هموطن – محمد فواد رحمانسرشت-بر کسی پوشیده نیست که تحقق یک آرمان نیاز به طراحی و برنامهریزی مناسب، زمینهسازی، پیدایش تیم اجرایی ونهایتا اجرا طبق زمانبندی معین دارد.
موارد یاد شده همان ساختار و زیرساختار یک پروژه است. تجارت الکترونیکی به عنوان یک پدیده در صنعت ICT، فناوری نوینی است که ایجاد آن نیازمند زیرساختارهایی کلیدی است.
بانکداری الکترونیکی برای داد و ستد به شیوه الکترونیکی و پرداخت الکترونیکی وجوه در محیط مجازی زیرساختاری برای آن است که خود در سیستم بانکی نیازمند پول الکترونیکی است.
ایجاد پول الکترونیکی در کشور مسئله ای است که مسئولان ذیربط بارها وعده آن را به مردم و رسانهها دادهاند و تا اندازهای تحقق این وعده در پرداخت های وجوه از طریق دستگاههای خودپرداز ATM جلوه گر شده، اما این که آیا پول الکترونیکی محدود به این دستگاهها میشود یا اینکه آیا زمینههای لازم برای تجارت الکترونیکی در ایران به حدی فراهم است که ارتباط گسترده دراندازه یک تجارت بینالملل در دهکده جهانی برای کاربران ایرانی مهیا باشد، سئوالی است که پاسخ آن را خبرنگار ما از زبان حال 2 نفر از دستندرکاران سیستم بانکداری الکترونیکی جویا شده است:
کمبود دستگاه های کارت خوان در کشور
مهران شریفی، رئیس اداره نظامهای پرداخت بانک مرکزی در تعریف پرداخت الکترونیکی به خبرنگارما گفت: پرداخت الکترونیکی به معنای پرداخت وجه به هنگام خرید از طریق کارت اعتباری چه به صورت حقیقی و چه به صورت مجازی و از طریق اینترنت است.
به گفته وی در حال حاضر بانکها11 میلیون کارت برای مراجعان خود صادر کردهاند.
شریفی صدور این تعداد کارت را قابل قبول و رضایتبخش دانست و افزود: مشکل اصلی در این میان عدم وجود تعداد کافی از دستگاههای پرداخت در فروشگاهها و مراکز خرید است به طوری که طبق آخرین آمار 43 هزار دستگاه کارت خوان در سراسر کشور وجود دارد.
این در حالی است که با وجود رشد سریع و چشمگیر تعداد این دستگاهها تا رسیدن به رقم ایدهآل فاصله زیادی وجود دارد.
وی افزود: در ابتدای سال 83 تنها 2 هزار دستگاه در سراسر کشور در دسترس صاحبان کارتهای اعتباری قرار داشت، اما در عرض همین مدت کم تعداد کارت خوانها به 43 هزار عدد رسید ، البته همانگونه که گفته شد این مقدار هم پاسخگوی نیازهای موجود نیست.
بنابراین برای محسوس شدن سیستم پرداخت الکترونیکی در سطح جامعه لازم است 300 تا 500 هزار کارت خوان در مراکز فروش کالا و ارائه خدمات در اختیار مشتریان قرار گیرد.
در چنین شرایطی است که میتوان گفت سیستم بانکی از آمادگی لازم برای صدور کارت اعتباری برخوردار است. متاسفانه بسترهای لازم برای برخورداری از این امکانات در سطحی بسیار محدود فراهم است. به همین علت بانکها باید به روند افزایش تعداد دستگاههای کارت خوان در مراکز خرید سرعت بیشتری بدهند.
مشکلات خودپردازها
شریفی درخصوص مشکلات خودپردازها اظهار داشت: غالبا در اواخر هفته و اواخر هر ماه و همزمان با پرداخت حقوق کارمندان دستگاههای خودپرداز با کمبود اسکناس و وجه نقد مواجه میشود. برای مثال اسکناسگذاری در پایان وقت اداری روز پنجشنبه صورت میگیرد، اما به احتمال زیاد این وجه تا آغاز روز کاری هفته بعد یعنی شنبه به اتمام میرسد، بنابراین دارندگان کارتهای اعتباری در این فاصله دچار مشکلاتی اساسی برای دریافت وجه مورد نیاز خود میشوند.
رئیس اداره نظامهای پرداخت بانک مرکزی ادامه داد: برای رفع این معضل ،بانک مرکزی، بانکها را مکلف به تعریف پستی به عنوان کشیک کرده که در صورت اتمام اسکناس خودپرداز در اسرع وقت اقدام به اسکناسگذاری کنند.
وی درخصوص ضریب امنیت کارتهای اعتباری گفت: شماره رمز 4 رقمی این کارتها به مثابه کلید گاوصندوقی است که صاحب آن باید به تنهایی آن را نزد خود نگهداری کند، اما برخی از دارندگان کارتهای اعتباری رمز یا حتی خود کارت را در اختیار دیگران قرار میدهند و متاسفانه چنین عملی به روندی متداول تبدیل شده است. بنابراین با برداشت خودسرانه افراد غیره ، مشکلاتی در این زمینه دامنگیر مشتریان بانکها میشود.
این هشداری به صاحبان کارتهای اعتباری است که کارت و رمز آن را در اختیار هیچ کس قرار ندهند، چرا که در این صورت اتخاذ هرگونه تدبیر امنیتی، دیگر بیثمر خواهد بود.
