106 سال پيش در روز 3 نوامبر 1903 ميلادي سرزمين پاناما به تحريک و با حمايت نظامي آمريکا از خاک کلمبيا جدا شد و استقلالش را اعلام کرد.پاناما در منطقه اي واقع شده که باريکترين قطعه خشکي قاره آمريکا ميان 2 اقيانوس اطلس و آرام محسوب مي شود. مهندسان غربي در روياي حفر يک کانال آبي از طريق خاک پاناما براي متصل کردن اقيانوس اطلس به اقيانوس آرام بودند.
پس از شکست فرديناند دولسپس فرانسوي که کانال سوئز را حفر کرده بود براي دستيابي به اجراي طرح کانال پاناما و رسوايي مالي که گريبانگير او شد ، آمريکايي ها امتياز فرانسوي ها براي احداث کانال پاناما را خريداري کردند.
از هنگام جنگ آمريکا عليه اسپانيا در سال 1899 ميلادي آمريکايي ها نياز به راه کوتاه تري که سواحل غربي اين کشور را به سواحل شرقي آن متصل کند، احساس مي کردند.
در آن زمان کشتي هاي آمريکايي براي اينکه از ساحل غربي ايالات متحده به ساحل شرقي يا بالعکس بروند ناگزير بودند آمريکاي جنوبي را از طريق تنگه ماژلان دور بزنند.
آنها ابتدا به حفر يک کانال در خاک نيکاراگوئه که از پاناما عريض تر بوده اما منطقه آن کوهستاني نبود، مي انديشيدند.اما پس از خريد امتياز فرانسوي ها خاک پاناما را براي حفر کانال انتخاب کردند.
اما در آخرين روزهاي قبل آغاز عمليات اجرايي نمايندگان مجلس کلمبيا با اين مساله مخالفت کرده و آن را مغاير با حاکميت خود دانستند.
تئودور روزولت، رئيس جمهور ايالات متحده بدون رعايت کمترين اصول ديپلماتيک ساکنان پاناما را تشويق به جدايي از کلمبيا کرد.
کشتي هاي جنگي آمريکا در مقابل بنادر کولون و پاناما لنگر انداختند تا مانع دخالت ارتش کلمبيا شوند.در روز 3 نوامبر سال 1903 ميلادي پاناما جدايي از خاک کلمبيا و استقلال خود را اعلام مي کند.
3 روز پس از اعلام استقلال پاناما، دولت ايالات متحده موجوديت اين کشور جديد را به رسميت مي شناسد.آمريکا فورا قراردادي را با پاناما امضا مي کند که بر اساس آن احداث کانال از روز 18 نوامبر 1903 ميلادي آغاز مي شود.
اين پيمان به نام وزيرخارجه امريکا «هي» و مهندس فرانسوي «بونو-واريلا» ناميده شد و بر اساس آن نواري به عرض 10 مايل براي هميشه از خاک پاناما جدا و به مالکيت ايالات متحده در آمد.
اين شرايط گستاخانه بازتاب سياست امپرياليستي و خشونت بارآمريکا در اوايل قرن بيستم بود: سياست تئودور روزولت ، رئيس جمهور آمريکا و خالق سياست «چماق بزرگ».
سرانجام پس از سال ها کار طاقت فرسا کانال 75 کيلومتري پاناما در روز 15 اوت سال 1914 ميلادي افتتاح شد.
کانال پاناما و نوار ده مايلي که کانال در ميان آن واقع شده بود به عنوان خاک آمريکا تلقي مي شد و مردم پاناما مگر به صورت کارگران کانال حق ورود به آن منطقه را نداشتند.
به اين ترتيب در روز 3 نوامبر 1903 ميلادي پاناما به تحريک و با حمايت نظامي آمريکا از خاک کلمبيا جدا شد و استقلال خود را اعلام کرد.
استقلالي که نزديک به يک قرن در سايه حکومت آمريکا بر کانال پاناما قرار داشت و موجب فلاکت فراواني براي مردم اين کشور شد. ديکتاتوري هاي نظامي ، فقر و تقسيم خاک پاناما در دو سوي کانال که مردم فقط از راه دريا مي توانستند به قسمت ديگر کشور خود سفر کنند.
سرانجام با گذشت نزديک به يک قرن مردم پاناما توانستند حاکميت خود بر منطقه کانال را بازيابند و به استقلال واقعي دست يابند.