حسين خدادبيگي درباره ورود به حرفه دوبله و وضعيت آن در تلويزيون و ديگر موسسات تصويري سخن گفت.
خدادبيگي كه از سال 60 وارد سازمان صدا و سيما شده، همكاري خود را با اين سازمان به عنوان گوينده راديو شروع كرد و حدود 2 سال كارهاي ويرايش و دستياري نيز انجام داد. بعد از آن به تلويزيون آمد و با گروههاي توليدي به ويژه گروه اجتماعي و دفاع همكاري كرد.
خدادبيگي در اواخر سال 62 طي اطلاعيهاي كه در سازمان منتشر شد، متوجه شد كه دوبلاژ، گوينده ميپذيرد و از آن جايي كه در راديو گويندگي كرده بود و در تلويزيون نريشن ميخواند، بر اساس پيشنهاد دوستان، براي گويندگي دوبلاژتست داد كه مورد قبول واقع شد و كلاسهايي را در سال 63 گذراند. البته از سال 64 تا 67 نيز در واحد مركزي خبر گوينده خبر بود، ولي با افزايش حجم كار در دوبله از سال 67، كار خبر را رها كرد.
اين دوبلور معتقد است: كيفيت ترجمه نقش مهمي در دوبله يك اثر دارد. چرا كه بر كار مدير دوبلاژ و گوينده نيز اثر ميگذارد.
خدادبيگي طي 23 سال از نقشهاي كوچك شروع كرده و به گفته خودش هنگامي كه فيلمهاي ايراني دوبله ميشد، فعاليتهاي او بيشتر شد. ولي با صدابرداري سر صحنه آثار سينمايي ايراني، كار دوبله محدود شد.
وی به ايسنا گفت: در سالهاي اخير با تاسيس موسسات خصوصي تصويري، با اين موسسات هم همكاري دارم. البته حدود 8 سال اخير بيشتر با شبكه تهران و با شبكه 3 همكاري بيشتري داشتهام.
خدادبيگي افزود: در حدود 7 سال اخير همكاري تنگاتنگي با شبكه تهران در زمان مديريت پورمحمدي داشتم و سالانه حدود 30 فيلم سينمايي دوبله كردم و در اكثر آثارم گويندگاني چون منوچهر واليزاده، جلال مقامي، سعيد مظفري، زهره شكوفنده، مريم شيرزاد و چنگيز جليلوند همكاري كردند. البته با جليلوند تا زماني كه از انجمن گويندگان جدا نشده بود كار ميكردم.
وي ادامه داد: مجموعههاي «نيم نگاه»، «اسرار سينما»، «اين سو آن سو سينما»، «سينما در سينما» از ديگر كارهايم است كه در شبكه شبكه تهران پخش شده است. در شبكه سوم نيز «پرده شيشهاي» و مستندي از «آفرينش» را دوبله كردم و مديريت دوبلاژي حدود 20 فيلم را در9 ماه اخير بر عهده داشتهام كه از جمله آنها مي توان به «جزيره»، «دنياي بينقص»، «اتاق قاضي»، «غريبه»، «جانباخته»، «فراموش شدگان»، «پليس بورلي هيلز» اشاره كرد.
وي به همكاري با واليزاده اشاره كرد و ادامه داد: او از نخستين كار من هميشه همراه من بود و اشكالات كارم را گوشزد ميكرد.
خدادبيگي درباره ورود افراد جديد به عرصه دوبله اظهار كرد: اين عقيده كه انجمن گويندگان، درها را بسته است و كسي را به اين حرفه راه نميدهد، دروغ محض است. چون حدود 22 سال است كه به اين كار وارد شدهام، قبل از من نيز كساني در اين حرفه فعاليت داشتهاند و بعد از من نيز افرادي كار خود را در دوبله آغاز كردهاند.
اين دوبلور و گوينده راديو افزود: افرادي وارد دوبلاژ شدهاند ولي خروجي نداشتهايم. چون پيشكسوتان اين حرفه بازنشستگي ندارند و در دوبله تا زماني كه فرد توان دارد بايد كار كند و با نبود بازنشستگي، ريزش نيرو نيز وجود ندارد.
