پوران محمدي _ شايد براي شما هم پيش آمده باشد كه براي تهيه نسخه دارويي گذرتان به يكي از داروخانه‌هاي شهر بيفتد. متصدي بخش پذيرش، نسخه شما را مي‌گيرد و اين خبر خوش را به شما مي‌دهد كه همه اقلام دارويي‌تان موجود است. تا اينجاي كار مشكلي نيست. با اين حساب، فكر مي‌كنيد از زمان تحويل دارو تا ترك داروخانه چند دقيقه‌اي بيشتر وقتتان گرفته نشود، اما اشتباه مي‌كنيد.
گره از جايي به كارتان مي‌افتد كه متصدي بخش پذيرش داروخانه مي‌گويد: چند قلم از داروهاي نسخه شما به دليل گرانقيمت بودن نياز به تاييد بيمه دارد و درست از همين‌جاست كه مشكلات شما براي دريافت تاييديه نسخه دارويي‌تان آغاز مي‌شود.
متصدي بخش پذيرش كه از شلوغي و ازدحام بيماران نسخه به دست، وقت سرخاراندن ندارد؛ با بي‌حوصلگي به شما مي‌گويد 2 راه بيشتر نداريد: اول اين‌كه اگر مي‌خواهيد كار تاييد نسخه‌تان سريع و بي‌معطلي انجام شود به يكي از داروخانه‌هاي بزرگ شهر مانند هلال احمر يا 13 آبان برويد و اگر به هر دليل امكان چنين كاري را نداريد و ترجيح مي‌دهيد از همين داروخانه تاييد داروهاي‌تان را بگيريد، بايد تا وصل شدن سيستم اينترنت داروخانه كه فعلا قطع است، صبر كنيد.
از نسخه‌نويسي خارج از فهرست دارويي، شيوه‌هاي نادرست قيمت‌‌گذاري دارو، كاهش داروهاي تحت پوشش بيمه، درگيري بيماران با داروخانه‌ها و پزشكان، سرگرداني و ازدحام مردم در داروخانه‌هاي دولتي، گراني داروها، عدم پوشش بيمه‌اي داروهاي خارجي، كمياب يا ناياب بودن برخي داروهاي بيمه‌اي و هزاران چالش پيش روي نظام سلامت كشور كه بگذريم، روند طولاني تاييد نسخ دارويي بخصوص براي آن دسته از داروهاي گرانقيمت و كمياب يا داروهاي بيماري‌هاي خاص، مشكل بزرگي است كه بسياري از بيمه‌شدگان مراجعه‌‌كننده به داروخانه‌هاي طرف قرارداد با بيمه‌هاي درماني تامين اجتماعي و خدمات درماني با آن دست به گريبانند. در اين ميان، سرگرداني و مشكلات بيماران خاص براي تاييد نسخ دارويي و گراني قيمت داروها خود حكايت ديگري است.

تاييد به شيوه سنتي
تا چندي پيش كه كار تاييد برخي اقلام دارويي گرانقيمت يا كمياب نسخ دارويي بيمه‌شدگان تحت پوشش بيمه‌هاي تامين اجتماعي و خدمات درماني صرفا در داروخانه‌هاي مركزي و بزرگ شهرها همچون هلال احمر و 13 آبان انجام مي‌شد، مطالبه مدارك متعدد از بيماران و كندي روند اخذ مدارك مورد نياز براي تاييد نسخ دارويي بيمه‌شده‌ها موجب تشكيل صف‌هاي طويل در مقابل اتاق‌هاي استقرار كارشناسان سازمان‌هاي بيمه‌هاي درماني براي تاييد نسخ دارويي مي‌شد.
اين مشكلات بخصوص براي آن دسته از بيماران نسخه به‌دست شهرستاني يا همراهان آنها كه مجبورند براي تهيه يك نسخه دارويي مسافت طولاني را از يك استان يا شهر دورافتاده ديگر طي كرده و با متحمل شدن هزينه به تهران سفر كنند به‌مراتب دشوارتر است، چراكه گاه به دليل همراه نداشتن مدارك كافي براي تاييد نسخه دارويي اين بيماران مجبورند بدون رسيدن به نتيجه‌اي دست خالي به شهرستان خود بازگردند.

