشکسالي توزيع شده 4 هزار و 500 ميليارد ريال يعني حدود 9درصد کل اعتبارات خشکسالي بوده است که به نظر مي رسد پاسخگوي مسئوليت تامين و عرضه آب کشاورزي، شرب و صنعت نيست.
بنابراين، اگر قرار بر اين باشد که خشکسالي در سال آتي نيز ادامه داشته باشد قطعا بايد منابع و اعتبارات لازم براي مبارزه با خشکسالي و اجراي طرحهاي اضطراري آب را به وزارت نيرو تخصيص داد.
3 سناريوي ستاد خشکسالي
در اين راستا پرويز فتاح در پاسخ به سئوال خبرنگار مهر از سه سناريوي ستاد خشکسالي براي تامين اعتبارات لازم براي دوران خشکسالي سال 88 خبرداد و گفت: سال گذشته مجلس براي کاهش اثرات خشکسالي در کشور 4 هزار و 500 ميليارد تومان منبع مالي اختصاص داد که بر اين اساس، 2 هزارميليارد تومان به وزارت بازرگاني براي تامين محصولات کشاورزي صدمه ديده از خشکسالي و 2 هزار و 500 ميليارد تومان به صورت مشترک براي دو وزارتخانه نيرو و جهاد کشاورزي تخصيص داده شد، بر اين اساس 400 ميليارد تومان به بخش آب براي اقدامات اضطراري اختصاص يافت که بسيار اندک بود.
وي افزود: البته بخش زيادي از اين رقم ماه گذشته به وزارت نيرو اختصاص يافت ولي اين وزارتخانه معطل نماند و کارهاي مربوط به خشکسالي را با منابع داخلي پيش برد، اين درحالي است که براي سال آبي آتي هنوز برآورد تعيين خسارت نشده،چراکه زمان بارندگي پيش رو را نمي دانيم و اگر در فصل بهار بارندگي صورت گيرد قطعا خسارت کمتر خواهد شد.
وي اظهار داشت: بر اين اساس سه گزينه در اولين جلسه ستاد خشکسالي در هفته گذشته پيشنهاد شد که به ترتيب اگر شرايط خشکسالي شديد حاکم شود، اگر خشکسالي متوسط باشد و اگر سال نرمال را پيش رو داشته باشيم قطعا ميزان خسارات براساس اين سه سناريو تغيير خواهد کرد.
فتاح ادامه داد: اين سه سناريو به دولت ارسال شده است که اگر دولت بتواند در بحث بودجه سال 88 کل کشور اين منابع را در نظر گيرد، اگر اين موضوع در بودجه سال آتي لحاظ نشود قطعا بايد لايحه اي جداگانه را به مجلس برده و منابع را به تصويب رسانيم ولي اولويت ما اين است که اين موضوع در لايحه بودجه سال 88 کل کشور لحاظ شود تا با فراز و نشيب پرداخت همانند سال گذشته مواجه نشود.
در سال آبي 88-87 که از اول مهرماه شروع شده وضعيت بارندگي نرمال نيست اگرچه بخشي از پهنه کشور از شرايط خشکسالي هيدرولوژيکي خارج شده است و در حوضه هاي درياي خزر، درياچه اروميه، مرکزي و هامون بارشها حدود 20 درصد از متوسط بيشتر است؛ اما تشنگي زمين باعث کاهش جريانهاي سطحي شده است که بايد براي عبور از آن راهکارهاي جدي انديشيد. |