سواد رسانهيي نيازمخاطبان در تمامي جوامع براي آگاهي از تاثيرات دنياي رسانهيي پيچيده امروز است.
عطاءالله ابطحي - کارشناس رسانه - با تاکيد بر اينکه کاربرد مفاهيم مدرن و امروزي فراوان در مکالمات روزانه، در حالي که تعريف درستي از آنها نداريم، تقريبا به يک بلا و حتي فاجعه در کشور تبديل شده است، اظهار کرد: متاسفانه بسياري از کارشناسان کشور حتي در حوزه رسانه با وجود کاربرد واژه سواد رسانهيي، اطلاعات کافي درباره معناي آن ندارند که متاسفانه اين امر عواقب و پيامدهاي ناخوشايندي داشته و دارد.
وي با اشاره به اينکه مقاله و ترجمه کافي در حوزه سواد رسانهيي در کشور وجود ندارد، افزود: در اينکه سواد رسانهيي موضوعي خوب، مهم و لازم است، شکي نيست؛ بنابراين مورد نياز بودن اين موضوع امري واضح و مبرهن است که نياز به صحبت ندارد؛ اين در حالي است که متاسفانه مباحثي که در اين حوزه در مقالات و همچنين دانشگاه هاي کشور مطرح ميشود همچنان به همين موضوعات اختصاص دارد.
به گفته او هنوز سواد رسانهيي در کشور تدريس نميشود، مفاهيمش شکل نگرفته و در نتيجه خروجيهايي هم در اين حوزه وجود ندارد که اين خود، يک بحران رسانهيي است.
اين کارشناس رسانه با بيان اينکه سواد رسانهيي در ايران کاربردي ندارد، تصريح کرد: فهم رسانهيي در کشور جايگاهي ندارد؛ چرا که خروجيهاي رسانهيي کشور به فهم رسانهيي چنداني نيازمند نيستند. البته نداشتن سواد رسانهيي همچنين باعث شده است بعضا کارهاي رسانهيي خارج از کشور را نيز که به مقصد ما انجام ميشود را متوجه نشده و از تاثيرات آنها بر خودمان مطلع نشويم.
اين مدرس ارتباطات در ادامه خاطر نشان کرد: در مباحثي مانند مفاهيم رايانهيي به دليل احساس نياز، کتابهاي زيادي چاپ ميشود ولي با توجه به نگاه موجود در حوزه مسائل رسانهيي تنها حرف در حوزه سواد رسانهيي گفته ميشود و اطلاعات کافي درباره آن در کشور وجود ندارد.
ابطحي توجه اندک به بحث سواد رسانهيي را ازجمله پيامدهاي حرفهيي نبودن فضاي رسانهيي کشور دانست و اضافه کرد: نگاه آکادميک صرف به مسائل باعث ميشود خروجي مورد نياز در آن حوزه وجود نداشته باشد که اين امر به هيچ وجه مورد قبول نيست؛ زيرا در کنار آن که تمامي کارهاي عملياتي بايد از پشتوانه آکادميک برخوردار باشند؛ مباحث آکادميک نيز بايد کاربردي باشند؛ بنابراين محصور کردن حوزه سواد رسانهيي در دانشگاهها نيز به هيچ وجه درست نيست.
وي ادامه داد: سواد رسانهيي يعني هر فردي بهعنوان مخاطب يا دستاندرکار رسانه از فهم مطالب و محتواي رسانهيي برخوردار باشد. درواقع مخاطب براي آن که بفهمد برنامههاي رسانهيي چطور و از چه راهي برروي او تاثير دارند بايد سواد رسانهيي داشته باشد.
او با بيان اين که اگر معتقديم مخاطب فقط شنونده و بيننده ماست و غير از آنچه ما ميگوييم هيچ نميشنود يا نميبيند يا به بيان ديگر تنها به آنچه ما به او القا ميکنيم باور دارد؛ ميتوانيم بگوييم به سواد رسانهيي نيازي نيست؛ اما شواهد موجود در دنياي رسانهيي امروز چيز ديگري ميگويد.
به عقيده او مخاطب براي انتخاب درست ميان حق و باطل بايد داراي بينشي باشد که اين بينش نيز از طريق سواد رسانهيي به دست ميآيد. درواقع از طريق آشنايي با سواد رسانهيي است که مخاطب ميتواند بفهمد رسانه چطور با او حرف زده و تاثيرگذار است؛ زيرا در دنياي امروز رسانههاي حرفهيي بهطور غيرمستقيم حرفهاي مورد نياز را با مخاطب خود بيان ميکنند؛ بنابراين ميتوان گفت حرفهيي نبودن عملکرد رسانهيي داخل، از جمله دلايل احساس نياز نکردن به آشنايي با سواد رسانهيي است.
| 