اين مدير دوبلاژ در ادامه اظهار كرد: هنگامي كه من وارد اين حرفه شدم، انجمن گويندگان حدود 120 عضو داشت. ولي اكنون نزديك به 250 نفر عضو آن هستند. يعني در عرض 20 سال تعداد اعضا 2 برابر شده است. ولي تعداد كارها به اين مقدار افزايش نيافته است. از سوي ديگر بسياري از پيشكسوتان به علت كهولت سن خانهنشين شدهاند.
خدادادبيگي با اشاره به تاسيس انجمن گويندگان جوان تهران اظهار كرد: متاسفانه بعضي از افراد عجول، گول موسسات بيرون از سازمان را خوردند و جذب برخي از اين استوديوها شدند.
وي با بيان اين كه در موسسات ويدئويي به علت خصوصي بودن سرمايهگذار، تلاش در ارزانتر تمام كردن دوبله فيلمها ميشود، گفت: از گويندگان تازه وارد براي نقشهاي كوچك استفاده ميشود. ولي نقشهاي اصلي را به گويندگان بزرگ ميدهند. در صورتي كه تمام گروه بايد خوب باشند تا دوبله با كيفيتي انجام شود.
اين دوبلور افزود: متاسفانه در اين ميان، موسسات خصوصي و يك عده آدم متجاوز، بيجهت به خودشان اجازه ورود به دوبله را دادهاند و تعدادي جوان، وارد اين كار شدند و بعدها هم چوب اين كار را ميخورند. اين افراد، عاقلانه كار دوبله را شروع نكردهاند. وقتي عدهاي از آنها در راديو و اداره نمايش ميبينم و به آنها ميگويم، من كه وارد اين تشكيلاتي اساسي شدم، الان طرفي نبستهام. ولي شما الان وارد يك گروه زيرزميني شدهايد و طي مدتي روي زمين آمدهايد. اما در نهايت رشد نميكنيد. البته تعدادي انگشتشماري از شما امكان دارد باقي بمانند.
خدادبيگي با اشاره به استفاده برخي از شبكهها از برخي توليدات انجمن گويندگان جوان تهران گفت: تامين برنامه شبكهها كه احيانا فيلمهاي دوبله شده اين انجمن را پخش ميكنند، اين كار را به علت دوبله جوانان عضو آنجا انجام نميدهند بلكه شبكهها با موسساتي در ارتباط هستند و از آنها فيلم ميگيرند و سازمان با اين انجمن به طور مستقيم همكاري نميكند و اگر توليداتي از انجمن گويندگان جوان مانند كارتون «شرك» از شبكه 5 پخش ميشود به علت رايگان بودن حق امتياز آن است.
وي گفت: به جواناني كه در آن استوديو فعاليت ميكنند، ميگويم آن فردي كه 45 سال سابقه دارد و اكنون به شما درس ميدهد، به دوست 45 ساله خود كه اكنون در انجمن گويندگان فعاليت ميكند، وفا نكرد و به تو دوست 45 روزه نيز وفا نميكند.
وي ادعا كرد: عدهاي ازهمكاران ما با اين موسسات خصوصي همكاري ميكنند و اكنون خود كه از جمله بزرگان اين حرفه هستند، در كنار جوانان فيلمها را دوبله ميكنند. ولي آثار آنها كيفيت لازم را ندارد .
اين گوينده با اشاره به وضع معيشتي دوبلورها گفت: من اگر روز اول، اين اطلاعات راكه طي اين 20سال به دست آورده ام در زمينه دوبله داشتم، وارد اين كار نميشدم. چون در موقعيتهاي ديگري امكان رشد داشتم.
با اين وجود من يك كار جانبي داشتهام در صورتي كه بسياري از همكاران من صرفا به دوبله پرداختهاند.
خدادبيگي افزود: بعضي از افرادي كه در قسمتهاي ديگر سازمان مشغول فعاليت هستند، كارت اصلي انجمن گويندگان را هم دريافت كردهاند ولي كاري به آنها داده نميشود. چرا كه در واحد دوبلاژ حضور ندارند.
البته حضور در اين حرفه به معناي تحمل حدود 3سال بيكاري است كه هموار كردن اين شرايط براي بسياري سخت است. ولي عدهاي نيز ميمانند و آلوده اين كار ميشوند و يك دفعه بعد از گذشت سالها ميفهمند كه مدتي كه براي دوبله صرف كردهاند ميتوانستهاند به امور ديگري چون تكميل دورههاي تحصيلي خود بپردازند.