اينترنت‌هاي هميشه قطع
چنين مشكلاتي همچنان به قوت خود باقي است، اما با اقدامي كه از چندي پيش، سازمان‌هاي بيمه‌اي درماني و بخصوص سازمان تامين اجتماعي براي تاييد نسخ دارويي بيمه‌شدگان خود انجام داده‌اند، مشكل جديدي به مشكلات قبلي بيماران در روند تاييد نسخ دارويي اضافه شده است.
اين‌كه امكان تاييد نسخ دارويي علاوه بر داروخانه‌هاي مركزي و بزرگ شهرها و بويژه تهران در ديگر داروخانه‌هاي سطح شهر از طريق سيستم اينترنت و با وصل شدن داروخانه‌ها به بيمه‌هاي مركزي نيز فراهم شده، اگرچه اقدامي موثر در جهت ارائه خدمات مطلوب‌تر به بيمه‌شدگان است، اما اجراي سيستم جديد با نواقص و مشكلاتي همراه است كه همين مساله سرگرداني و به سختي افتادن فراوان بيماراني را كه براي تاييد نسخ دارويي خود به داروخانه‌ها مراجعه مي‌كنند، رقم زده است.

سرگرداني در كار نيست!
درحالي‌كه داروخانه‌هاي شهر و بويژه داروخانه‌هاي مركزي و بزرگي همچون هلال احمر و 13 آبان هر روز شاهد حضور بيماران نسخه به‌دستي هستند كه براي تاييد نسخ دارويي خود با كارشناسان بيمه تامين اجتماعي و خدمات درماني بر سر كم و زياد به همراه داشتن مدارك مورد نياز براي تاييد فلان دارو سر و كله مي‌زنند، رئيس اداره خدمات بيمارستاني دفتر ارزيابي خدمات سلامت سازمان بيمه خدمات درماني، سرگرداني بيماران تحت‌پوشش بيمه خدمات درماني براي تاييد نسخ دارويي را قبول ندارد.
محمد مهدي تدين معتقد است: براي جلوگيري از سرگرداني و اتلاف وقت بيمه‌شدگان اطلاع‌رساني‌هاي لازم در شعب بيمه‌اي اين سازمان و داروخانه‌هاي بزرگ و مركزي انجام شده كه براي تاييد برخي نسخ دارويي چه مداركي را به همراه داشته باشند، ضمن اين‌كه سامانه 143 بصورت 24 ساعته و سايت اينترنتي سازمان بيمه خدمات درماني آماده پاسخگويي به بيمه‌شدگان اين سازمان است.

تاييد بيمه فقط براي بيماري‌هاي خاص
وي به‌عنوان يكي از سازمان‌هاي بيمه‌اي درماني با تاكيد بر اين‌كه تنها 20 درصد داروهاي موجود در فهرست پوشش بيمه خدمات درماني كه مصوب شوراي عالي بيمه را داشته و بيشتر شامل داروهاي بيماران خاص هستند، نياز به تاييد بيمه دارد، مي‌گويد: هم اكنون براي تاييد آن دسته از نسخ دارويي تحت پوشش بيمه كه نياز به تاييد دارند در داروخانه‌هاي بزرگ همچون 13 آبان و هلال احمر، كارشناسان سازمان بيمه خدمات درماني مستقر شده‌اند، اما از آنجا كه در داروخانه‌هاي سطح شهر تعداد داروهايي كه نياز به تاييديه بيمه دارند در روز به چند مورد هم نمي‌رسد، ضرورتي براي استقرار كارشناسان بيمه در اين داروخانه‌ها وجود ندارد، ضمن اين‌كه به دليل كمبود نيرو انجام چنين كاري نيز امكان پذير نيست.
تدين در پاسخ به اين پرسش كه چرا روند تاييد برخي نسخ دارويي طولاني و پر پيچ و خم است، مي‌گويد: اگرچه طي سال‌هاي اخير، تلاش كرده‌ايم تعداد داروهايي كه نياز به تاييد بيمه دارند، در فهرست تعهدات بيمه‌اي كاهش دهيم، اما برخي داروها كه در فهرست تعهدات بيمه خدمات درماني قرار دارند، مانند داروهاي هورمون رشد براي تاييد نياز به اخذ مداركي از بيمار دارند يا داروي بيماران ام.اس بايد پس از تشكيل كميسيون ويژه به تاييد بيمه برسد.

