سازمان بهزيستي كشور 24 تير سال 1359 تشكيل شد. از آن پس بود كه 23 تا 29 تير هر سال در كشور هفته بهزيستي ناميده ميشود. اين هفته زمان مناسبي است تا توجه افكار عمومي به گروههاي آسيبپذير و خدمات بهزيستي جلب شود. بايد دست به دست هم بدهيم و به ياري افرادي كه به كمك ما نياز دارند، برويم.
اقدامات بهزيستي در تعريف مجموعهاي هماهنگ از برنامهها و فعاليتهايي است كه زير نظارت يا كمك دولت، براي بهبود زندگي افراد و گروههاي آسيبپذير جامعه، انجام ميشود. هفته بهزيستي هفته بسط مهر، دوستي، صفا و صميميت است.
سازماني براي مردم
در آغاز انقلاب اسلامي، تاكيد بر توسعه عدالت در توزيع منابع و خدمات رساني همه جانبه از سوي دولت، شكلگيري نهادهاي مختلفي را به دنبال داشت.
به ابتكار شهيد فياضبخش، با مصوبه شوراي انقلاب اسلامي در سال 1359 در جهت تحقق مفاد اصول سوم، بيست و يكم و بيست و نهم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، سازمان بهزيستي تشكيل شد.اين نهاد از تلفيق 13 سازمان و نهاد دولتي و غيردولتي به منظور حمايتهاي گوناگون از كودكان نيازمند، زنان و كودكان بيسرپرست و نيز عرضه خدمات توانبخشي به معلولان جسمي و ذهني، مبتلايان به بيماريهاي صعبالعلاج، معتادان و ناسازگاران اجتماعي و هم چنين پيشگيري از معلوليتها و آسيبهاي اجتماعي و غيره با توجه به حفظ ارزشها و كرامات والاي انساني و تكيه بر تعاون و همياري مردم نيكوكار و همكاريهاي نزديك روحانيون متعهد و ساير طبقات دلسوز كشور تلاش ميكند.
فعاليت سازمان بهزيستي كشور اوايل تاسيس آن، به گونهاي بود كه رئيس آن، وزير مشاور بود و در كابينه حضور داشت؛ اما بعدها اين ساختار تغيير كرد و سازمان بهزيستي در مجموعه وزارت بهداري و بهزيستي قرار گرفت.
از سال 64 كه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تشكيل شد تا سال 83 كه وزارت رفاه و تامين اجتماعي شكل گرفت، سازمان بهزيستي كشور به عنوان سازمان زير مجموعه وزارت بهداشت فعاليت كرد، اما به دليل انبوه مشكلات و گرفتاريهاي اين وزارتخانه در عمل، مسائل سازمان بهزيستي كشور مغفول بود و كمتر صداي مسوولان بهزيستي و گروه تحت پوشش اين سازمان به گوش مسوولان عالي رتبه كشور ميرسيد.
بهزيستي مجموعه متشكلي از تدابير، خدمات و فعاليتها و حمايتهاي غيربيمهاي كه به منظور بسط رحمت اسلامي جامعه و حفظ ارزشها و كرامات والاي انساني، تكيه بر مشاركتهاي مردم و همكاريهاي نزديك سازمانهاي ذيربط در جهت گسترش خدمات توانبخشي، حمايتي، بازپروري و پيشگيري از معلوليتها و آسيبهاي اجتماعي و كمك به تامين حداقل نيازهاي اساسي گروههاي كم بهره اقدام ميكند.
تامين و عرضه خدمات مربوط به معلولين جسمي، ذهني، رواني و اجتماعي قابل توانبخشي و غيرقابل توانبخشي از طريق نگهداري و مراقبت از آنان در واحدهاي مناسب در سطح نهادهاي مركزي و استاني سازمان، بررسي مناطق و ارزيابي واحدهاي حمايتي و توانبخشي شبكههاي كشور به منظور بسط و گسترش كمي و كيفي خدمات، تعيين و اعلام ضوابط اجرايي و كنترل عرضه خدمات حمايتي و توانبخشي جهت واحدهاي تابعه و ساير موسسات غيردولتي در چارچوب وظايف سازماني، تعيين و پيشنهاد ضوابط و ميزان سرانه حق عرضه خدمات بهزيستي توسط واحدهاي استاني سازمان و ساير موسسات خدمت دهنده غيردولتي و همچنين تعيين سهم خدمت گيرندگان، پرداختهاي نقدي و غيرنقدي به افراد و گروههاي نيازمند و كمك به تامين حداقل هزينه زندگي آنان طبق مقررات، تشويق و ترغيب مردم و افراد علاقمند جهت مشاركت عمومي در فعاليتها و خدمات مراكز بهزيستي و ايجاد امكانات و شرايط لازم در اين خصوص با استفاده از نيروهاي خودياري مردم تنها قسمتي از وظايف متعدد است كه سازمان بهزيستي به عهده دارد.
