پوران محمدي _ برداشت اول: تصور كنيد مجبوريد براي انجام كارهاي روزمره چند ساعتي را بيرون از خانه بگذرانيد. در فواصل روز حس مي‌كنيد به سرويس بهداشتي نياز داريد و اين يعني آغاز دردسر.
مدتي است كه عمليات جستجو براي يافتن نزديك‌ترين سرويس بهداشتي به محدوده‌اي كه در آن هستيد را آغاز كرده‌ايد. در حالي كه شرايط سختي را مي‌گذرانيد، هر چه بيشتر مي‌گرديد نااميدتر مي‌شويد.
با پرس و جو از مغازه‌داري در آن حوالي متوجه مي‌شويد چند قدم بالاتر بوستان كوچكي است كه مي‌توانيد از سرويس بهداشتي آن استفاده كنيد.
خوشحال از اين خبر چند قدم باقي‌مانده تا بوستان را تندتر حركت مي‌كنيد. پس از كمي جستجو سرويس بهداشتي را مي‌يابيد. بدون درنگ مي‌خواهيد داخل شويد كه با در بسته مواجه مي‌شويد!
از مادر و دختري كه آن نزديكي‌ها پياده‌روي مي‌كنند علت را جويا مي‌شويد و جواب مي‌شنويد كه در سرويس‌هاي بهداشتي بوستان بيشتر اوقات بسته است و اين وضعيت فقط مشكل شما نيست، بلكه خيلي‌هاي ديگر كه قصد استفاده از اين سرويس‌هاي بهداشتي را دارند نيز با چنين مشكلي مواجه مي‌شوند.
نااميد از يافتن سرويس بهداشتي كه كمترين انتظار يك شهروند براي بهره‌مندي از امكانات و خدمات زندگي شهري است، چاره‌اي نداريد جز اين كه همچنان به راهتان ادامه دهيد.
برداشت دوم: نيم ساعتي است به اميد پيدا كردن سرويس بهداشتي به پياده‌روي اجباري تن داده‌ايد كه ناگهان در ضلع شرقي يكي از ميدان‌هاي مركزي شهر چشمتان به سازه شيك و تميزي مي‌افتد كه روي آن نوشته است «سرويس بهداشتي مكانيزه.»
براي شما كه مدتي است با تحمل شرايط دشوار به جستجو مشغوليد فقط كلمه سرويس بهداشتي كافي است. حال چه فرقي مي‌كند مكانيزه باشد يا عادي. مهم اين است كه عمليات جستجو به نتيجه رسيده است.
برداشت سوم: مي‌خواهيد از سرويس بهداشتي مكانيزه خارج شويد. ناگهان صداي نگهباني كه به نظر مي‌رسد مسوول نظافت و نگهداري از سرويس بهداشتي است شما را بر جا ميخكوب مي‌كند: مي‌شود 1000 تومان!
فكر مي‌كنيد اشتباه شنيده‌ايد. براي اطمينان مي‌پرسيد: 1000 تومان؟ مگر چه خبر است؟
و او در پاسخ مي‌گويد: خانم نرخش همين است. مگر نمي‌بينيد اين سرويس بهداشتي مكانيزه است، با كليه امكانات، تميز و پاكيزه.
شما كه حوصله ادامه بحث نداريد و بعيد هم مي‌دانيد اعتراض كردن فايده‌اي داشته باشد براي يك دستشويي رفتن 1000 تومان پياده مي‌شويد.
به اين ترتيب خاطره يك روز جستجو براي يافتن سرويس بهداشتي در شهر هيچ گاه از يادتان نخواهد رفت.

معضلي به نام كمبود دستشويي
در حالي كه دسترسي آسان و سريع شهروندان به امكانات و خدمات شهري يكي از مهم‌ترين وظايف مديريت شهري در هر شهري و با هر تعداد جمعيتي است، امروزه فراهم نبودن زيرساخت‌هاي لازم، دسترسي شهروندان به امكانات شهري را با مشكل مواجه كرده كه كمبود سرويس‌هاي بهداشتي در سطح شهرها يكي از اين موارد است.
اين خلا بخصوص براي بيماران، سالمندان و كودكان رنج‌آورتر است. احداث سرويس‌هاي بهداشتي به تعداد كافي و متناسب با جمعيت شهري يك ضرورت است.
«افراد سالمند هنگام تردد در شهر نمي‌توانند ده‌ها كوچه و محله را بگردند تا سرويس بهداشتي پيدا كنند.»