پاسخ جالب تامين اجتماعي
هنگامي‌كه تلاش‌هاي يك هفته‌اي ما براي گفتگويي هرچند كوتاه با يكي از مسوولان سازمان تامين اجتماعي درخصوص موضوع اين گزارش به نتيجه نرسيد و براي انجام مصاحبه هربار به يكي از معاونت‌هاي سازمان تامين اجتماعي پاس‌كاري مي‌شديم، در نهايت چاره‌اي نداشتيم جز اين‌كه اين گزارش را بدون اظهارنظري از سوي سازمان تامين اجتماعي تكميل كنيم، اما با تاكيد روابط عمومي اين سازمان مبني بر دادن فرصتي كوتاه به منظور هماهنگي بيشتر براي مصاحبه، مجددا چند روز ديگر براي تكميل اين گزارش دست نگه داشتيم.
سرانجام معاونت درمان سازمان تامين اجتماعي بدون اين‌كه امكان طرح پرسش براي خبرنگار ما به‌طور تلفني يا حتي حضوري با مسوول مربوط را فراهم آورند، به‌صورت كتبي آن هم در 4 خط درحالي به اين انتظار 10‌روزه براي گفتگو با مسوولان سازمان تامين اجتماعي پايان داد كه متن ارسالي هيچ ارتباطي با موضوع اين گزارش و پرسش‌هاي ما درخصوص دلايل طولاني بودن روند تاييد نسخ دارويي، قطع بودن مداوم سيستم اينترنت داروخانه‌ها و در نتيجه معطلي بيماران نسخه به دست نداشته است.
معاونت درمان سازمان تامين اجتماعي در پاسخ مكتوب خود آورده است: دفاتر رسيدگي به اسناد پزشكي هيچ‌گونه پرداخت اينترنتي به داروخانه‌هاي طرف قرارداد نداشته و فقط فرآيند تاييد نسخ دارويي از طريق اينترنت انجام مي‌شود. پرداخت اين دسته از نسخ دارويي همزمان با ساير اسناد دارويي پس از انجام مراحل رسيدگي و تامين تنخواه مالي از سوي اداره كل امور مالي انجام مي‌شود.

ضرورت به‌كارگيري سيستم‌هاي جديد
ديگر زمان تاييد نسخ دارويي به شيوه سنتي كه همان مراجعه بيماران به داروخانه‌ها و ساعت‌ها سرگرداني و اتلاف وقت و به همراه آوردن ده‌ها مدرك ريز و درشت براي تاييد يك نسخه دارويي است، سر آمده و زمان آن فرا رسيده كه براي تاييد نسخ دارويي روش‌هاي به‌روزتري جز مراجعه حضوري بيماران به‌كار گرفته شود. هرچند مسوولان بيمه‌هاي درماني معتقدند اطلاع‌رساني لازم براي جلوگيري از اتلاف وقت و سرگرداني بيماران براي تاييد نسخ دارويي انجام شده، اما شواهد بيانگر اين است كه هنوز بسياري از بيماران در داروخانه‌ها براي دريافت تاييديه نسخ دارويي بايد هفت خوان رستم را بگذرانند كه اين امر ضرورت اطلاع‌رساني بيشتر از سوي سازمان‌هاي بيمه‌اي تامين اجتماعي و خدمات درماني را آشكار مي‌سازد.