اخبار داخلی فناوری اطلاعات سازمان های الکترونیکی ایران موفق نیستند

هموطن , يكشنبه 11 دي 1384

سازمان های الکترونیکی ایران موفق نیستند

گسترش روابط عمومی در فضای مجازی ، یکی از ابزارهای ممتاز و ارزنده سازمان های الکترونیکی است که توجهات زیادی را به خود جلب کرده است .

هموطن- علی محمد آقازمانی- با گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات در کشور ، انتظار می رود اتوماسیون هماهنگ و پیشرفته ای در لایه های مختلف امور صفی و ستادی کشور ، که مبتنی بر مولفه های آتی مدار هستند ، شکل بگیرد.
یکی از این مولفه ها ، بحث دولت الکترونیکی و شکل گیری سازمان های الکترونیکی است که در ارتقای اثر بخشی رفتار سازمانی ارگان های دولتی ، بسیار موثر هستند. گزارش امروز را به این امر اختصاص داده ایم .

سازمان های الکترونیکی
سازمان های الکترونیکی ، از بدنه دولت الکترونیکی (e-governemnt) متولد شده است . تا زمانی که دولت الکترونیکی به خوبی در یک کشور مستقر نشود ، انتظار گسترش و تبلور فعالیتهای سازمان هایی با رفتار مجازی ، غیر ممکن است .
در جامعه اطلاعاتی هزاره سوم ، مختصات پاسخ گویی به نیازهای شهروندان دهکده مجازی ، در قالب سازمان هایی با فرمت های الکترونیکی ، بیش تر از نمونه های سنتی ان ، پاسخ گو و متناسب شرایط روز خواهند بود.
اما سازمان الکترونیکی چه گونه سازمانی است ؟ سازمان های الکترونیکی (e-organizations)، سازمان هایی هستند که ماموریت کلی ان ها ، نیل به هدف ، در راستای عملکردهای الکترونیکی منسجم ، هماهنگ و تا حدی نیمه متمرکز ، با ضریب پاسخ گویی و پردازش اطلاعات بالا است .
در سازمان های الکترونیکی ، افرادسازمان بیش تر در قالب های شبکه های مختلف با رویکردها و ماموریت های مختلف با یکدیگر ارتباط دارند و اطلاعات در چرخه اتوماسیونی رد و بدل می شود . در این نوع سازمان ها ، مخاطبان سازمان به دلیل استقرار نظام ارتباطی دقیق و گسترده و سریع ، به راحتی می توانند با بخش های مختلف سازمان ارتباط برقرار کرده و با توجه به سطوح تعریف شده ، با مسئولان سازمان ، و رده های مختلف ، به ارتباط به پردازند.
گسترش روابط عمومی در فضای مجازی ، یکی از ابزارهای ممتاز و ارزنده سازمان های الکترونیکی است که توجهات زیادی را به خود جلب کرده است .
در سازمان های الکترونیکی ، کارمند یابی بسیار مهم است . کارمندانی که توانای کار فکری پر مشقت و تحت فضای دیجیتالی را ندارند و شدیدا عاطفی هستند ، مناسب نيستند. اكثر شركتهاي كسب و كار الكترونيكي يك روش تهــاجمي را براي استخدام افراد به كار مي گيرند.
آنها مديران ارشد را بيش از شركتهاي سنتـــي درگير اين مسئله مي كنند و به طور فعال تري متقاضيان با صلاحيت را جستجو مي كنند. جامعه پذير کردن کارمندان با مبانی کسب و کار الکترونیکی از اهمیت بسزایی برخوردار است .اين شكل حتي براي افرادي كه در سطح مديريتي نيز به كارگرفته مي شوند نيز وجود دارد. اگرچه اين افراد از تجربه كاري بالا برخوردارند،
ليكن چون از محيطهاي كاري سنتي آمده اند، بنابراين، مدتي طول مي كشد تا با حال و هواي سازمانهاي الكترونيكي سازگار شوند. در این سازمان ها ، ارتباط و تنش فیزیکی سازمان با مخاطبان بسیار کم است و از سویی دیگر ، ترافیک راهروهای سازمان و اتاق ها به دلیل مراجعات غیر ضروری و بعضا بی مورد ، اشغال نمی شود . این مسئله برای خیلی از سازمان های دولتی مشاهده می شود. البته تا حدی عدم مراجعه صحیح و اطلاع رسانی به موقع واحدهای مختلف سازمان به مخاطبان ، از دلایل این چالش ها به شمار می آیند. .

وضعیت داخلی
وضعیت سازمان های الکترونیکی در داخل کشور ، خیلی مناسب تشخیص داده نمی شود. هنوز هیچ سازمانی ، نتوانسته است استانداردهای کلی و مورد نیاز یک سازمان با رویکرد الکترونیکی را به مخاطبان خود ارائه کند.
این چالش به دلیل وضعیت نوپای ICT در کشور از یک سو و هم چنین ، نبود چشم انداز دقیق و کاربردی در زمینه الکترونیکی شدن فراگیر سازمان های دولتی ایران از سوی دیگر نمود پیدا کرده است .
اگر چه طرح های تکفا و مصوبات چند ساله اخیر در مورد تجارت الکترونیکی ، دولت الکترونیکی و چشم انداز نهضت نرم افزاری ایران در سند راهبردی توسعه 20 ساله ، نشان از توجه مطلوب اما اندک دولت مردان به مقوله آی تی مدار شدن فعالیت های دولت می دهد ، اما به هر حال ، کارشناسان امر ، فقدان دستور العمل و بودجه کافی را برای تبیین و استقرار فراگیر دولت الکترونیکی و شاخص های مربوط به ان در کشور ناکافی تشخیص می دهند . برای نیل به سازمان های الکترونیکی ، پارامترهای زیر مورد نیاز می باشد :

