میثم لطفی:عمر کوتاه تجهیزات الکترونیکی و تنوع طلبی مردم برای استفاده از دستگاه های جدید باعث شده بحث زباله های الکترونیکی برای همه کشورهای جهان جدی شود و دولت ها را مجبور به تصویب قوانین جدید برای بازیافت این پسماندهای خطرناک کند. کشورهای پیشرفته و بزرگ هم اکنون برای حل این مشکل راهکارهای جدیدی پیشنهاد کرده اند و با تصویب قوانین جدید سعی در کاهش مضرات این زباله ها برای محیط زیست و انسان ها دارند. جدی شدن بحث زباله های الکترونیکی در جهان باعث شد سازمان Greenpeace International طی گزارش اخیر خود به تولیدکنندگان بزرگ رایانه های شخصی اخطار دهد و از آنها درخواست کند هرچه سریع تر میزان مصرف مواد شیمیایی و سمی را در محصولات خود کاهش دهند. شرکت های HP، دل و لنوو از جمله مراکزی بودند که این سازمان به آنها هشدار داده و آنها را موظف کرده است هر چه سریع تر میزان استفاده از پلاستیک های «پلی وینیل اتیلین» (PVC) و عایق های حرارتی(BFRs) را کاهش دهند. این مواد شیمیایی علاوه بر آنکه سلامت محیط زیست و کره زمین را به خطر می اندازند، برای سلامت انسان ها نیز بسیار مضرند.سازمان غیرانتفاعی و غیردولتی Greenpeace در گزارش اخیر خود از برخی شرکت ها نظیر ایسر، توشیبا و اپل نیز به خاطر اقدامات اخیرشان در تولید محصولات الکترونیکی حامی محیط زیست تقدیر کرد. این طور که گفته می شود اپل به تازگی خط تولید رایانه های قابل حمل عاری از مواد PVC و BFRs را راه اندازی کرد که در آینده نزدیک نخستین مدل ها از این رایانه ها وارد بازار می شوند.
اپل نسل جدید رایانه های قابل حمل MacBook را «سبزترین خانواده نوت بوک ها در جهان» می نامد و در حال حاضر دستگاه چندرسانه ای iPod و گوشی آیفون را بدون مواد PVC و BFRs تولید می کند و در تولید تمام محصولات خود را بدون استفاده از برم و کلر که هر دو عامل تولید محصولات جانبی سمی هستند، تکمیل و به اتمام می رساند. برخی رقبا و متخصصان محیط زیست معتقدند، تلاش های اپل به جای آن که در جهت پاکسازی محصولات الکترونیکی باشد، بیشتر جنبه بازاریابی دارد. گروه های طرفدار محیط زیست شامل «گروه صلح سبز» به بررسی هایی اشاره می کنند که بر اساس آن اپل از نظر سازگاری با محیط زیست بعد از شرکت هایی نظیر سامسونگ قرار می گیرد. اپل همچنین گام هایی را در ارتباط با آشکار کردن راهکارهای زیست محیطی خود برداشته و همین امر موجب پذیرش بیشتر تبلیغات این شرکت شده است. از بین 9 رایانه قابل حمل MacBook اپل، هشت مدل به دلیل رعایت مقررات زیست محیطی موفق به دریافت استاندارد طلایی «آژانس حفاظت از محیط زیست» (EPA) شده اند. تا پیش از این سبزترین نوت بوک های جهان محصولات شرکت Asustek تایوان بودند. سازمان Greenpeace گزارش اخیر خود را با عنوان «راهنمای سبزتر شدن محصولات الکترونیکی» منتشر کرده و در آن، شرکت های حوزه IT را بر مبنای سیاست هایشان در زمینه تولید و بازیافت محصولات الکترونیکی و همچنین میزان مصرف انرژی در آنها طبقه بندی کرده است. این سازمان در گزارش خود به شرکت HP در به تاخیر انداختن طرح «عدم استفاده از مواد خطرناک در رایانه ها» از سال 2009 به سال 2011 شدیداً انتقاد کرد. شرکت لنوو نیز اظهار داشت با اندکی تاخیر، طرح مشابه خود را اواخر سال 2010 به مرحله اجرا می رساند و البته شرکت دل که قرار بود از اواخر سال جاری طرح عدم استفاده از مواد PVC و BFRs در محصولات جدید خود را اجرا کند به صورت کامل این طرح را کنار گذاشته است. در گزارش این سازمان نوشته شده است: «هیچ بهانه ای از جانب این شرکت ها برای تعویق و تاخیر در اجرای طرح عدم استفاده از مواد شیمیایی و خطرناک در نسل جدید محصولات رایانه ای و الکترونیکی قابل پذیرش نیست.» فشارهای این سازمان و افزایش تمرکز تولیدکنندگان بزرگ رایانه های شخصی بر محصولات سبز باعث شد شرکت دل طی سال های اخیر توجه بیشتری به این عرصه داشته باشد. «مایکل موسمیر» سخنگوی «دل» در این خصوص توضیح داد این شرکت هم اکنون محصولاتی تولید کرده که در آنها مواد PVC و BFRs به کار نرفته است. او گفت: «با توجه به اینکه در حال حاضر جایگزین مناسبی برای بسیاری از مواد تشکیل دهنده رایانه ها وجود ندارد، ما ناگزیر به استفاده از PVC و BFRs هستیم و مجبوریم به رغم میل باطنی، مواد شیمیایی و آلاینده را در سیستم های الکترونیکی و رایانه ای خود مورد استفاده قرار دهیم.»