سازمان بهزيستي، تنها سازمان و ساختار دولتي در كشور است كه به طور علمي، به بررسي نارساييها و مشكلات اجتماعي ميپردازد. اين سازمان از نيروي متخصصان و كارشناسان تحصيلكرده علوم اجتماعي و بهداشتي برخوردار است و به انسانهاي نيازمند كمك ميكند. بهزيستي ميكوشد ريشه مشكلات را بيابد و بيماريها و معضلات اجتماعي را از ريشه درمان كند و از بين ببرد.
معلولان و بهزيستي
يك ميليون و 200 هزار آنها در كشور شناسايي شدهاند كه بيش از 700 هزار نفر آنها از خدمات اين سازمان بهرهمند هستند. اما به دليل كمبود اعتبار اين سازمان قادر به ارائه خدمات به تمامي افراد معلول در كشور نيست.
تامين هزينه دانشجويان معلول، تامين هزينه كاشت حلزون براي كودكان ناشنوا، هزينه اياب و ذهاب معلولان، پرداخت بيمه مكمل معلولان، صندوق درمان معلولان، طرحهاي توانمندسازي سالمندان، توانمندسازي بيماران رواني مزمن، توسعه مراكز براي معلولان جسمي و حركتي و تاسيس آنها (از جمله مراكز خانواده و كودك ناشنوا، خانواده و كودك نابينا) برخي از فعاليتهايي است كه هماكنون به گروههاي هدف ارائه ميشود. 20 درصد از اعتبارات حوزه توانبخشي، صرف هزينه مستمري به افراد معلول ميشود و بقيه خدمات در جهت توانمندسازي معلولان و كمك به گروههاي مختلف خدمات گيرندگان اين بخش در نظر گرفته شده است.
هر چند قانون جامع حمايت از حقوق معلولان كه در سال 83 در 16 ماده به تصويب رسيد، حاوي احكام بسيار مترقي براي معلولان است و طبق آن، دولت موظف است زمينههاي لازم را براي تامين حقوق معلولان، فراهم سازد و حمايتهاي لازم را از آنها به عمل آورد. همچنين تمامي وزارتخانهها، سازمانها و موسسات و شركتهاي دولتي و نهادهايعمومي و انقلابي موظفند در طراحي، توليد و احداث ساختمانها و اماكن عمومي و معابر و وسايل خدماتي به شيوهاي عمل كنند كه امكان دسترسي و بهرهمندي از آنها براي معلولان همچون افراد عادي فراهم شود.
اما به دليل نبود مديريت و حمايت متمركز همچنان به طور كامل اجرا نشده است و صد البته انتظار نميرود سازمان بهزيستي به تنهايي از عهده اجراي قانون جامع برآيد. ولي اميد است به منظور اجرايي كردن اين قانون و براي ايجاد ارتباط ميان بخشي بين وزارتخانههاي مرتبط با امور معلولان و همچنين نظارت بر عملكرد آنان به عنوان واسطه عمل كند و در احقاق حق معلولان بكوشد.
براي بهتر زيستن
دهه چهارم انقلاب از سوي رهبر معظم انقلاب دهه پيشرفت و عدالت نامگذاري شده و قرار است با طراحي، برنامه ريزي و اجرا شدن يك الگوي ملي، ايران اسلامي و ملت بزرگ آن، در پايان اين دهه، شاهد برداشته شدن گامهاي تعيينكنندهاي در اين زمينه باشند.
در الگوهاي غربي، افزايش درآمد ناخالص ملي از شاخصهاي مهم محسوب ميشود، اما در نگاه اسلامي، اگر در كشوري بيعدالتي و فاصله فاحش طبقاتي باشد، اگر درآمد ناخالص ملي دهها برابر نيز شود، پيشرفت حقيقي حاصل نشده است. براي تحقق اين مساله بايد در برنامههاي توسعه همواره قشر محروم در نظر گرفته شود.
شعار امسال هفته بهزيستي، پيشرفت و عدالت براي بهتر زيستن انتخاب شده است تا يادآور اين مساله باشد كه در پيشرفت كشور بايد نگاه به همگان يكسان باشد و همه بايد دست به دست يكديگر دهيم تا بتوانيم بهتر زندگي كنيم. |