مهدعليا، گوهرشادآغا يا گوهرشاد بيگم از اشراف زنان خراسان بوده است
وى زنى بسيار باتمكّن، باوقار، خردمند، باثروت و بااحتياط بود كه به كثرت رحم و اطعام و انعام و صدقات و خيرات و مبرات موصوف و در حسن تدبير و سياست و حيا، مقامى والا داشت.
به گفته مرحوم حاج ملاهاشم خراسانى، وي مسلما شيعه بوده و در كمال اخلاص و حسن عقيده مسجدى را در مشهد مقدس بنا نهاده و مىتوان گفت، كه اين مسجد (مسجد گوهرشاد) قديمىترين مسجد موجود شيعه در اين ناحيه است.
وى به سال 780 قمري ديده به جهان گشود و در روز نهم رمضان سال 861 قمري در سن 81 سالگى بر اثر وسوسه جمعى، ميرزا سلطان ابوسعيد بن سلطان محمد بن مير انشاه بن امير تيمور كه برادرزاده شاهرخ بود در هرات فرمان قتل او را داد و سرانجام، وى را به شهادت رساندند.
پيكر وي را در مدرسه گوهرشاد كه خود، آن را ساخته بود در هرات، كنار مزار شوهرش به خاك سپردند. پسرش، ميرزا بايسنقر نيز در اين مدرسه، در جوار قبر مادر و پدرش مدفون گرديده است.
پدر گوهرشادآغا، امير غياثالدين ترخان است كه يكى از امراى عهد تيمورى بوده و در جنگهاى بزرگى شركت داشته و چنگيزخان او را ـ ترخان ـ كرده بود.
ترخان يا آغاجى يا آغجى، عنوان منصب خاصى در دستگاه امراى ماوراِءالنهر و خراسان بوده است كه صاحب اين منصب، واسطه ميان سلطان و رعيت بوده، و به خاطر حشمت و نفوذى كه داشته، بدون التزام به رعايت نوبت و رخصت، نزد سلطان بار مىيافته است، اصولاً در دوره مغول، براى متصدى عنوان ـ آغاجى ـ غالباً لقب ـ ترخان ـ tarxan را به كار مىبردهاند.
مادر گوهرشادآغا، بانو خان زاده بيگم است كه در ماه رجب سال 814 قمري در مشهد مقدس وفات كرده و در جوار مرقد مطهر حضرت رضا(ع) مدفون گرديده است.
همسر گوهرشادآغا، اميرزاده شاهرخ بن امير تيمور گورگانى مىباشد كه در 14 ربيع الثانى سال 779 متولد و در سال 850 در شهر رى درگذشت كه جنازهاش را به هرات حمل نمودند و در مدرسه گوهرشادآغا دفن گرديد، دوران سلطنت شاهرخ 43 سال بوده است.
وي داراى دو پسر بوده است؛ يكى به نام ميرزا ابراهيم يا ابراهيم سلطان و پسر ديگرش ميرزا بايسنقر بود.
|