هموطن آنلاین _
40 سال پیش وقتی آن جانور موذی چمدان به دست از راه گمرك راهی خیابان لالهزار شد.شهروندان از دیدن این موجود درشت جثه وحشت كردند و بلافاصله با شهرداری تماس گرفتند؛ این مهمان ناخوانده چیزی نبود جز یك موش نروژی با جثهای بین 500 تا600 گرم كه نسبت به سایر همنوعانش درشتتر و در رژیم غذایی خود به همه چیزخور معروف بود، اما قبل از اینكه تحقیقات مسئولان درباره گونه این موجود موذی به پایان برسد موش نروژی بسرعت در شهر زاد و ولد كرد.
حالا دیگر دیدن موشهای چاق و چلهای كه در هر ساعتی از شبانهروز داخل جویهای پر از آب جست و خیز كرده یا بین شمشادهای كنار جدول پرسه میزنند، به صحنهای عادی در زندگی روزمره شهری تبدیل شده است.
اضافه وزن 35 درصدی موشها
زندگی در شهر آنقدر به مذاق موشها خوش آمده كه ذائقه غذاییشان به كلی عوض شده و دیگر قالب پنیری دلشان را نمیلرزاند، آنها خیلی وقت است فستفودخورهای قهاری شدهاند، آنقدر كه اضافه وزن هم پیدا كردهاند. كسی چه میداند شاید بزودی آنها هم مجبور شوند برای حفظ زیبایی اندامشان رژیم بگیرند!
سفره رنگارنگی كه صاحبان رستورانها با ریختن آشغال در جوی مقابل مغازهشان یا برخی شهروندان با رها كردن ته مانده انواع خوراكیها در كنار سطل زباله محلهشان پهن كردهاند شرایط زندگی را برای جمعیت موشهای شهرمان آنقدر خوشایند كرده كه حسابی درشت و چاق و چله شدهاند.
قائم مقام سازمان نظام پزشكی، افزایش تكثیر حیوانات موذی در پایتخت را یكی از عوامل اصلی شیوع بیماریها دانسته و توضیح میدهد كه موشهای موجود در شهر تهران سال 1950 میلادی و همزمان با ورود كالاهایی از كشور نروژ راهی تهران شدند و بسرعت زاد و ولد كردند.
به گفته علیرضا زالی، وزن موشهای شهر تهران دستكم 35 درصد سنگینتر از موشهایی است كه در شهرهای دیگر زندگی میكنند، اما این همه ماجرا نیست، چراكه موشها عامل 35 نوع بیماری هستند و هر موش میتواند در سه ماه ده موش به دنیا بیاورد.
وی تاكید میكند: رها كردن زبالهها در جویها و مقابل سطلهای زباله براحتی شرایط را برای تغذیه و تولیدمثل موشها مهیا میكند و با توجه به این موضوع مهمترین راه مقابله با این وضع این است كه شهروندان از ریختن زباله در سطح شهر كه زمینهساز حضور موشها و انتقال بیماریهای خطرناك است، خودداری كنند.
موشهای پیشمرگ
درباره پیشمرگها شنیدهاید؟ همانهایی كه خودشان را فدا میكنند تا بقیه همنوعانشان به زندگی ادامه دهند. شاید جالب باشد كه بدانید موشها هم در میان خودشان پیشمرگ دارند.
موشها زندگی اجتماعی پیچیدهای دارند، آنها وقتی با غذای جدیدی مواجه میشوند اول پیشمرگها آن را میخورند و اگر اتفاقی برایشان نیفتاد بقیه موشها هم اقدام به خوردن آن غذا میكنند و اگر چند موش بمیرند دیگر آن غذا مورد استفاده موشها قرار نمیگیرد.
موشها موجودات بسیار باهوشی هستند كه به دلیل برخورداری از حس بویایی قوی از سویی كه اماكنی را كه به لحاظ مواد غذایی غنی و بستر مناسبی برای رشد و زندگی آنهاست به آسانی شناسایی میكنند و از سوی دیگر طی مدت كوتاهی نسبت به سموم شیمیایی ایزوله شده و با مصرف آن از بین نمیروند.
موشها، تهدیدی به هنگام زلزله
تصور كنید زیر خروارها خاك مدفون شدهاید و لحظهشماری میكنید تا گروه های امداد و نجات از راه برسند و شما را از زیر آوار بیرون بكشند، ثانیهها به كندی میگذرد، بسختی نفس میكشید، ناگهان با شنیدن صدای خش خشی امیدوار میشوید كه كمك نزدیك است، اما اشتباه میكنید.