اين حرف يك شهروند سالمند است كه اعتقاد دارد در هر نقطه‌اي از شهر و بويژه در حوالي مراكز اداري و تفريحي، احداث سرويس‌هاي بهداشتي يك ضرورت است، چراكه در برخي پارك‌هاي بزرگ و در روزهاي تعطيل، كمبود سرويس بهداشتي يا بسته بودن در سرويس‌هاي بهداشتي موجود براي خانواده بويژه كودكان و افراد كهنسال و بيمار مشكل‌ساز مي‌شود.
كارشناسان حوزه معماري و شهرسازي محل ايجاد سرويس بهداشتي در شهر را مراكز خريد و اطراف آن، پارك‌ها و مناطق پرتردد شهري عنوان مي‌كنند، اما شواهد بيانگر اين است كه احداث سرويس بهداشتي در شهرها و بويژه كلانشهرهايي همچون تهران مدت‌هاست فراموش شده يا آنقدر كمرنگ شده كه از شتاب رشد جمعيت عقب مانده است.
اگرچه طي چند دهه پيش در مناطقي مانند بهارستان، توپخانه، بازار و خيابان جمهوري سرويس‌هاي بهداشتي ساخته شده كه البته با گذشت زمان هم‌اكنون ديگر بسيار فرسوده، كثيف و غيرقابل استفاده شده‌اند اما در سال‌هاي اخير حركتي جدي‌ از سوي مسوولان شهري و سازمان زيباسازي شهرداري تهران براي احداث سرويس‌هاي بهداشتي جز در موارد معدودي صورت نگرفته است.
شواهد بيانگر اين است كه معضل كمبود سرويس‌هاي بهداشتي در شهرهاي كوچك‌تر نيز جدي است، چراكه احداث سرويس‌هاي بهداشتي در برخي از اين شهرها مدت‌هاست از سوي شهرداري‌ها به فراموشي سپرده شده، به طوري كه شهروندان هنگام نياز تنها مي‌توانند از سرويس‌هاي بهداشتي مساجد استفاده كنند.
نكته ديگر درباره سرويس‌هاي بهداشتي اين است كه اگرچه براساس قوانين ساخت، مجتمع‌هاي تجاري و مراكز خريد بايد سرويس بهداشتي عمومي داشته باشند تا شهروندان در صورت نياز از آن استفاده كنند، اما متاسفانه اغلب در اين سرويس‌هاي بهداشتي بسته است و فقط مغازه‌‌دارها اجازه دارند از آنها استفاده كنند.
دليلش هم اين است كه شيوه مناسبي براي نگهداري آنها وجود ندارد و مسوولان پاساژها و مجتمع‌‌ها براي سالم ماندن اين سرويس‌ها تنها به مغازه‌‌داران اجازه استفاده از آنها را مي‌دهند.
اين در حالي است كه اگر توالت‌هاي عمومي تمام مجتمع‌هاي تجاري و مراكز خريد روي شهروندان باز باشد و در مقابل به درستي از آنها نگهداري شده و به وضعيت بهداشتي آنها رسيدگي شود دست‌كم بخشي از مشكلات شهروندان در ارتباط با معضل كمبود سرويس‌هاي بهداشتي برطرف خواهد شد.

سرويس بهداشتي، بدون بهداشت
صرف‌نظر از مشكل كمبود سرويس‌هاي بهداشتي در اماكن عمومي كشورمان شيوه رسيدگي، نگهداري و نظافت آنها خود حكايت ديگري است.
در حالي كه نزديك به 5 سال از نهضت احداث سرويس‌هاي بهداشتي در پايتخت مي‌گذرد، اما گشتي در شهر نشان مي‌دهد بيشتر سرويس‌هاي بهداشتي موجود يا بسيار فرسوده و قديمي و كثيف و آلوده بوده يا به دليل غيرقابل استفاده بودن تعطيل شده‌اند.
در واقع چون از همان ابتداي احداث، فكر اساسي براي نگهداري و رسيدگي به سرويس‌هاي بهداشتي نشده بخش قابل توجهي از آنها به مرور زمان محكوم به تعطيلي مي‌شوند. سرويس‌هاي بهداشتي كه در عين نوساز بودن گاه به دليل رعايت نكردن بهداشت به هيچ وجه قابل استفاده نيستند.