سازمان Greenpeace در گزارش خود به اقدامات اخیر دل برای بازیافت تجهیزات الکترونیکی نیز اشاره کرده و توضیح داده است این تولیدکننده رایانه در تلاش است از انتشار گازهای گلخانه ای و مواد شیمیایی مضر برای انسان ها و محیط زیست بکاهد. از جمله محصولات دل که هم اکنون به صورت سازگار با محیط زیست تولید شده اند، می توان به مانیتورهای G-Series اشاره کرد. از نظر سازمان Greenpeace، شرکت های نوکیا، سامسونگ، سونی اریکسون، ال جی و توشیبا به ترتیب سبزترین تولیدکنندگان تجهیزات رایانه ای و الکترونیکی در جهان محسوب می شوند.
سازمان Greenpeace با انتشار فهرست 17 شرکت برتر جهان در زمینه تولید محصولات الکترونیکی سازگار با محیط زیست اعلام کرد هم اکنون« دل» در رتبه سیزدهم و HP در رتبه چهاردهم این فهرست قرار گرفته و شرکت لنوو که در سال گذشته رتبه چهاردهم این فهرست را به خود اختصاص داده بود هم اکنون در جایگاه شانزدهم ایستاده است. اپل که سال گذشته نهمین تولیدکننده برتر محصولات سبز در جهان محسوب می شود هم اکنون به رتبه یازدهم سقوط کرده و مایکروسافت هم در این فهرست پانزدهم شده است. شرکت سامسونگ به واسطه تولید نسل جدید گیرنده های تلویزیونی ال سی دی بدون استفاده از مواد شیمیایی سمی توانسته است رتبه دوم از این فهرست را به خود اختصاص دهد. سونی اریکسون هم که سال گذشته پنجم بود، به دنبال افزایش تولید گوشی های سازگار با محیط زیست در رتبه سوم قرار دارد. این شرکت سوئدی- ژاپنی بر اساس طرح جدید خود موسوم به GreenHeart، تا سال 2015 میلادی میزان انتشار گاز سمی CO2 را در عملیات های کارخانه ای و داخلی خودتا 20 درصد و میزان انتشار این گاز ناشی از چرخه کامل هر یک از گوشی ها از زمان تولید تا بازیافت را تا 15 درصد کاهش می دهد. طرح سازگاری با محیط زیست سونی اریکسون مربوط به کلیه عملیات ها و اقدامات این شرکت می شود و طی آن، تولید گوشی های سبز به صورت خاص مدنظر نخواهد بود. در حال حاضر برخی شرکت ها گوشی هایی را تولید کرده اند که با محیط زیست سازگاری دارد از جمله آنها می توان به 3110 نوکیا و W233 موتورولا اشاره کرد اما طرح سونی اریکسون مانند این شرکت ها نخواهد بود که تنها به تولید چند گوشی سبز و سازگار با محیط زیست خاتمه یابد. روش سونی اریکسون برای کاهش انتشار گاز CO2 شامل استفاده از سیستم های الکترونیکی برای کاهش استفاده از کاغذ در جریان فعالیت های داخلی می شود و به دنبال آن سونی اریکسون جعبه محصولات خود را کوچک تر می کند. از دیگر اقدامات سونی اریکسون در این زمینه می توان به استفاده از پلاستیک های قابل بازیافت، شارژرهای کم مصرف و رنگ های مبتنی بر آب و استفاده از آب در فرآیندهای داخلی کارخانه ای اشاره کرد. آخرین رتبه از این فهرست به شرکت نینتندو و کنسول بازی آن با نام Wii اختصاص دارد. این شرکت اعلام کرده است به زودی مدل جدید کنسول وی را عاری از سیم های PVC تولید و روانه بازار می کند. در این فهرست علاوه بر انتشارنام شرکت ها، به تمام بازیگران عرصه سیستم های رایانه ای و الکترونیکی هشدار داده شده بیش از گذشته به مساله زباله های الکترونیکی توجه کنند. طبق پیش بینی های صورت گرفته، سالانه بین 20 تا 50 میلیون تن تجهیزات الکترونیکی کارکرده در دنیا دور ریخته می شوند که این مساله می تواند یک تهدید جدی برای زمین و ساکنان آن محسوب شود. مرکز تحقیقاتی Pike Research بر پایه بررسی های اخیر خود اعلام کرده در سال 2015 میلادی حجم زباله های الکترونیکی در جهان به 73 میلیون تن خواهد رسید.