به جای كمك، این موشهای چاق و چله هستند كه به سراغتان آمدهاند، چون یك جسم بیرمق و زخمی خوراك لذیذی برای موشهاست.
حتی تصورش هم وحشتناك و چندشآور است، اما این نه توهم است و نه داستان تخیلی كه در آن اغراق شده باشد. این پیشبینی دبیر كمیته دفع آفات شهری و صنعتی شهرداری تهران از وضع نگرانكننده یك شهر پس از وقوع زلزله است كه اتفاقا مانند كلانشهر تهران با معضل جانور موذی ای مانند موش دست به گریبان است.
مهرداد حلوایی، انفجار موشها از زیر زمین به روی زمین با وقوع زلزله را تهدید جدیدی برای شهر دانسته و میگوید: اگر زلزلهای جدی در تهران به وقوع بپیوندد موشها زیرآورماندگان را تا رسیدن نیروهای امدادی میخورند و به آنان آسیب جدی وارد میكنند.
وی با بیان اینكه موش ها ناقل بیماریهای خطرناكی همچون طاعون و انواع انگل و نیز دیگر بیماریهای خطرناك هستند كه باید وجود آنها كنترل شود، تصریح میكند: تاكنون روشهای بهكار گرفته شده برای نابودی و كنترل موشها در تهران موثر نبوده است و همه اقدامات انجام شده از سوی متولیان برای كنترل موشها فقط 10 درصد به وضع كنترل موشها كمك میكند و 90 درصد این شهروندان هستند كه در كنترل جمعیت موشها نقش اصلی را ایفا میكنند.
این متخصص فیزیولوژیك جانوری با تاكید براینكه كشتن و نابودی موشها امكانپذیر نیست و در چرخه اكوسیستم باید وجود داشته باشند، میگوید: اما تعدادشان باید كنترل شده باشد نه اینكه براحتی در شهر زاد و ولد كنند و جمعیتشان هر روز بیشتر شود.
از تلهگذاری تا نبرد تك تیراندازها
برای خلاصی از شر موشها روشی نبوده كه شهرداری در این سالها آن را امتحان نكرده باشد، از تلهگذاری گرفته تا ریختن سموم شیمیایی با پیچیدهترین فرمولاسیونها درون جویهای آب یا داخل كلونی موشهای شهر، اما در نهایت ناباوری مسئولان شهرداری باز هم این موشها بودند كه پیروزمندانه از میدان مبارزه بیرون آمده و جولانشان هر روز در شهر بیشتر شده است.
این آخری هم كه مبارزه تن به تن تكتیراندازها با موشهاست، به این ترتیب كه 10 گروه تیرانداز در شب موشهای پایتختنشین را هدف میگیرند، گفته میشود تكتیراندازها طی دو ماه گذشته توانستهاند 2205 موش را در تهران نابود كنند.
به گفته رئیس ستاد محیطزیست و توسعه پایدار شهرداری تهران، مبارزه با موشها در ساعات روز به صورت شیمیایی و شبها با كمك گروهی از تیراندازان حرفهای و با استفاده از تفنگهای بادی انجام میشود و در واقع مبارزه با این جانور موذی شبانهروزی شده است.
محمدهادی حیدرزاده میگوید: تمام این گروهها مجهز به تفنگهای بادی با دوربینهای مادون قرمز هستند و بهكارگیری این تیمها میتواند هم تعداد موشهای تلف شده را مشخص كند و هم این كه در كاهش استفاده از سموم موثر است.
مسئولان ستاد محیط زیست شهرداری تهران در حالی روش تیراندازی به موشها را بهعنوان آخرین برگ برنده خود در مبارزه با این جانور موذی به كار گرفتهاند كه برخی كارشناسان محیط زیست معتقدند این روش نیز در نابودی جمعیت موشها كارگر نخواهد بود.
آنها میگویند مگر چند موش را میشود با این روش كشت؟ چون آنها به محض اینكه متوجه تهدیدی بشوند دیگر در آن منطقه خطر رفت و آمد نمیكنند.
به این ترتیب معلوم نیست مبارزه فرسایشی شهرداری با لشكر موشها تا كی قرار است ادامه پیدا كند، شاید هم باید با این واقعیت كنار آمد كه موشها دیگر جزء جدانشدنی از زندگی شهری خواهند بود كه شهروندان باید به زندگی مسالمت آمیز در كنار آنها عادت كنند.