يك معضل جهاني
كارشناسان چندي پيش در كنفرانس جهاني آب اعلام كردند تقريبا يك‌سوم جمعيت جهان يعني حدود 6/2 ميليارد نفر به توالت بهداشتي دسترسي ندارند و اين مساله هر سال به مرگ ميليون‌ها نفر به علت بيماري‌هاي واگير از راه آب مي‌انجامد.
سازمان جهاني بهداشت در حالي تخمين مي‌زند 80 درصد كل بيماري‌ها در جهان به آب ناپاك و دفع غيربهداشتي فاضلاب مربوطند كه بنا بر اعلام سازمان ملل اين امور نه‌تنها نقش مستقيمي بر سلامت كلي افراد دارند، بلكه بر ميزان مرگ و مير نوزادان، كاهش فقر، نقش زنان و دختران در جامعه، تحصيل در مدرسه، محيط زيست و توسعه اجتماعي و اقتصادي نيز تاثيرگذارند.
در حالي كه زنان بيش از همه از نبود سيستم‌هاي دفع ايمن فاضلاب آسيب مي‌بينند، بسياري از دختران در كشورهاي فقير ترك تحصيل مي‌كنند، زيرا مدارس از توالت‌هاي مناسب برخوردار نيستند يا آنها مجبورند از توالت‌هاي مشترك استفاده كنند.
براساس اعلام سازمان ملل، فقدان آب پاك بر تحصيل كودكان اثر مي‌گذارد، زيرا بسياري از دانش‌آموزان به علت بيماري از رفتن به كلاس باز مي‌مانند.

سازمان جهاني دستشويي!
تعجب نكنيد. اين اصلا خنده‌دار نيست كه سازماني به نام سازمان جهاني توالت وجود دارد كه در سال 2001 بنيانگذاري شده و هم‌اكنون 55 گروه از 42 كشور عضو آن هستند.
چندي پيش 170 كارشناس به همراه نمايندگاني از 42 كشور جهان گردهم آمدند تا اجلاس جهاني توالت‌ را با هدف يافتن روش‌هاي ارزانقيمت براي دسترسي ميلياردها نفر به دفع بهداشتي فضولات برگزار كنند.
هدف اين اجلاس تبادل‌نظر در مورد بهبود تسهيلات اساسي بهداشتي دفع فضولات براي جلوگيري از انتشار بيماري‌هاي منتقل‌ شونده از طريق آب كه هر سال ميليون‌ها نفر را در سراسر جهان به كشتن مي‌دهد، بود.
شركت‌كنندگان اجلاس با اشاره به اين كه 6/2 ميليارد نفر در جهان به دستشويي ايمن و بهداشتي دسترسي ندارند، متعهد شدند تا سال 2015 براي نيمي از اين افراد و تا سال 2025 براي همه اين افراد دستشويي ايجاد شود.
به گفته كارشناسان، بيش از نيمي از اين افراد بدون توالت در هند يا چين زندگي مي‌كنند و تنها در هند 700ميليون نفر به توالت بهداشتي دسترسي ندارند كه دولت هند قصد دارد تا سال 2012 با ساختن توالت براي ميليون‌ها نفر مردم فقير و بي‌خانمان در اين كشور، چنين معضلي را رفع كند.

طرحي كه نيمه‌كاره رها شد
در حالي كه بيشتر كشورهاي دنيا به كمبود سرويس‌هاي بهداشتي به عنوان يك معضل مهم كه ارتباط مستقيمي با سلامت و بهداشت شهروندان دارد، نگريسته و بر همين مبنا براي رفع اين معضل برنامه‌ريزي‌هاي گسترده‌اي را در دستور كار قرار داده‌اند، اما در كشور ما بحث كمبود سرويس‌هاي بهداشتي سال‌هاست خودنمايي مي‌كند و اقدامات در راستاي تجهيز شهر به سرويس‌هاي بهداشتي در حد قابل قبول نيست، به طوري كه اين مشكل همچنان براي شهروندان محسوس است.
همانطور كه در بيشتر كشورهاي دنيا، كمبود سرويس‌ بهداشتي به عنوان يك معضل مهم مطرح است در كشور ما نيز سال هاست اين مشكل همچنان خودنمايي مي‌كند در 20 ارديبهشت سال 83، شوراي شهر تهران براي اولين بار موضوع احداث سرويس‌هاي بهداشتي شهر را در دستور كار خود قرار داد. مصوبه شصت و سومين جلسه رسمي شوراي شهر تهران دستاوردهاي مناسبي داشت، چراكه در اين جلسه مصوب شد برنامه بازسازي و در نهايت احداث سرويس‌ها به همراه مكان‌يابي آنها با توجه به نقاط پرتراكم شهر انجام شود.
