اخبار داخلی فرهنگ و هنر روزهای اعتراض یک اثر تاریخی، مذهبی و سیاسی است

هموطن , دوشنبه 24 بهمن 1384

روزهای اعتراض یک اثر تاریخی، مذهبی و سیاسی است

مجموعه تلویزیونی "روزهای اعتراض" سریالی است که از مضمون تاریخی، مذهبی و سیاسی بهره می‌برد.

مهران رسام، تهیه کننده این سریال درباره روند تولید این اثر گفت: در ابتدا قرار بود ما طرح دیگری را برای ساخت سریال آغاز کنیم، اما پس از مدتی صحبت از تولید سریال " روزهای اعتراض " شد که طرح اولیه آن را علیرضا کاظمی‌پور نوشته بود و با مطالعات و تحقیق‌هایی که صورت گرفت متن نهایی فیلمنامه به وسیله علیرضا معتمدی به نگارش درآمد.
ما برای نگارش متن نهایی به وسیله مشاورینی که از سوی گروه معرفی شده بودند از جمله سلیمی نمین به گفت و گو پرداختیم و بر اساس این مذاکرات فیلمنامه سریال با مضمونی مذهبی، تاریخی و سیاسی شکل گرفت و سپس مرحله پیش تولید آغاز شد.
وی در مورد این که طی سالهای اخیر تلویزیون ما سریالی که از مضمون سیاسی برخوردار باشد و اثر قابل توجهی به شمار بیاید را به مرحله تولید نرسانده، این اثر تا چه اندازه به یک سریال سیاسی به مفهوم واقعی نزدیک شده است، اظهار داشت: ما سعی کردیم هر سه مضمون را توامان پیش ببریم. اصولا هیچ تفکیک خاصی در این مورد مدنظر نبوده است و ما به صورت جدی قصد داشتیم این مضامین را در قصه به گونه‌ای مطرح کنیم که هیچ یک بر دیگر ارجحیت نداشته و چیره نشود، به عکس بر همزمانی و افزایش این مضامین در کنار یکدیگر تاکید وجود داشت.
از طرف دیگر، قصد ما این بود که حتی مکان یا زمان خاصی را به صورت مشخص تعیین نکنیم تا به این شکل فراگیری آن، جلوه بیشتری پیدا کند.
این تهیه کننده ادامه داد: از حدود یک سال و نیم گذشته که در جریان طرح این سریال قرار گرفتیم و زمان پخش آن در دهه فجر نیز تعیین شد، ما در پی فیلمنامه‌ای بودیم که به طریقی بتواند هم مضمون ماه محرم و هم دهه فجر را در خود جای دهد و به همین دلیل به صورت آگاهانه به دنبال ساخت اثری رفتیم که هم جنبه مناسبتی داشته باشد و هم این که مسائل مذهبی و سیاسی را در کنار هم مطرح کند. از سویی، چون ما به اتفاقات چند سال اخیر در زمینه شکل گیری مخالفت و مبارزه علیه رژیم ستم شاهی می‌پرداختیم، به صورت طبیعی اثر در بستری تاریخی هم قرار می‌گرفت و این 3 مضمون در قالب یک داستان گرد می‌آمد.
رسام در خصوص این که تا چه اندازه شخصیت‌های این سریال واقعی هستند

	" از نظر هماهنگی نمای بیرونی شهرک سینمایی با تهران سالهای 34 و 35 هم مشکلی وجود ندارد... "