خدادادبيگي با اشاره به جذب تعداد كمي از افراد مورد آزمون قرار گرفته خاطرنشان كرد: افراد زيادي وارد اين حرفه شدهاند ولي تعداد كمي باقي ماندهاند كه ميتوان به كيكاووس ياكيده، افشين ذينوري، علي همت موميوند، نرگس فولادوند و شوكت حجت اشاره كرد.
خدادبيگي با بيان اين كه «اكنون هم ايران حرف اول را در دوبله ميزند.» خاطرنشان كرد: براي ورود به اين حرفه بايد مجال، توانايي و صبر داشت چرا كه دوبله مساوي با صبر، تحمل و كسب تجربه است و علاوه بر آن بايد از اخلاق حرفهاي برخوردار بود.
حسين خدادادبيگي با بيان اين كه تعدادي از پيشكسوتان اين حرفه، مخالف مدير دوبلاژي من هستند، اظهار كرد: از سال 67 مدير دوبلاژي را با فيلم «قايق شكسته» آغاز كردم. ولي پيشكسوتان دوبله معتقد هستند كه هنوز زود است و من بايد هنوز بياموزم.
البته بايد هنوز ياد بگيرم. ولي بعد از 22 سال حق مديريت يك فيلم را ندارم، چون افراد حرفهاي تر از من وجود دارند.
وي درباره ويژگيهاي يك مدير دوبلاژ گفت: مدير دوبلاژ بايد سابقه داشته باشد و در اساسنامه انجمن، 15 سال سابقه كار براي تصدي مدير دوبلاژي در نظر گرفته شده است.
هرچند اين مدت قطعي نيست. البته انتخاب مدير دوبلاژ بستگي به سفارش دهنده كار نيز دارد كه شايد مايل باشد دوبله يك فيلم را به كسي با سابقه كار 10 ساله نيز بسپارد.
اين دوبلور خاطرنشان كرد: با نظر برخي پيشكسوتان كه معتقد به لزوم محدود شدن مدير دوبلاژي هستند، موافق نيستم چرا كه بستگي به نظر تهيه كننده دارد.
خدادبيگي درباره مشكلاتي كه در مدت حضور خود در دوبله با آن مواجه شده است، اظهار كرد: در سازمان و بيرون از آن مشكل عمده، ترجمه و مونتاژهاي غيرتخصصي است.
البته اكنون تعدادي مترجم خوب وارد دوبله شدهاند. ولي بسياري از مترجمان، اطلاعات كافي درباره فيلم ندارند كه بايد در اين باره با خود آنها گفتوگو كرد و مشكلات را از زبان آنها شنيد.
اين دوبلور تصريح كرد: ترجمه در دوبله حرف اول را ميزند. به قول استاد «ماني»، پايه و اساس دوبله فيلم، ترجمه خوب است، چرا كه نوع ترجمه باعث ميشود كه مدير دوبلاژ قدرت مانور و گوينده، قدرت هنرنمايي داشته باشد.
اگر اين موارد همراه با صدابرداري، باند و افكتسازي حرفهاي شود، فيلمهاي دوبله شده تبديل به همان آثار دهه 40 مي شود كه ايران در دوبله مقام اول را داشت.
خدادادبيگي افزود: هنوز ايران در دوبله پيشتاز است. ولي علت كيفيت نامناسب برخي آثار، سرعت زياد در كار است چرا كه دستمزد كافي و چگونگي طي شدن مراحل فني در ارائه يك دوبله خوب موثر است.
خدادادبيگي در پايان درباره مشكلترين اثري كه تا كنون دوبله كرده است، اظهار كرد: «انجمن نجيبزادگان»، «امتياز»، «آغاز بتمن» از سختترين فيلمهايي كه تا كنون دوبله كردهام، بوده است.
هنگامي كه فيلم قوي براي دوبله به من سپرده ميشود ابتدا كمي تامل ميكنم سپس متن را ميخوانم و فيلم را چند بار ميبينم و پس ازآن گويندگان مناسب را در نظر ميگيرم.
البته گاهي اوقات فيلم را كامل سينگ ميزنم ومجددا سينگ را كنترل ميكنم و امكان دارد كه گويندگان را عوض كنم و در اين كار با همكارانم چون واليزاده، همت موميوند و حجت مشاوره ميكنم.
| 