مصوبه شورا پيشنهاد‌هاي خوبي هم داشت، مثلا اين كه شهرداري بتواند از سرويس‌هاي بهداشتي مساجد بهره‌ گيرد و همچنين ضمن هماهنگي با مالكان پاركينگ‌ها، پاساژ‌ها و مجتمع‌هاي تجاري، سرويس‌هاي بهداشتي اين مراكز را براي استفاده شهروندان آماده كند.
بر اين مبنا، مسوولان وقت شهرداري اعلام كردند در شهر تهران علاوه بر احداث سرويس بهداشتي مكانيزه به ميزان وسيع، بيش از 227 سرويس بهداشتي مساجد و مراكز بزرگ بازسازي و براي استفاده شهروندان آماده خواهد شد، هرچند تقريبا نزديك به 5 سال از آن روزها مي‌گذرد، اما در عمل از تحقق آن وعده‌ها خبري نيست.
پس از اين كه مديريت جديد شهرداري با اولويت به پايان رساندن طرح‌ها و برنامه‌هاي وعده‌ داده شده به خيابان بهشت رفت،‌ بار ديگر سرويس‌هاي بهداشتي و رفع اين نياز ضروري شهروندان مورد توجه سازمان‌ها قرار گرفت و اگرچه اكنون در مناطق مختلف تهران 59 سرويس بهداشتي مكانيزه احداث شده‌ كه بخشي از آنها به طور كامل در حال استفاده شهروندان و تعداد ديگري به دلايل مختلف غيرفعالند، اما در مجموع هنوز ساكنان شهرها از معضل كمبود سرويس‌هاي بهداشتي در رنجند.
به نظر مي‌رسد كمبود سرويس‌هاي بهداشتي و مشكلاتي كه در نتيجه نبود آنها براي شهروندان ايجاد مي‌شود هنوز آنچنان كه بايد حساسيت مسوولان شهري را به خود معطوف نكرده و اصولا جايگاه و ضرورت سرويس بهداشتي در مبلمان شهري و فضاي شهرهاي ما ناديده گرفته شده است.

سرويس بهداشتي، يك ضرورت
معاون فني و مهندسي سازمان زيباسازي شهرداري تهران نيز در گفتگو با «جام‌جم» كمبود سرويس بهداشتي در شهرها را به عنوان يكي از مشكلات حوزه شهري پذيرفته و معتقد است: سرويس‌هاي بهداشتي يكي از مشكلات مهم فضاهاي شهري است به طوري كه بخش قابل توجهي از تقاضاها و شكايت‌هاي مطرح شده از سوي شهروندان مربوط به كمبود سرويس‌هاي بهداشتي است، اما با اين حال هر اقدامي كه طي سال‌هاي اخير براي احداث سرويس‌هاي بهداشتي در شهر تهران صورت گرفته در راستاي اجراي مصوبه سال 83 شوراي شهر تهران است.
مهندس مهدي گلشني با تاكيد بر اين كه سازمان زيباسازي تنها متولي احداث سرويس‌هاي بهداشتي در سطح شهر نيست، معاونت‌هاي فني و عمراني، سازمان پارك‌ها و فضاي سبز شهرتهران و شهرداري‌هاي مناطق را از ديگر بخش‌هايي عنوان مي‌كند كه وظيفه ساخت و نصب سرويس‌هاي بهداشتي در سطح شهر به آنها واگذار شده است.
با اين حال وي معتقد است: اگرچه طي سال‌هاي اخير در حوزه‌هاي مختلف فني و عمراني، شهرداري‌هاي مناطق و سازمان پارك‌ها و فضاي سبز هر كدام به سهم خود نسبت به ساخت سرويس‌هاي بهداشتي در فضاهاي شهري تلاش كرده‌اند تا شايد اين كمبود را به حداقل برسانند، اما علي‌رغم اين تلاش‌ها هنوز به تعداد كافي سرويس بهداشتي در سطح شهر وجود ندارد. سرويس بهداشتي مكانيزه، طرحي متوقف
نمونه سرويس‌هاي بهداشتي مكانيزه را در ميدان ونك مي‌توان ديد و البته حدود 60 ست سرويس بهداشتي مكانيزه نيز در ديگر مناطق شهر تهران ازجمله 1، 3، 4، 6، 7، 8 و... نيز ساخته و نصب شده است.