و از افراد موجود در تاریخ استفاده شده است، توضیح داد: ما سعی نداشتیم تا خیلی به تاریخ مستند توجه زیادی کنیم و از اتفاقات و اشخاصی در داستان استفاده کنیم که در دوره‌ای به صورت واقعی زندگی و فعالیت کرده‌اند، بلکه نگاه ما بیشتر نمادین بوده است.
یعنی شخصیت ها بر اساس افراد مختلفی که در زمینه شکل گیری انقلاب اسلامی دخیل بوده‌اند شکل بیرونی و داستانی گرفته‌اند، اما این مسئله به این مفهوم نیست که شخصیت‌ها واقعی بوده‌اند. اصولا توجه بیش از اندازه به تاریخ و کپی برداری کاملا مستقیم و بدون تغییر از شخصیت‌ها و اتفاق‌های تاریخی موجب می‌شود، قصه آن طور که باید شکل نگیرد و یک اثر تاریخی صرف ارائه شود. در حالی که تاکید داشتم ما از همان ابتدا به دنبال ارائه سریالی با مضمون مذهبی، سیاسی و تاریخی بودیم.
تهیه کننده "روزهای اعتراض" درباره این که با وجود توجه به خودداری از اشاره مستقیم به تاریخ مشخص به نظر می‌رسد داستان سریال در برهه‌ای از دهه 30 شکل می‌گیرد و قرار بود که داستان به فعالیت مردم در سال 57 پیوند بخورد، اعلام کرد: ما سعی داشتیم که اتفاق ها در زمانی شکل بگیرد که هنوز ساواک به صورت رسمی تشکیل نشده بود تا درگیر مسائل مربوط به این زمان نشویم. به همین خاطر داستان در حدود سال 1334 و 1335 شکل می‌گیرد و به نوعی سالهای پس از کودتای 28 مرداد 1332 را به تصویر می‌کشد. هر چند که هیچ اصراری بر مطرح شدن زمان دقیق شکل گیری اتفاقات وجود ندارد.
دیگر این که قرار بود اتفاقاتی که در داستان می‌افتد به نوعی با مبارزات مردمی علیه رژیم طاغوت در سال 1357 پیوند بخورد، اما با توجه به مشکلاتی که به جهت زمان داشتیم و وقتمان برای تولید 13 قسمت اندک بود، به سراغ بخش‌های نخست سریال رفتیم تا به این وسیله داستان شکل یکپارچه خود را حفظ کند.
وی در ارتباط با این که در سریال بر بی مکان بودن اتفاقات تاکید وجود دارد، اما بخشی از اتفاقات در فضای تهران قدیم در شهرک سینمایی می‌گذرد که همین مسئله موجب می‌شود برای بیننده این تصور به وجود بیاید که این داستان در تهران شکل گرفته است و این که تا چه اندازه تصویری که از تهران قدیم در این سریال ارائه می‌شود با تهران سالهای 34 و 35 هماهنگی دارد، پاسخ داد: متاسفانه ما غیر از شهرک سینمایی هیچ مکان دیگری نداریم که بتوان در آن آثار تاریخی را تولید کرد. اصولا امکانات بصری برای ساخت فیلم‌های تاریخی در کشور ما بسیار اندک است
ما مجبور بودیم برای این که تعدادی نمای بیرونی از کوچه و خیابان داشته باشیم و در عین حال فضایی که سریال در آن ساخته می‌شود از شکل بیرونی تاریخی برخوردار

	" مجموعه تلویزیونی " روزهای اعتراض" از مضمونی اجتماعی برخوردار است... "

باشد به شهرک سینمایی برویم و تعدادی از نماهای سریال را در خیابان لاله زار قدیم بگیرم. در غیر این صورت سریال محدود به نماهای داخلی می‌شد و زیبایی و تنوع بصری را از دست می‌داد.
از نظر هماهنگی نمای بیرونی شهرک سینمایی با تهران سالهای 34 و 35 هم مشکلی وجود ندارد. چون تهران تا سال 50 نیز تغییر چندانی نکرد و به همین شکل بوده است.
رسام در مورد دیالوگ‌هایی که برای این سریال نوشته شده است و نداشتن هماهنگی با نوع لهجه و کلمات و بیانی که در آن سال ها مورد استفاده مردم قرار می‌گرفت، توضیح داد: در حال حاضر مهمترین مسئله در دیالوگ نویسی تاریخی این است که مخاطب به آسانی بتواند کلمات را متوجه بشود و به طور کلی با مجموعه هماهنگ شود.
چون به عقیده ما نگارش دیالوگ ها به شکلی که بیننده متوجه آن نشود و به طور کلی با زبان نقش‌های سریال ارتباط برقرار نکند، بخصوص برای مخاطب عام تلویزیون منطقی به نظر نمی‌رسد و ما از آن پرهیز کردیم. در کارهای تاریخی غربی هم اگر به خوبی دقت کنید، دیالوگ ها به زبان روزمره و امروزی نوشته می‌شود و از نگارش کلمات دشوار یا دستور زبان غیر متعارف پرهیز می‌شود.
این تهیه کننده در پاسخ به این مطلب که به نظر می‌رسد بیشتر سریال‌های تلویزیونی که با مضمون تاریخی ساخته می‌شود، در صحنه‌های مختلف بخصوص صحنه‌های داخلی از آکسسوار بسیار زیادی در سکانس‌های مختلف بهره می‌برند که باعث شلوغی چشم انداز بیننده و به نوعی تفرق ذهن او می‌شود که به نظر می‌رسد این سریال نیز با همین مشکل مواجه بوده است، خاطر نشان کرد: ما از امکانات بسیار کم صحنه‌ای برخوردار بودیم و به هیچوجه نتوانستیم به استفاده از وسایل صحنه مطابق با ایده‌آل‌مان استفاده کینم.
یعنی از نظر زیبایی شناسی ما به خواسته هایمان به هیچوجه نزدیک نشدیم و ناچار به استفاده از وسایلی شدیم که تا حدودی با دیگر سریال‌های تاریخی مشترک بود.
وی درباره این که سریال در ساختار تا حدودی به تله تئاتر نزدیک شده بود و با سریال‌های رئالیستی که به طور معمول در تلویزیون ساخته می‌شود از نظر ساختار اجرایی تفاوت داشت، گفت: من با این مسئله موافق نیستم که این سریال به تله تئاتر و آثار تئاتر گونه نزدیک شده است، اما شکل کلی اثر به گونه‌ای بود که این تصور را به وجود می‌آورد. یکی دیگر از دلایل این بود که سریال قصه خاصی نداشت و خودش شکل گرفته بود.
تهیه کننده "روزهای اعتراض" در مورد دلایل استفاده از بازیگرانی که برای حضور در این سریال انتخاب شده بودند و عدم

