 گرد و غبار ناشی از توده هوایی که از چند روز گذشته از کشورهای عراق و عربستان وارد ایران شد از اواسط روز یکشنبه آسمان تهران را فرا گرفت، موجب تعطیلی 48 ساعته مراکز صنعتی و تعطیلی 24 ساعته مراکز دولتی و آموزشی تهران شد. براساس تصمیم کمیته شرایط اضطراری آلودگی هوا تمامی مراکز دولتی و آموزشی و صنایع امروز تعطیل اعلام شد. همچنین براساس تصمیم این کمیته که عصر دیروز در استانداری تهران تشکیل شد کارخانجات صنعتی به مدت 48 ساعت تعطیل می شود که در صورت تداوم تشدید آلودگی هوا این تعطیلی 72 ساعت خواهد شد. مرکز هماهنگی اطلاع رسانی آلودگی هوا روز گذشته شاخص کیفیت هوای تهران را در شرایط بحرانی اعلام و توصیه کرد بیماران قلبی و تنفسی، سالمندان، خردسالان و بزرگسالان از تردد در هوای آزاد خودداری کنند. همچنین تمامی افراد از انجام فعالیت های ورزشی بپرهیزند.در گزارش این مرکز آمده است: «براساس اطلاعات رسیده از ایستگاه های سنجش آلودگی هوا، بر میزان غلظت هر دو آلاینده ذرات معلق و منواکسیدکربن نسبت به روز گذشته در همین ساعت افزوده شده است. به این ترتیب میانگین غلظت آلاینده ذرات معلق 3/3 برابر فراتر از حد مجاز بوده و شاخص کیفیت هوا با توجه به استانداردهای وزارت بهداشت هم اکنون در شرایط بحران است.»همچنین روز گذشته چند نقطه از شهر تهران از نظر شاخص کیفیت هوا جزء آلوده ترین نقاط اعلام شدند که در این مناطق میزان آلاینده ذرات معلق چهار تا پنج برابر حد مجاز بود. این نقاط شامل مناطق تجریش، امام خمینی، آزادی، بهمن، گلبرگ و مسعودیه بودند.
به گزارش سازمان هواشناسی کشور گرد و خاک موجود روی نیمه غربی کشور، در استان های کرمانشاه، همدان، ایلام، لرستان، خوزستان، بوشهر، فارس، هرمزگان، کهکیلویه و بویراحمد و چهار محال و بختیاری همچنان تا روز چهارشنبه ادامه می یابد و در این مدت به تدریج از غلظت آن کاسته می شود.
دیدار ایران و عراق به دلیل شدت گرد و غبار
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان در دیدار با نخست وزیر عراق مساله گرد و غبارها و ذرات معلق در هوا را که در بخش هایی از منطقه مشاهده شده است را مورد بررسی قرار داد.
فاطمه واعظ جوادی معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان در سفر به عراق که با محوریت مهار گرد و غبار موجود در هوا صورت گرفته در دیدار با نوری المالکی نخست وزیر، عادل عبدالمهدی عضو شورای ریاست جمهوری و وزیر محیط زیست عراق توافقاتی را حاصل کرده که در چارچوب این توافقات سطح همکاری های دو جانبه و منطقه ای در مهار این مساله تعریف شده و برای تحقق آن تشکیل کارگروه هایی مشترک برای شناسایی دلیل اصلی بروز این گرد و غبار که بیشتر از ناحیه شمال غرب عراق است تعریف شده است. به گزارش ایسنا بر این اساس دو گروه تخصصی محیط زیستی با ترکیبی از چند وزارتخانه عراق قرار است به ایران سفر کنند و از تجربیات ایران در زمینه بحث کمربند سبز خوزستان بازدید و آموزش های لازم را ببینند و دولت عراق نیز بودجه ای برای این مساله اختصاص دهد. همچنین برای تثبیت منطقه ای این مساله نیز قرار شد با توجه به اینکه این مساله در کشورهای عراق، امارات و کویت روی می دهد توافقی منطقه ای در سطح سه کشور حاصل شود که اولین گام برگزاری کنفرانس سه جانبه در تهران با حضور این کشورها در تهران و پس از آن در عراق است تا بتوان توافق همکاری های بین المللی را حاصل کرد.