اگرچه سرويس‌هاي بهداشتي مكانيزه در بدو ورود به دليل بهره‌مندي از فناوري روز دنيا، شيك و به روز و تميز و پاكيزه بودن با استقبال مواجه شده‌اند، اما مسوولان سازمان زيباسازي، ساخت سرويس‌هاي بهداشتي مكانيزه را به صرفه نمي‌دانند، چراكه معتقدند اين سرويس‌ها به دليل استقبال شهروندان در استفاده از آنها و بهره‌مندي از فناوري روز، هزينه زيادي را براي نگهداري، نظافت و تعميرات احتمالي به سازمان زيباسازي تحميل مي‌كنند.
گلشني با اشاره به اين كه 60 درصد سرويس‌هاي بهداشتي در تهران طي سال‌هاي گذشته به صورت مكانيزه ساخته شده است، مي‌گويد: با وجود اين همچنان لازم است كه آنها از لحاظ توزيع مناسب در سطح شهر، كوتاه كردن فاصله دسترسي‌ها به سرويس‌هاي بهداشتي از طريق افزايش تعداد و همچنين كارايي به گونه‌اي باشند كه نياز همه شهروندان و بويژه گروه‌هاي خاص مانند كودكان و سالمندان را كه به دليل شرايط ويژه‌شان گاه براي رفع اين نياز دچار مشكلات جدي مي‌شود، برآورده كنند.
به دليل هزينه‌اي كه نگهداري، نظافت، تعميرات و... سرويس‌هاي بهداشتي مكانيزه به سازمان زيباسازي تحميل مي‌كند، در برنامه‌هاي ساخت و تجهيز شهر به سرويس‌هاي بهداشتي، طرح احداث سرويس‌هاي بهداشتي مكانيزه فعلا متوقف شده است.

سرويس‌هاي بهداشتي سيار
سرويس‌هاي بهداشتي پيش ساخته (سيار) نسل جديدي از سرويس‌هاي بهداشتي هستند كه سازمان زيباسازي شهر تهران با همكاري شهرداري‌هاي مناطق تاكنون 50 ست از آنها را در برخي مناطق شهر تهران احداث كرده است و قرار است تا پايان امسال نيز 50 ست ديگر از اين سرويس‌هاي بهداشتي در ديگر مناطق نصب شوند.
به گفته گلشني، نسل جديد سرويس‌هاي بهداشتي يعني سرويس‌هاي بهداشتي پيش ساخته (سيار) ويژگي‌هاي بسياري دارند، از جمله اين كه اگر سرويس‌هاي بهداشتي در اماكني كه هم‌اكنون نصب شده‌اند چندان كارايي نداشته و مورد استفاده شهروندان قرار نگيرد مي‌توان اين سرويس‌ها را به محل ديگري كه از لحاظ تردد جمعيت امكان استفاده بيشتر شهروندان وجود دارد، انتقال داد.
سرويس‌هاي بهداشتي سيار به دليل بهره مندي از فناوري، كمترين ميزان تماس با دست را دارند.
امكان دسترسي آسان شهروندان يكي از مولفه‌هاي مكان‌يابي براي نصب سرويس‌هاي بهداشتي در سطح شهر است كه به گفته گلشني سعي شده در نصب سرويس‌هاي بهداشتي جديد از محيط پارك‌ها و بوستان‌ها كمي فاصله گرفته و اين سرويس‌هاي بهداشتي را در سطح شهر نصب كنند تا امكان دسترسي بيشتر شهروندان فراهم شود.
به گفته معاون فني و مهندسي سازمان زيباسازي در صورت تصويب قرار است سال آينده 200 نقطه ديگر از سطح شهر تهران شناسايي و سرويس‌هاي بهداشتي پيش ساخته (سيار) در اين مكان‌ها براي استفاده شهروندان نصب شود.

سرويس بهداشتي 1000 توماني!
صرف نظر از معضل كمبود سرويس‌هاي بهداشتي و عدم دسترسي سريع و آسان شهروندان به اين بخش از امكانات شهري، يكي از نارضايتي‌هاي شهروندان در استفاده از سرويس‌هاي بهداشتي موجود بويژه نسل جديد سرويس‌هاي بهداشتي مكانيزه مانند سرويس‌هاي بهداشتي مكانيزه ميدان ونك، بحث پولي بودن آنها و پرداخت نرخ‌هاي متفاوت و گاه بسيار زياد از استفاده‌كنندگان آن است.
