هيچ کس دقيقا نمي داند اولين نگاه کنجکاوانه به جهان را کدام موجود اين کره خاکي به اطراف خود انداخت ، اما از زماني که مهاجرت بزرگ هومواراکتوس ها و نئاندرتال ها آغاز شد تا زماني که موجودي به نام هوموساپين بر اين خاک گام نهاد، پيگيري اين داستان با دشواري همراه خواهد بود.
بسياري از ديرين شناسان معتقدند هوموساپين ها يا انسان هاي دانا که ما نيز نوادگان آنهاييم توانست به رشدي دست يابد که حس کنجکاوي خود را مهار و از آن براي رشد پيشرفت خود استفاده کند.
ابزار بسازد و به کشف دنياي اطراف خود بپردازد. اگر چه امروز نشانه هايي از توانايي گونه هاي ديگري چون هوموفلورينس در ساخت ابزار يا حتي نمونه هايي چون گوريل هاي امروزي در به کارگيري ابزار براي بررسي محل ايمن گذر از رودخانه هاي عميق يافت شده است ، اما به هر حال مطمئنيم هوموساپين ها شايد اولين بار به طور گسترده چنين کردند و از آن مهمتر اين که فرآيند اختراع و کشف محيط اطراف از سوي آنها ادامه يافت.
جرقه هاي نخستين دانش در همين سپيده دم هاي مه آلود تحول انسان مدرن رخ داد و شايد هيچ گاه نتوان رد آن را به طور دقيق و شفاف پيگيري کرد، اما اندکي بعدتر وقتي ديگر انسان به شيوه اي که ما مي شناسيم به دنيا آمد و راه پيشرفت را در پيش گرفت و قبايل اوليه ساختارهاي جدي تر به خود گرفتند کم کم آثار علمي هم ظاهر شد، اگر چه در اولين مواجهه آنچه به نام بسترهاي دانش مي ناميم عموما يا جنبه فني و تکنولوژيک داشت و به مقصود حل مشکلات فراوان آغازين طراحي و بدون بحث بر سر مباني علمي آن به کار گرفته مي شد يا اين که مشاهدات علمي در قالب اسطوره ها و آيين هاي اوليه مفهوم پيدا مي کرد، به همين دليل در عرصه باستان شناسي و مرور اساطير و آيين هاي مذهبي اوليه مي تواند کمک بزرگي در غبار روبي بخش روزهاي پيدايش انجام دهد.
اگر از يک سو باستان شناسان به جستجوي شاخه هايي از تمدنها و مردماني کهن و آثار باقي مانده فني آن دوران مشغول مي شوند، از سوي ديگر محققان عالم اساطير سعي مي کنند نوع نگاه انسان ابتدايي به طبيعت را از قالب باورهاي باقيمانده بدست آورند. اگرچه اساطير و افسانه هاي کهن فاقد آن چيزي هستند که به واقعيت يا factعلمي مي شناسيم ، اما از آنجا که بازتاب کننده نوع نگاه انسان به دنيايي است که اطرافش وجود دارد حائز اهميت خواهند بود، چرا که همين نوع نگاه خاستگاه دانش و علوم بشري است و اگر بدانيم انسان آغازين چگونه نسبت به عالم اطراف خود مي نگريسته ، شايد بتوانيم از لابه لاي توجهاتي که در خصوص اين پديده ها ارائه مي دهد، بتوانيم ميزان آگاهي ابتدايي او را محک بزنيم.
شايد دنبال کردن کلي فرايند علم در اين خصوص کاري دشوار باشد، اما در برخي رشته هاي خاص مي توان اين سرنخ را به طور جدي دنبال کرد.