ایجاد سیاستهای انقباضی برای جمع آوری نقدینگی موجود در کشور مهترین ابزار دولت طی سالهای اخیر برای مقابله با تورم بوده است و دولت با فروش اوراق مشارکت و کالاهای انحصاری مانند موبایل علاوه بر مهار تورم سعی داشته است که مشکل کسری بودجه را که هر ساله با آن مواجه است جبران کند.
این سیاست همواره مخالفان و موافقان فراوانی در بین فعالان اقتصادی داشته است. مخالفان این سیاست معتقدند که دولت با جمع آوری سرمایه ها از دست مردم علانا، نقدینگی مورد نیاز واحدهای تولیدی و خدماتی را تبدیل به سرمایه های تنبل در بانکها تبدیل می کند و طی سالهای اخیر هیچ گاه سیاست دولت در به کارگیری این نقدینگی در امور تولیدی موفق نبوده است و هدف دولت از این کار صرفا جبران کسری بودجه احتمالی است. از طرفی موافقان این طرح، سیاست انقباضی را مهمترین ابزار دولت برای مهار تورم دانسته و این سیاست را در سالهای اخیر موفق آمیز می داند.
چاپ پول پرقدرت،عامل تورم
یک عضو كميسيون برنامه و بودجه مجلس شوراي اسلامي دراین باره گفت: دولت با فروش سيم كارت تلفن همراه و انتشار اوراق مشاركت نقدينگي نيمه دوم امسال را تا حد زيادي كنترل ميكند. ابوالفضل كلهر در ارتباط با برداشتهاي دولت از حساب ذخيره ارزي، گفت: برداشت دولت از حساب ذخيره ارزي يا براي مواردي نظير واردات بنزين بوده كه اين كار از آنجا كه پولي به جامعه تزريق نميكند، آثار تورمي هم ندارد و يكي هم تخصيص به طرحهاي عمراني است كه در اين كار هم بيشتر گردش پول در كشور صورت ميگيرد.
نماينده مردم شهريار در مجلس شوراي اسلامي خاطرنشان كرد: افزايش نقدينگي و تشديد تورم در شرايطي بروز ميكند كه دولت براي تحقق اهداف بودجه مجبور به چاپ پول پرقدرت شود كه اين كار اثر تورمي بالايي دارد. كلهر، تصويب لايحه انتشار اوراق مشاركت توسط دولت و تصميم دولت براي فروش سيم كارت تلفن همراه را از روشهای پيشگيري افزايش نقدينگي در كشور طي سال جاري ذكر كرد.
انتشار اوراق مشاركت و جذب سریع نقدينگي
نماينده اسبق ايران در صندوق بينالمللي پول تصريح نیزكرد:مجلس بايد به دولت اجازه انتشار اوراق مشاركت را بدهد چرا كه انتشار اين اوراق در اقتصاد آثار فوري در جذب نقدينگي خواهد داشت.
علي ياسري خاطرنشان كرد: غالبا نيمه دوم سال به دليل مراجعات بيشتر مردم به بانکها و هزينههاي ايام عيد نقدينگي افزايش مييابد. وي افزود: مهمترين راه كنترل نقدينگي انتشار اوراق مشاركت است هرچند راهحلهاي ديگري مانند افزايش مالیاتها، افزايش نرخ سپرده قانوني بانکها و افزايش نرخ سود بانكي نيز وجود دارند كه به دليل سياستهاي دولت براي كاهش نرخ سود و افزايش تسهيلات دهي به بخشهاي مولد چندان مناسب نيستند.
وي انتشار اوراق مشاركت براي جذب نقدينگي را مورد تاكيد قرار داد و افزود: پول حاصل از فروش اوراق مشاركت به خزانه واريز شده و با به كارگيري آن در بخشهاي مولد كالا و خدمات ايجاد ميشود كه خود اثر ضد تورمي خواهد داشت. ياسري گفت: اگر اوراق مشاركت بانك مركزي منتشر نشوند تورم بيش از پيشبيني برنامه چهارم افزايش خواهد يافت كمااينكه موسسات خارجي نيز با بررسيهاي خود نسبت به اين رشد اعلام خطر كردهاند.
جلوگیری از بروز تورم در جامعه
یک عضو كميسيون اقتصادي مجلس نیز گفت: انتشار اوراق مشاركت به منظور كنترل حجم نقدينگي، جلوي بروز تورم در جامعه را میگيرد. غلامرضا مصباحي مقدم افزود: لايحه انتشار 20 هزار ميليارد ريال اوراق مشاركت توسط بانك مركزي در سال جاري با دو فوريت تقديم مجلس شد كه دو فوريت آن تصويب شد اين هفته به بحث گذاشته ميشود. عضو كميسيون اقتصادي مجلس گفت: در صورتي كه جمعآوري نقدينگي دست مردم با انتشار اوراق مشاركت دولتي سريعا به سيستم اقتصاد وارد نشود، در جهت كنترل تورم موثر خواهد بود و در غير اين صورت جواب نخواهد داد.
مصباحي مقدم گفت: انتشار اوراق مشاركت دولتي براي انجام طرحهاي عمراني است كه در صورتي كه سود مشاركت به آن تعلق میگيرد، خلاف شرع نباشد. نماينده مردم تهران در مجلس گفت: بانك مركزي موظف خواهد شد كه با انتشار اوراق مشاركت معادل ارزش آن اوراق را از منابع ديگر بانك بلوكه كند تا اثر انقباضي پولي اين طرح ايجاد شود و در كنترل تورم كه در شش ماه سال اتفاق ميافتد، تاثيرگذار باشد.
برداشت از حساب ذخيره ارزي و افزايش نقدينگي
مديركل دفتر اقتصاد كلان سازمان مدیریت وبرنامه ریزی نیزگفت:عوامل افزايش نقدينگي، افزايش داراييهاي خارجي بانك مركزي و افزايش بدهي دولت به سيستم بانكي است. بدين ترتيب راهكار كوتاهمدت مقابله با افزايش نقدينگي و به دنبال آن تورم بازپرداخت بدهيهاي دولت به سيستم بانكي است كه در نهايت قدرت خريد مردم را افزايش ميدهد.» محمد كردبچه با اشاره به راهكارهاي جلوگيري از افزايش نقدينگي و به دنبال آن افزايش تورم خاطرنشان كرد:« بانك مركزي آمارهاي 5 ماهه ابتداي سال را ارائه كرده است و بدين ترتيب هنوز زود است كه راجع به افزايش نقدينگي و تورم صحبت كرد.» به گفته او يكي از راهكارهاي جلوگيري از افزايش نقدينگي بازپرداخت بدهيهاي دولت به سيستم بانكي است. او خنثيسازي عوامل ايجاد كننده افزايش نقدينگي را بازپرداخت بدهيهاي دولت به سيستم بانكي ذكر كرد و افزود:« اين راهكار نقدينگي حاصل از بدهيهاي دولت به سيستم بانكي را خنثي ميكند و داراييهاي خارجي بانکها را تحت پوشش قرار ميدهد.»
| 