مطالبه نرخ 100 و حتي 200 توماني از شهروندان هنگام استفاده از سرويس‌هاي بهداشتي و بويژه سرويس‌هاي بهداشتي مكانيزه شايد از يكسو به دليل هزينه‌هايي كه براي نگهداري و نظافت سرويس‌هاي بهداشتي صرف مي‌شود و از سوي ديگر از اين جهت كه شهروندان در استفاده از برخي خدمات و امكانات شهري بايد هزينه‌اي هر چند جزيي را بپردازند عادلانه و منطقي به نظر برسد، اما بايد نرخ پرداختي شهروندان متناسب با خدمت دريافتي آنها و منطقي باشد.
به طور مثال شهروندي در اين خصوص با اشاره به اتفاقي كه چندي پيش هنگام استفاده از سرويس‌هاي بهداشتي ميدان ونك برايش رخ داده، مي‌گويد: چندي پيش هنگام استفاده از سرويس‌هاي بهداشتي ميدان ونك و خروج، نگهباني كه مسوول نظافت و نگهداري از سرويس‌هاي بهداشتي آنجا بود از من خواست 1000 تومان براي استفاده از دستشويي بپردازم.
وقتي به او اعتراض كردم كه مگر اين سرويس‌هاي بهداشتي متعلق به شهرداري نيست پس چرا بايد اينقدر استفاده از آنها گران باشد؟ گفت: نرخش همين است.
اين در حالي بود كه سيستم سكه‌اي اين سرويس‌هاي بهداشتي مكانيزه غير فعالند كه همين نشان مي‌دهد اگر اداره‌كنندگان آن مي‌خواستند از شهروندان بابت استفاده از اين خدمات پولي دريافت كنند، قطعا سيستم سكه‌اي آن را هم فعال مي‌كردند.
سخنان اين شهروند بيانگر نظارت كمرنگ مسوولان شهري بر شيوه اداره سرويس‌هاي بهداشتي و نگهباناني است كه از سوي شركت‌هاي پيمانكاري براي نظافت و نگهداري از اين سرويس‌هاي بهداشتي به كار گمارده شده‌اند.

ردپاي پيمانكاران متخلف
معاون فني و مهندسي سازمان زيباسازي اما بحث پولي بودن استفاده از سرويس‌هاي بهداشتي را رد و تاكيد مي‌كند: نه در سرويس‌هاي بهداشتي سيار و نه در سرويس‌هاي بهداشتي مكانيزه كه مجهز به سيستم سكه‌اي هستند، سياست سازمان زيباسازي، پولي كردن سرويس‌هاي بهداشتي نيست، اما از آنجا كه مسووليت نگهداري و نظافت اين سرويس‌هاي بهداشتي برعهده شهرداري‌هاي مناطق و از سوي آنها نيز به پيمانكاران واگذار مي‌شود اين امكان وجود دارد كه برخي پيمانكاران متخلف بدون اطلاع سازمان زيباسازي سيستم سكه‌اي اين سرويس‌ها را فعال كرده باشند. گلشني در عين حال تاكيد مي‌كند: بروز برخي تخلفات اينچنيني كه احتمالا از سوي افرادي كه مسووليت نظافت و نگهداري از اين سرويس‌هاي بهداشتي را به عهده دارند رخ مي‌دهد، كاملا غيرقانوني است و ضروري است شهروندان اين موارد را به سامانه 137 يا سازمان زيباسازي اطلاع دهند تا هرچه سريع‌تر با فرد متخلف برخورد شود.
شايد كمبود سرويس‌هاي بهداشتي شهرها در ميان هزاران مشكل ريز و درشت شهري كه شهروندان و مسوولان حوزه شهري با آن مواجهند آنچنان كه بايد با اهميت به نظر نرسد، اما دسترسي سريع و آسان شهروندان به امكانات شهري به عنوان يك اصل ضروري در بحث حقوق شهروندي ايجاب مي‌كند همين موضوع بظاهر كم‌اهميت، از سوي شهرداري‌ها به عنوان مديريت امور شهري به طور جدي‌تري مورد توجه قرار گيرد.
دسترسي آسان و سريع و با كيفيت به برخي امكانات اوليه زندگي شهري همچون سرويس‌هاي بهداشتي شايد كمترين توقع شهروندان از مجموعه خواسته‌ها و انتظارات آنها در بحث حقوق شهروندي‌شان باشد.
خواسته‌اي كه هم‌اكنون شهروندان بسياري از شهرها براي رفع اين نياز خود در سطح شهر همچنان با مشكل مواجه هستند.