شریفی در ادامه و درخصوص تدابیر بانک مرکزی برای افزایش ضریب امنیت این کارتها افزود: برای ارتقای ضریب ایمنی درخصوص کارتهای هوشمند، به بانکها توصیه شده این نوع کارتها را جایگزین کارتهای مغناطیسی کنند که البته هزینه مضاعفی در این خصوص به بانکها تحمیل میشود، لیکن در نهایت این بانکها هستند که درخصوص این جایگزینی تصمیم میگیرند.
سیستم بانکی کشور، جزیرهای جدا از جهان
وی درخصوص امکان اتصال کاربران کارتهای اعتباری به شبکه تجارت الکترونیکی بینالمللی گفت: به علت عدم اتصال سیستم بانکی کشور به شبکه بانکی بینالمللی امکان چنین خدمترسانی هنوز میسر نیست، اگرچه قدمهای موثری در این راه برداشته شده است. برای مثال با اتصال شبکه شتاب به شبکه بانکی بحرین ، دارندگان کارتهای اعتباری در ایران میتوانند از خودپردازهای بحرین اقدام به دریافت وجه کنند و بالعکس.
اما در حال حاضر اولویت سیستم بانکی کشور در تقویت شبکه پرداخت الکترونیکی داخلی است ودر قدم نخست تعداد کارت خوانها باید به رقم 300 تا 500 هزار دستگاه برسد.
در سویی دیگر مدیر گسترش بانکداری الکترونیکی بانک تجارت موانعی را بر سر راه تحقق بانکداری الکترونیکی دانسته و اظهار داشت: سیستم بانکی کشور برای تجیهز به پول الکترونیکی تلاش پیگیر خود را آغاز کرده، اما به علت فراهم نبودن بسترهای مورد نیاز تا ایجاد نظام بانکداری الکترونیکی موانع متعددی وجود دارد.
کمبود دستگاههای ATM و POS
مجید اموری سرابی، فراهم نبودن شرایط محیطی، محدودیت بسترهای مخابراتی و کمبود دستگاههای ATM و POS را از جمله مهمترین این موانع برشمرد.
وی در تشریح محدودیتهای محیطی گفت: محیط برای گسترش اقدامات اجرایی مناسب نیست، اکثر مردم همچنان به ابزارهایی چون تلفن همراه، کامپیوتر، اینترنت و دستگاههای ATM دسترسی ندارند.
این در حالی است که استقبال مردم از خدمات کارتهای اعتباری نسبتا مطلوب است و مسلما با بهبود خدمترسانی در سیستم بانکی، اقبال عمومی نیز افزایش خواهد یافت. همانطورکه با راهاندازی سیستم مهر کارت، میزان استفاده از خدمات بانک کشاورزی به مقدار قابل توجهی افزایش یافت.
وی در ادامه استقرار نظام بانکداری الکترونیکی را پروسهای زمانبر و پرهزینه دانست که موسسات کوچک توان اجرای آن را ندارند.
تامین امنیت در سیستم پرداخت الکترونیکی
مدیر گسترش بانکداری الکترونیکی بانک کشاورزی تامین امنیت را مهمترین فاکتور در سیستم پرداخت الکترونیکی عنوان و تاکید کرد: با ورود به دنیای اینترنت موانع جغرافیایی حذف میشود و در نتیجه دامنه آسیبپذیری سیستم نیز گسترش مییابد.
سرابی نیز به مشکلات خودپردازها اشاره کرد و گفت: غالب مشکلات موجود به علت نقص در سایت بانکهای پرداختکننده است نه دستگاههای خودپرداز، اما صاحبان کارتهای اعتباری به علت بیاطلاعی از این موضوع در مواجهه با مشکل در اولین ATM به خودپرداز دیگر مراجعه میکنند، که البته به علت وجود مشکل در سایت بانک موفق به استفاده از خدمات بانکی نمیشوند.
اتمام وجه در خودپرداز، آن هم در ساعات پایانی شبانهروز یا روزهای پایانی ماه از دیگر دلایل بروز مشکل در سیستم خودپرداز است، به طوری که با اتمام پول به خصوص در ساعات پایانی روز روسای شعبات به علت برخی مسائل امنیتی قادر به پولگذاری نیستند، بنابراین دارندگان کارتهای اعتباری قادر به دریافت وجه نمیشوند.
اتصال شبکه بانکی کشور به سیستم بانکی بحرین
وی درخصوص تدابیر اندیشیده شده برای جلوگیری از بروز چنین مشکلاتی اظهارداشت: تلاش میشود از طریق بازدیدهای دورهای و همچنین اطلاع رسانی اتوماتیک به رئیس شعبه، پولگذاری در خودپردازها با سرعت بیشتری انجام شود.
سرابی در پایان درخصوص امکان ورود دارندگان کارتهای اعتباری به شبکه تجارت الکترونیکی بینالمللی یادآوری کرد: به علت عدم اتصال سوئیچ بانکی ایران به سوئیچ بانکی بینالمللی امکان برقراری چنین ارتباطی در حال حاضر میسر نیست، اما تلاشهایی در این زمینه انجام شده و در اولین گام، شبکه بانکی کشور به سیستم بانکی بحرین متصل شده است.
| 