موشها سرشماری میشوند
موشهای شهر ما چند تا هستند؟ هزارتا، 10هزارتا، صدهزارتا یا...؟
هیچكس تا حالا نتوانسته آمار موشهای شهرمان را دربیاورد، چون مانند خیلی موضوعات دیگر كه آمار قطعی و دقیقی درباره آنها وجود ندارد، تعداد موشهای شهر ما هم مشخص نیست.
تاكنون همه طرحهای مختلفی كه برای آمارگیری از تعداد موشها حداقل در پایتخت به اجرا درآمده، با شكست مواجه شده است، اما اینطور كه پیداست شهرداری تهران با یكی از دانشگاهها توافق كرده تا جمعیت موشهای شهرمان را سرشماری كند.
رئیس ستاد محیطزیست و توسعه پایدار شهرداری تهران با تاكید بر این كه هیچ آماری از جمعیت موش در تهران وجود ندارد از تدوین توافقنامهای با دانشگاه شهید بهشتی برای تخمین جمعیت موشهای پایتخت خبر داده و میگوید: با نهاییشدن این توافقنامه موشهای پایتخت سرشماری میشوند كه این امر میتواند در برنامههای آینده مبارزه با این جانور بسیار موثر باشد.
سازمانهایی كه پای كار نیامدند
برای نابودی لشكر موشها شهرداری به تنهایی كاری از دستش ساخته نیست. همكاری نكردن سایر دستگاههای مرتبط با این موضوع باعث شده كه شهرمان با وجود سالها مبارزه سخت و نفسگیر همچنان با معضل موش دست به گریبان باشد.
رئیس ستاد محیطزیست و توسعه پایدار شهرداری تهران از این كه سازمانهای دخیل بخصوص وزارت بهداشت در برخورد با جانوران موذی از جمله موشها منفعلانه عمل میكنند، انتقاد كرده و معتقد است وزارت بهداشت باید در رویه خود برای مهار موشهای پایتخت تجدید نظر كند.
حیدرزاده از نهاییكردن معاهدهای در خصوص موشها با سازمان بنادر و دریانوردی نیز خبر داده و میگوید: در صورت تائید نهایی این معاهده، سازمان بنادر موظف میشود شاخصهایی در خصوص پهلو گرفتن كشتیها در بنادر ایران را رعایت كند.
پرونده موشها روی میز شورای شهر
موشهای پایتختنشین حسابی چشم اعضای شورای شهرتهران را هم ترساندهاند، به طوری كه آنها معتقدند ریختن سم به تنهایی راهكار اساسی و زیربنایی محسوب نمیشود، چراكه حتی اگر اسید هم به موشها بدهیم بدون تردید پس از مدتی نسبت به آن هم واكسینه میشوند.
مهر سال گذشته در حاشیه یكی از جلسات شورای شهر تهران بحث داغی درباره موشها به راه افتاد، به طوری كه دبیر كمیته سلامت شورای اسلامی شهر تهران در این جلسه گفته بود خودش هنگام بازدید از یكی از میادین میوه و ترهبار شهرداری و در غرفه خشكبار با چشم موشهایی به اندازه گربه دیده كه لابهلای آجیلها جولان میدادهاند و به همین دلیل از وضع بهداشت نامناسب میادین میوه و ترهبار انتقاد كرده بود.
حالا امسال یكبار دیگر با داغ شدن موضوع افزایش جمعیت موشها در تهران مسئولان شهرداری لایحهای را به شورای شهر تهران ارائه دادهاند و براساس آن خواستار تشكیل شورای عالی مبارزه با جانوران موذی شهری شدهاند. قرار است این لایحه تا پایان امسال تقدیم شورای شهر تهران شود و با هماهنگی موضوع جانوران موذی در پایتخت مدیریت شود.
مانند بسیاری از مشكلات و معضلات زندگی شهری مبارزه با موشها هم اراده همگانی میخواهد، برنامه جامعی برای كنترل جمعیت موشها در شهر، برنامهای كه در آن شهروندان حتی نقش پررنگتری از مسئولان شهری در میدان مبارزه با موشها به عهده دارند.
هنوز هم هستند شهروندانی كه با سهلانگاری در رعایت بهداشت معابر، رها كردن زبالهها در جویهای آب و... ناخودآگاه شرایط مساعد برای زندگی و زاد و ولد موشها در شهرمان را فراهم میكنند.
واقعیت این است كه شاید نتوان حضور موشها در زندگی شهرنشینی را برای همیشه ریشهكن كرد، اما با رعایت برخی نكات بظاهر كم اهمیت از سوی شهروندان شاید بتوان حداقل از افزایش جمعیت لشكر موشها در شهرمان جلوگیری كرد.
پوران محمدی | 