لغو پروازهای داخلی
از سوی دیگر سخنگوی سازمان هواپیمایی کشور روز گذشته اعلام کرد به علت تداوم گرد و غبار در آسمان کشور بسیاری از پروازهای داخلی صبح امروز لغو یا با تاخیر روبه رو شدند.
رضا جعفرزاده گفت: «تا لحظه مخابره خبر هفت پرواز داخلی لغو و 10 پرواز با تاخیر مواجه شدند.»او افزود: «مسیرهایی که با وضعیت بد جوی روبه رو هستند شامل مسیرهای اهواز، بوشهر، ماهشهر، شیراز، طبس، همدان تبریز و جزیره سیری هستند.»او از مسافران پروازهای داخلی خواست قبل از عزیمت به فرودگاه برای اطمینان از انجام پروازها با شماره تلفن 199 تماس بگیرند.
توزیع 20 هزار ماسک رایگان در میادین شهر تهران
همچنین روز گذشته به گفته مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست 20 هزار ماسک رایگان در میادین مهم توزیع شد.
محمدهادی حیدرزاده روز گذشته به ایسنا گفت: «شهرداری تهران با ایجاد ایستگاه های ثابت و سیار در شهر تهران و استقرار آمبولانس ها اقدام به توزیع رایگان ماسک و امدادرسانی به شهروندانی که دچار تنگی نفس شده بودند کرد.»
مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست با اشاره به اینکه یک سال است که کشور ما با پدیده ریزدانه ها مواجه است، گفت: «دلیل اصلی این امر گرد و غبارهایی است که از دشت بین عراق و عربستان به کشور وارد می شود.»
وی افزود: «این منطقه به دلیل داشتن خاک ریز دانه و بسیار ناپایدار می تواند موجب بروز توفان های شن در ایران و عربستان شود.»
مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست تصریح کرد: «بیش از یک دهه است که ایران، عراق و عربستان در سرمایه گذاری مشترک اقدام به مالچ پاشی در این منطقه می کنند تا وزش باد منجر به پراکنده شدن جو خاک در این کشورها نشود. این در حالی است که طی دو تا سه سال گذشته به دلیل مسائل سیاسی عراق این مالچ پاشی ها متوقف شده و این امر موجب گسترش این منطقه شنی شده به شکلی که توفان های شن کنونی به هیچ عنوان سابقه نداشته است.»
او با اشاره به اینکه بسیاری از استان های جنوب و غرب کشور تحت تاثیر این توفان ها قرار گرفته اند، افزود: «این در حالی است که توفان های شن آنقدر وسیع شده اند که حتی فلات مرکزی کشور و تهران را تحت تاثیر قرار داده اند.»
مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست با اشاره به ورود گرد و خاک از روز یکشنبه به تهران گفت: «متاسفانه کم تحرکی از سوی سازمان های محیط زیست و وزارت بهداشت مشاهده شده است چرا که از یک سال قبل باید دستگاه های دیپلماسی در این زمینه فعال می شدند تا به مرز بحران کنونی نرسیم.»
او با اشاره به اینکه حضور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در عراق را که برای بحث گرد و خاک و سایر موضوعات مرزی به این کشور سفر کرده به فال نیک می گیریم، افزود: «متاسفانه سازمان حفاظت محیط زیست نشان داده حتماً باید بحرانی ایجاد شود تا موضوع مورد پیگیری قرار گیرد.»مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست با تاکید بر اینکه «باید هرچه سریع تر اقدامی اضطراری برای جلوگیری از ورود گرد و خاک به کشور صورت گیرد»، گفت: «از سوی دیگر کمیته مواقع اضطراری آلودگی هوای تهران نیز باید فعال تر عمل می کرد و دستگاه های مرتبط را در این شرایط وارد عرصه می کرد.»
او با اشاره به اینکه «سازمان حفاظت محیط زیست به موضوع آلودگی هوا به عنوان یک دغدغه نگاه نمی کند»، افزود: «همین کافی است که دفتر آلودگی هوای این سازمان چهار سال است که مدیر کل ندارد.»
مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست با اشاره به اینکه «پیش از این در فصل پاییز و زمستان در تهران شاهد آلودگی هوا بودیم»، افزود: «این در حالی است که هم اکنون در فصل تابستان هم به شکلی دیگر شاهد افزایش میزان آلودگی هوای تهران هستیم؛ به شکلی که میزان غلظت آلاینده ها در برخی ایستگاه های سنجش آلودگی هوا از روز یکشنبه در پایتخت به حد بحران رسیده است اما اینکه چرا کمیته مواقع اضطراری آلودگی هوای تهران روز یکشنبه تشکیل جلسه نداده و وظایفی را برای دستگاه ها تعیین نکرده است خود سوالی است که متاسفانه طی سال های گذشته هم نتوانسته ایم پاسخ آن را دریافت کنیم.»او کاهش میدان دید، احتمال افزایش تصادفات، پایین بودن راندمان کاری، ایجاد خستگی مزمن و سردرد و... را از جمله عوارض ورود گرد و غبار به تهران عنوان کرد. مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست ادامه داد: « شهرداری تهران در جهت تلطیف موقتی هوا اقدام به روشن کردن تمامی آب نماها و آب پاش های مکانیزه در تهران کرده است که این مساله تا رفع کامل آلودگی ادامه خواهد داشت.»
فیلترینگ ذرات غبار ناممکن است
دکتر علیپور کارشناس ارشد محیط زیست نیز با اشاره به اینکه «در چهار ماه نخست سال جاری 24 روز در مناطق جنوبی کشور شاهد گرد و غبار بودیم که قبلاً این مساله محدودتر بوده و پایداری آن نیز تنها 24 ساعت بوده است» به ایسنا گفت: «محل گرد و غبار کنونی متفاوت است و عمده دلیل آن خشکسالی های اخیر و سدهایی است که در سرچشمه های دجله و فرات توسط سوریه و اردن ایجاد شده و موجب قطع ورود آب های پایین دست خصوصاً به عراق شده است.»
او با اشاره به اینکه «بسیاری از باتلاق ها و تالاب های این منطقه خشک شده است»، افزود: «با توجه به اینکه خاک این مناطق رسی و دانه ریز است این بافت خاک می تواند با یک هفتم فشار باد قبلی جابه جا شود. از سوی دیگر به دلیل ریزدانه بودن این خاک در هوا معلق می ماند و ماندگاری آن افزایش می یابد.» کارشناس ارشد محیط زیست با اشاره به اینکه «دانه های کنونی گرد و خاک موجود در هوا از نوع2/5 PM است»، افزود: «این دانه ها می توانند در لایه های پایین تر ریه نفوذ کرده و در نایژک ها قرار گیرد و باعث کاهش اکسیژن رسانی به بافت ها و خصوصاً قلب شوند. خصوصاً افرادی که مستعد بیماری های قلبی و تنفسی هستند نیز این گرد و خاک بسیار مضر است چراکه امکان خارج شدن این گرد و خاک از داخل ریه آنها نیست.»
وی با تاکید بر اینکه «این گرد و خاک برای کودکان به دلیل بالا بودن تعداد تنفس در دقیقه بسیار مضر و خطرناک است»، گفت: «از سوی دیگر این آلاینده می تواند برای زنان باردار و جنین آنها به دلیل کاهش اکسیژن رسانی ایجاد مشکلات جدی کند.» کارشناس ارشد محیط زیست افزود: «از سوی دیگر این ذرات می تواند با به همراه داشتن یک سری مواد حساسیت زا و فلزات سنگین و سایر آلاینده ها موجب تشدید اثرات قبلی شوند.»وی «تردد کمتر و خارج شدن کمتر از خانه ها» را «بهترین توصیه» دانست و گفت: «باید از فعالیت های بدنی و ورزش به جد اجتناب کرد.
از سوی دیگر در مراحل بعدی استفاده از ماسک می تواند، تاثیرگذار باشد اما این ذرات به دلیل بسیار ریز بودن با ماسک های معمولی امکان فیلتر کردن آنها وجود ندارد.» | 
حسرت تنفس در هوای آزاد
