اخبار خارجی روزی روزگاری بورس وال استريت سقوط كرد

جام جم , يكشنبه 3 آبان 1388

بورس وال استريت سقوط كرد

اين بحران عامل اصلي بروز جنگ خانمان سوز جهاني دوم بود که دهها ميليون نفر در جريان آن جان خود را از دست دادند.

80 سال پيش در روز 24 اکتبر سال 1929 ميلادي در بورس وال استريت در نيويورک قيمت سهام سقوط کرد و وال استريت با بزرگترين بحران جهان سرمايه داري مواجه شد. اين روز که يک روز پنجشنبه بود به «پنجشنبه سياه» وال استريت شهرت يافت.
در اين روز بورس وال استريت نيويورک با قيمت هايي ثابت آغاز بکار کرد از 18 ماه قبل شاخص وال استريت بي وقفه منحني صعودي را طي کرده و 340 درصد افزايش يافته بود.
دو روز پيش از اين تاريخ ، ايروينگ فيشر يک اقتصاددان بسيار مشهور و استاد دانشگاه ييل در روزنامه نيويورک تايمز تاکيد کرده بود «سطح قيمت سهام هنوز خيلي پايين است».
با اين حال ، پس از 18ماه صعود بي وقفه و سرسام آور قيمت سهام ، بورس بازان ديگر افزايش نامحدود ارزش سهام را باور نداشتند.پس برنده شخصي بود که هر چه زودتر سهام خود را بفروشد.
در ساعت 11 صبح روز 24 اکتبر سال 1929 ميلادي ، موج فروش سهام در وال استريت آغاز شد.
تنها در يک مرحله از بازار 2 ميليون و 600 هزار سهم به مبلغ 4 ميليارد دلار آن دوره مبادله شدند.حمايت بانک ها فقط به 2 درصد سقوط ارزش سهام محدود مي شد.
در روزهاي بعد ، ارزش سهام تا 30 درصد کاهش يافت.روز 29 اکتبر که به «سه شنبه سياه» معروف شد ، سقوط بازار بورس وال استريت تاييد شد و جهان غرب با بزرگترين بحران اقتصادي خود مواجه گرديد. بازارهاي بورس شيکاگو و بوفالو تعطيل شدند و موج خودکشي ها به راه افتاد.
با اين همه هنوز هيچ يک از تحليل گران اقتصادي تصور نمي کرد که بحران سهام بورس موجب شود تا ظرف 3 سال سطح توليد صنعتي 54 درصد کاهش يابد.
هربرت کلارک هوور ، رئيس جمهور ايالات متحده لجوجانه اعلام کرد «رفاه در کنج خيابان است» و کارشناسان مي گفتند فروپاشي ارزش سهام بورس نمي تواند به «اقتصاد واقعي» آسيب برساند.
همه فراموش کرده بودند که مردم ايالات متحده با تصور اينکه افزايش ارزش سهام نامحدود است مبالغ هنگفتي را وام گرفته بودند تا با بورس بازي به ثروت رسيده و در عين حال از منافع به دست آمده مبالغي را که قرض گرفته بودند ، بازپس دهند.
با سقوط بازار سهام ، صدهاهزار خانواده آمريکايي ورشکست شده و به خاک سياه نشستند.بانک هايي که مردم از آنها وام گرفته بودند اعلام ورشکستگي کردند.
پس از آن نوبت به شرکت ها ، کارخانه ها و بازرگانان شد تا به دليل ورشکستگي بانک ها و مصرف کنندگان سرمايه هاي خود را از دست بدهند.اين آغاز بحران بزرگ اقتصادي سال 1929ميلادي بود.
در حالي که توليدات صنعتي ظرف 3 سال آينده بيش از 50 درصد کاهش مي يابند ، قيمت ها نيز به نصف و حتي دو سوم تقليل پيدا مي کنند.
مزرعه داران کوچک که به بانک ها بدهکار بودند زمين و خانه خود را از دست داده و در جستجوي کارهاي کوچک پاره وقت همراه با اعضاي خانواده هايشان آواره جاده ها مي شوند.
بيکاري شهري بيداد مي کند.در سال 1933 ميلادي تعداد بيکاران ايالات متحده به 13ميليون نفر مي رسد.به دليل فقدان تامين اجتماعي بخش اعظم آنها براي بقا متکي به غذاي نوانخانه ها مي شوند.
دامنه بحران 24 اکتبر سال 1929ميلادي به کشورهاي امريکاي لاتين و سپس به اروپا گسترش يافت.کشورهايي مانند برزيل و آرژانتين گرفتار رژيم هاي استبدادي شدند.
در آلمان بيکاري طبقه متوسط موجب شد تا در انتخابات به حزب نازي راي بدهند و ستاره اقبال رهبر آن آدولف هيتلر که در سال 1929 رو به افول بود ، بار ديگر اوج گرفت و 3 سال بعد وي صدراعظم آلمان شد.
ساير مناطق جهان نيز از پس لرزه هاي اين بحران درامان نمي مانند.
سرانجام ، در سال 1936 ميلادي ايالات متحده سرانجام انتهاي اين تونل تيره وتار را مي بيند.
به اين ترتيب ، در روز 24اکتبر سال 1929ميلادي بورس سهام وال استريت نيويورک «پنجشنبه سياه» را تجربه کرد.
در اين روز پس از 18 ماه افزايش بي وقفه قيمت سهام ، بورس بازان که ديگر به افزايش نامحدود قيمت سهام عقيده نداشتند دست به فروش انبوه سهام مي زنند و در کمتر از يک هفته بحران بزرگ اقتصادي تاريخ جهان غرب آغاز مي شود.
بحراني که عواقب آن نه تنها دامنگير آمريکا بلکه دامنگير اغلب کشورهاي صنعتي و حتي غيرصنعتي گرديد.
اين بحران عامل اصلي بروز جنگ خانمان سوز جهاني دوم بود که دهها ميليون نفر در جريان آن جان خود را از دست دادند.

قيام نافرجام بوداپست آغاز شد