	" مجموعه تلویزیونی "روزهای اعتراض" در قالب 10 قسمت 50 دقیقه‌ای از شبکه دو سیما تولید و پخش ‌شد... "

ارائه نقشی متفاوت از سوی تعدادی از این بازیگران که تاکنون توانایی خود را در ایفای نقش‌های مختلف نشان داده‌اند، یادآور شد: بازیگران با توجه به مشخصات نقش انتخاب شده بودند و از آنها تیپ سازی یا ایفای نقش خاصی خواسته نشده بود. بازیگران این سریال قرار نبود کار عجیب و غریبی انجام بدهند یا نقش پردازی ویژه‌ای داشته باشند. از بازیگران این سریال بر اساس نقش‌های شان مطالبی خواسته شده بود و بازی ها نیز بر همین اساس شکل گرفت.
وی در مورد مشکلات ساخت این سریال و سنت دیرین مدیران صدا و سیما که در روزهای نهایی به فکر ساخت آثار مناسبتی بر می‌آیند، توضیح داد: ما برای ساخت این سریال با مشکل خاصی مواجه نبودیم. بیشترین وقت ما را نیز دستیابی به متنی خوب و قابل اعتنا به خود صرف کرد. چون سعی نداشتیم اثری را ارائه کنیم که باری به هر جهت و بی محتوا باشد تا در زمان تولید به نتیجه دلخواه برسیم. هر چند که زمان کم تولید این مجال را نداد و ما فقط موفق به تولید 10 قسمت از 13 قسمت شدیم و بخشی از داستان به تصویر کشیده نشد.
رسام ادامه داد: چند سالی است که مدیران شبکه‌ها توجه بیشتری به زمان تولید آثار مناسبتی می‌کنند و از یک سال قبل به متن‌های رسیده توجه دارند. در حال حاضر نیز برای تولید آثار مناسبتی محرم و رمضان برنامه ریزی و طرح‌ها جمع آوری می‌شود، اما شبکه‌های منتظر می‌مانند تا از میان طرح ها بهترین اثر را انتخاب و برای تولید آن اقدام کنند که همین مسئله همه چیز را به روزهای پایانی رساندن اثر به پخش می‌کشاند و آثار به کیفیت مطلوب دست پیدا نمی کنند.
مجموعه تلویزیونی " روزهای اعتراض" از مضمونی اجتماعی برخوردار است. داستان از جایی شروع می‌شود که یکی از اهالی شهر به قتل می‌رسد. این مسئله با برخوردهای متفاوتی از سوی اهالی مواجه می‌شود. در جریان این قتل، شخصی به اتهام قتل دستگیر و برای محاکمه آماده می‌شود. اما اهالی شهر دست به اعتراض گسترده‌ای می‌زنند و قصد دارند از این کار جلوگیری کنند. این مسئله وقایعی را در پی دارد. داستان این سریال در حدود سال 1345 به وقوع می‌پیوندد و از جنبه‌های تاریخی برخوردار است. هر چند قصه سریال تا سال 1357 و پیروزی انقلاب اسلامی نیز به طول می‌انجامد.
پژمان بازغی، مینا لاکانی، سارا خوئینی‌ها، کیهان ملکی، فرشید زارعی‌فر، عبدالرضا اکبری، امیر دهقان‌نسب، محمد مختاری و مهری ودادیان ایفای نقش‌های اصلی مجموعه را بر عهده دارند. همچنین تصویربردار افشین احمدی، صدابردار مهدی آزادی، طراح صحنه و لباس آنیتا جواهرچی، چهره‌پرداز محمد قمی و مدیر تولید ناصر ریحان‌صفت هستند.
مجموعه تلویزیونی "روزهای اعتراض" در قالب 10 قسمت 50 دقیقه‌ای از شبکه دو سیما تولید و پخش ‌شد.