از روزی که قانون به عنوان ايجاد کننده نظم و حاکميت عدل در جوامع به کار گرفته شد، زندان نيز براي متنبه ساختن متخلفانی که حاضر به تبعیت از قانون نبودند، شکل گرفت.
اما از نظر بسیاری از کارشناسان به همان اندازه که وجود زندان و ندامتگاه برای یک جامعه ضروری است میتواند مضر هم باشد، به طوری که کارشناسان مسایل اجتماعی منشا بسیاری از آسیبها را نبود امکانات مناسب اجتماعی، رفاهی و آموزشی برای خانواده زندانیان میدانند و از آن تحت عنوان نابهنجاری نام میبرند.
بدون تردید در کشورهای جهان سوم که بیکاری و فقر، جامعه را با نگرانی روبهرو کرده است، زنانی که شوهرانی دربند دارند برای تامین معاش و مایحتاج اولیه زندگی با مشکلات فراوانی روبهرو میشوند و میتوان با تصور این وضع آینده این نسل را نیز پیش بینی کرد.
در اکثر کشورهای توسعه یافته، دولت برنامههای خاصی را برای خانوادههای زندانیان در دست دارد و اگر در جایی دولت نتواند به وظیفه خود به درستی عمل کند NGOها به حمایت و یاری این گروه میشتابند و از سقوط آنان در ورطه تباهی تا حد امکان جلوگیری به عمل میآورند.
یک جامعه شناس میگوید: زنانی که همسرانشان در زندان به سرمیبرند به طور طبیعی دچار مشکلات بسیار سنگینی خواهند شد.
دکتر "محمد کاظم توحیدی" میافزاید: مشکل برطرف کردن معیشت و جوابگو بودن طلبکاران فرد زندانی (کسانی که به دلیل شکست اقتصادی وارد زندان شدهاند) از موارد مهمی است که خانواده زندانیان را با مشکلات متعددی روبهرو میکند.
به گفته این جامعه شناس این عده از نظر روحی و روانی بسیار آسیب پذیر میشوند و پرخاشگری، بدبینی به سیستم عدالت، نظام و مسئولان کشور از جمله واکنشهای آنان خواهد بود.
توحیدی با اشاره به این که برقراری ارتباط این گروه با جامعه بدون مشکل نیست، ادامه میدهد: با توجه به شرایطی که خانوادههای افراد دربند با آن دست به گریبانند، امکان به تباهی کشیده شدن آنها وجود دارد و حتی اگر مسائل اقتصادی را کنار گذاریم و فقط به نیاز ارضای روحی افراد خانواده بپردازیم این افراد از آن لحاظ هم با مشکل مواجه خواهند شد.
این جامعه شناس، از زنانی یاد میکند که به واسطه نبود حامی و سرپرست برای خانواده به دیگران متوسل شده و گاهی مورد سودجویی این عده قرار میگیرند.
وی اضافه میکند: علاوه بر همسران افراد زندانی، فرزندان این خانوادهها هم بسیار آسیب میبینند و گذشته از گرفتار شدن با مشکلات روحی و روانی، پیش میآید که برای برطرف کردن مشکلات اقتصادی به بزه رو آورند و از آنجا که هیچ اعتقادی به جامعه ندارند، خود را فردی بی پناه دانسته و بنابراین به هر راهی متوسل شوند تا آنچه را که حق خود از جامعه میدانند به دست آورند.
توحیدی، وجود چنین افرادی را برای جامعه بسیار خطرناک میداند، زیرا به گفته وی این افراد علاوه بر نداشتن اعتماد و حس تعلق به جامعه متعلق به همین مرز و بوم هستند.
معاون حمایت از خانواده کمیته امداد امام (ره) نیز با اشاره به این که مبلغ کمک ماهانه از سوی کمیته امداد پاسخگوی برآورده کردن نیازهای این خانوادهها نیست، میگوید: در حال حاضر خانوادههای یک تا 4 نفر 160 هزار ریال و خانوادههای 4 نفر به بالا 320 هزار ریال مستمری ماهانه دریافت میکنند.
به گفته "حسین بحیرایی"، مشکل زنانی که شوهرانشان در زندان به سر میبرند، تهیه مسکن است زیرا به خاطر نگاه خاص جامعه به آنان در این ارتباط با مشکلات متعددی روبهرو هستند.
وی ادامه میدهد: در حال حاضر یک میلیون و 6 هزار خانوار نیازمند در سطح کشور شناسایی شدهاند که 27 هزار و 512 خانواده، جزء خانواده زندانیان به حساب میآیند و از این میان، 19 هزار و 778 خانوار شهری و 7 هزار و 720 خانوار، روستایی هستند.
معاون حمایت از خانواده کمیته امداد امام (ره) میافزاید: دلایل به زندان افتادن سرپرست خانوادهها متفاوت است به طوری که 15 هزار و 300 نفر به دلیل فروش مواد مخدر، 3 هزار و 528 نفر به علت اعتیاد و 2 هزار و 199 نفر برای سرقت در زندان به سر میبرند که در کل 97 میلیارد ریال از سوی کمیته امداد به صورت نقد به این خانوادهها پرداخت شده است.
به گفته بحیرایی تمامی خانوادههای تحت پوشش کمیته امداد بیمه درمانی هستند و زمانی هم که زندانی آزاد میشود تا 6 ماه تحت پوشش باقی خواهند ماند.
معاون حمایت از خانواده در کمیته امداد امام (ره) با اشاره به آخرین آمارها، یاد آور شد: 56 درصد این افراد زنان سرپرست خانوار هستند که شوهرانشان به دلایل گوناگون از جمله زندانی شدن قادر به تامین مخارج شان نیستند و زیر پوشش کمیته امداد قرار گرفتهاند.
بحیرایی، با تاکید بر این مسئله که خانواده معتادانی که در زندان به سر میبرند، بیشترین آسیب را متحمل میشوند، اظهار میدارد: بخش مشاوره کمیته امداد سعی در برطرف کردن این آسیبها دارد و تا حد امکان در بازسازی آنها کمک میکند، اما واقعیت این است که جامعه باید به این خانوادهها نگاه بهتری داشته باشد و علاوه بر پذیرش آنان تا حد امکان به یاریشان بشتابد، زیرا دوری از این افراد در زمان آزادی به تکرار تخلف منجر خواهد شد.
معاون حمایت از خانوار کمیته امداد ادامه داد: برای دیه تصادف و قتلهای غیر عمد کمیته امداد برنامههایی دارد به طوری که در حال حاضر حدود 100 پرونده برای کمک رسانی به این عده وجود دارد و برای قتلهای غیر عمد تا مبلغ 60 میلیون ریال در صورت تایید فرد زندانی به وسیله کمیسیونهای کمیته، وام داده میشود.
بحیرایی با تاکید بر تغییر روش دولت در بخش محرومیت زدایی، تصریح کرد: نگاه دولت باید حامی برنامهها و طرحهای کمیته امداد باشد تا بتوان با کمک یکدیگر بر مشکلات فائق آییم.
|