رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام گفت: من اکنون موج فتنه را در منطقه و جاهاي ديگر مي‌بينم كه از اختلافاتي نشئت مي‌گيرد که عمدتاً سياسي هستند و ريشه‌ آن‌ها در اخلاق است.
آيت‌الله هاشمي رفسنجاني رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام كه در كنفرانس بين‌المللي وحدت اسلامي سخن مي‌گفت، عمده‌ترين راه ايجاد وحدت و پرهيز از نفاق و نزاع را اخلاق اسلامي و انساني و روي آوردن به اجتهاد و آزادانديشي دانست و افزود: جهان اسلام امروز با همه وسعت و امكاناتي كه دارد در تمام جهان مي‌تواند قوي‌ترين بخش جامعه‌ بشريت باشد، اما متاسفانه با اختلافاتي مواجه شده است كه با وحدت و همدلي تا حدي فاصله گرفته است كه فاصله به وجود آمده برخلاف اسلام، عقل و قرآن است.
وي با بيان اين‌كه نمي‌خواهد بگويد وحدت نداريم بلكه وحدت داريم اما كافي نيست، افزود: ارزش همدلي و اتحاد كاملا روشن و ضررهاي تشتت و اختلاف يعني اتلاف منابع و فرصت‌ها كاملا عيان است؛ انواع اختلاف در جوامع بشري مختلف وجود دارد. به طور مثال در مسيحيت فرقه‌هاي فراواني هست، ولي از اسلام با وجود محور اصلي آن يعني قرآن كريم انتظار بيشتري مي‌رود. هاشمي رفسنجاني در ادامه به آيه‌اي از قرآن كريم كه بر وحدت مسلمانان تاكيد كرده اشاره و يكي از ملاك‌هاي به دست آوردن اتحاد را تقوا دانست و اضافه كرد: شايد اين كمبود براي جامعه‌ انساني و امت ما بسيار دردآور است؛ وقتي منبع اختلافات را نگاه مي‌كنيم مي‌بينيم كه دردهاي موجود بي‌درمان ولاعلاج نيستند.
رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام بخشي از اختلافات را فكري، بخش ديگري را فقهي و در نهايت بخش ديگر را سياسي دانست و خاطر نشان كرد: البته بايد بگويم كه نزاع‌هاي فرعي هم فراوان وجود دارد كه نوعي به همان سه منبع اصلي اختلاف، متكي است.
هاشمي رفسنجاني با اشاره به منبع دوم اصلي اختلافات، يعني اختلافات فقهي، تصريح كرد: اختلافات فقهي، مختص علماست، نمي‌توان گفت كه اختلاف نبايد باشد، چونكه اين اختلاف يك واقعيت است كه خداوند خواسته است و مضر هم نيست و اگر به نزاع كشيده نشود مي‌تواند منشأ همدلي و پيشرفت باشد.
رئيس مجلس خبرگان رهبري در ادامه سخنان خود به اختلافات سياسي اشاره كرد و يادآور شد:بخش ديگر اختلافات كه امروز در جامعه كم رواج ندارد اختلافات سياسي است. اين اختلافات از عشيره گرفته تا احزاب و در نهايت بين كشورها و حكومت‌ها، ملت‌ها را رنج مي‌دهد و متاسفانه برخي‌ها از اين فرصت سوءاستفاده مي‌كنند.
وي افزود: اين مساله بيشتر به دست احزاب، سياستمداران، دولت‌ها و مجلس‌هاست و اين همان چيزي است كه در اين اجلاس‌هاي وحدت جاي آن خالي است.
هاشمي رفسنجاني بيان داشت: مرجع حل مشكلات در اختلافات مختلف وجود دارد كه دو بخش آن مستقيما مربوط به علما و مراجع است و يك بخش ديگر مربوط به دولت‌هاست كه البته علما هم مي‌توانند ،اگر دولت‌ها درست عمل كنند، بر دولت‌ها تاثيرگذار باشند. علما پل بزرگي بين توده‌ي مردم و دولت‌ها هستند و دولت‌ها به مردم و اين پل مهم و وحدت‌ بخش نياز دارند.
رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام راه حل مشكلات را قرآن كريم و رجوع به آن دانست و گفت: اين سند معتبر الهي منكر ندارد و اگر نقاط مشترك را از آن استخراج كنيم مي‌توانيم بسياري از اين اختلافات و نزاع‌ها را حل كنيم. وي با بيان اينكه آن‌چه ما از قرآن مي‌فهميم اين است كه انسان مومن، آگاه، متقي و متخلق به اخلاق اسلامي اگر پرورش يابد، تكامل‌ها سرعت گرفته و اختلافات كم مي‌شود، تاكيد كرد: اختلافات به بخش ناداني انسان‌ها مربوط مي‌شود و حتي اگر علما هم به سوء اخلاق آلوده باشند، اين اشكال بروز پيدا خواهد كرد.
هاشمي رفسنجاني در بخش ديگري از سخنان خود بر اهميت اخلاق اسلامي و انساني به عنوان عمده‌ترين راه ايجاد وحدت و پرهيز از نفاق و نزاع اشاره كرد و گفت: اگر قرآن را با دقت و حضور ذهن مورد بررسي قرار دهيم، درمان همه اختلافات را در آن مي‌توانيم بيابيم.
هاشمي رفسنجاني در ادامه سخنان خود به اجتهاد و اهميت آن اشاره و تاكيد كرد: امروز بسياري مسائل وجود دارد كه اصول آنها در قرآن و اسلام هست، ما بايد از اعماق زمين گرفته تا كرات و كهكشان‌ها و ريزترين ذرات فكر كنيم و همه‌ اين‌ها بستگي به اجتهاد دارد. حتي در زمان پيامبر هم دستور تفقه در دين داده شده است. تفقه جزو دستورات محكم اسلام است و در همان صدر اسلام جزو اصول اساسي اسلام قرار گرفت.
رييس مجمع تشخيص مصلحت نظام در ادامه افزود: مگر ما دستور جدال احسن با غير اهل كتاب نداريم؟ خود اين مساله پايه‌ وحدت است. سنتي از قبل و از زمان صدر اسلام وجود داشت و آن بحث مناظره است. ائمه مختلف و علماي شيعه و سني همواره با هم مباحثه مي‌كردند و ائمه نيز از اين مساله استقبال مي‌كردند.
هاشمي رفسنجاني در ادامه با بيان اينكه عقل پايه‌ اجتهاد است، ابراز داشت: در قرآن صدها مورد به عقل، فكر و دانش توجه شده كه عقل پايه‌ اجتهاد است و تعقل هيچ سازگاري با تحجر و تعصب غلط ندارد.
وي افزود: فرقه‌گرايي‌ها و دين‌هاي ساختگي اغلب ريشه‌هاي استكباري دارند ولي متاسفانه در درون ما هم فرقه‌هايي از خودمان به وجود مي‌آيد كه موجب خشونت‌ها، تحجرها و تعصبات غلط است.
وي با بيان اينكه بشريت نمي‌تواند فاجعه‌اي كه در غزه اتفاق افتاد را فراموش كند، گفت: رژيم صهيونيستي در جنگ 33 روزه مردم را بمباران كرد؛ در يمن مسلمانان يكديگر را مي‌كشند و كشتارهاي عراق و افغانستان را نيز شاهد هستيم و اين اتفاقات مي‌افتد تا خارجي‌ها ما را نگاه كنند و به ما بخندند.
رييس مجلس خبرگان رهبري گفت: ما بايد با اجتهاد نيرومند، فكر باز، سعه صدر، عقل آماده‌ شنيدن و بررسي كردن به استقبال معارف مختلف بشريت برويم و از همان روز اول انقلاب، فكر وحدت اسلامي داشتيم و اين كنگره‌ها هم محصول فكر و انديشه‌ي امام بزرگوار است و بعد هم رهبر انقلاب آن را به صورت مجمع تقريب درآوردند.
هاشمي رفسنجاني در پايان با بيان اين‌كه مسلمانان سند واحدي به نام قرآن دارند، اظهار كرد: من در حال حاضر موج فتنه را در منطقه و جاهاي ديگر مي‌بينم كه از اختلافات نشأت مي‌گيرد و عمدتا اختلافات سياسي است و ريشه‌ي آن هم در اخلاق است و اخلاقيون بايد به داد بشريت برسند.