1-تعیین چشم انداز و ماموريت مشخص
2-تدوین استراتژی دولت در زمینه نیل به دولت الکترونیکی
3-تعیین شورا یا ارگان مشخص به عنوان مسئول هدایت و راهبری دولت الکترونیکی ایران (زیر نظر رئیس جمهوری)
4-تدوین کلی و جزئی ناهنجاری های سنتی سازمان ها
5-تعیین بودجه برنامه ریزی ، تحقیقاتی و عملیاتی متناسب با فعالیت سازمان ها
6-اطلاع رسانی صحیح و گسترده به مردم در مورد استفاده از ابزارهای سازمان های الکترونیکی

اگر چه طرح های تکریم ارباب رجوع در سازمان های مختلف مانند : ساختمان شاهد مخابرات ، ساختمان وزارت کار و مراکز دیگر به نحوی از انحا ، مولفه هایی از آی تی مدار شدن سازمان ها را مشخص می کند ، اما فاصله واقعی تا آرمان ، بسیار است .
این وضعیت اگر تا چند سال آینده و در نهایت تا پایان برنامه چهارم توسعه تکمیل و فاز تحقیقاتی و برنامه ریزی ان کامل نشود ، کشور با وجود جمعیت و نیازهای مخاطبان سازمانی خود ، در مسائل اطلاع رسانی داخلی ، تبلیغات خارجی ، حضور در بخش تولید محتوا در شبکه اینترنت (با استفاده از مطالب سایتهای دولتی) و هم چنین ، کاهش و صرفه جویی از هزینه های سنتی که در صورت عدم استقرار سازمان های الکترونیکی روی می دهد ، با مشکلات عدیده ای رو به رو خواهد شد .

چه باید کرد؟
اگر 3 سال پیش می خواستید اظهارنامه مالیاتی شرکت خود را تحویل دهید ، کلی رفت و آمد به ادارات سازمان مالیاتی کشور نیاز بود. اما اکنون اکثر فرم های مربوطه و ارتباطات با مسئولان به صورت الکترونیکی در قالب سایت سازمان امور مالیاتی امکان پذیر شده است .
این وضعیت ، آموزش از راه دور سریع ، رایگان و ارتباطات آسانی را برای مودیان پیش اورد. این وضعیت در شرکت مخابرات هم روی داده است .
در سایت www.TCI.ir ، می توانید اطلاعات زیادی را به صورت الکترونیکی دریافت کنید که اگر این امکانات وبی نبود ، معلوم نبود چند هزار مشتری برای گرفتن پرینت حساب فیش تلفن خود ، ماهانه به ادارات شرکت مخابرات مراجعه می کردند ؟! و از این نمونه ها زیاد است .
اما به هر حال ، سازمان های الکترونیکی ما کامل نشده و نیازهای زیادی را هنوز براورده نکرده اند. به نظر می رسد در مقوله سازمان های الکترونیکی ، با 3 مقوله رو به رو هستیم :

1-ساختار درون سازمانی سازمان الکترونیکی
2-ساختار اطلاع رسانی کشوری سازمان الکترونیکی
3-ساختار اطلاع رسانی بین المللی سازمان الکترونیکی

در مورد مقوله اول ، باید گفت که برای رسیدن به یک سازمان الکترونیکی قوی از نگاه مخاطب ، سازمان باید در درون ، ساختار الکترونیکی منسجم و دقیقی در اختیار داشته باشد تا بتواند ، در تولید اطلاعات ، هدایت ، پردازش ، بررسی چند منظوره ، پشتیبانی و امنیت و عرضه اطلاعات مورد نیاز مخاطبان خود ، از چارچوب منسجم و فراگیر آی تی مداری تبعیت کند.
هر اندازه این اتوماسیون قوی و بر اساس نیازهای مخاطبان سازمان چیدمان شود ، محصولی که عرضه می شود ، دقیق تر و بررسی و مشاهده ان توسط مخاطبان و تصحیح ان توسط عرضه کننده آسان تر می شود.
پس یکی از نیازهای اساسی سازمان های داخلی که علاقمند رسیدن به یک سازمان الکترونیکی مطلوب هستند ان است که در وهله اول ، نرم افزار و سخت افزار جامعی برای اسکلت بندی سازمان الکترونیکی درون سازمانی در اختیار داشته باشند . به هر حال اگر متریال و ظرف لازم در اختیار نباشد و محیط برای محصولی که قرار است تولید شود ، مهیا نباشد ، چیزی برای عرضه در ویترین نخواهیم داشت .
در مورد مقوله دوم که ساختار اطلاع رسانی داخلی سازمان ها است ، منظور ، ایجاد شبکه سراسری LAN یا اینترانت سازمان است. برای خیلی از سازمان ها ، ایجاد چنین ساختاری ضروری تر از یک شبکه اینترنتی قوی و پر هزینه است .
مثلا مراکز آموزش و پرورش استان ها ، خیلی از کارکردهای خود را می توانند از طریق شبکه های اینترانت در اختیار دانش آموزان ، والدین و دبیران قرار دهند و نیاز به اینترنتی کردن این مسائل ندارند (برای کاهش هزینه مخاطبان) . پس ساختار اطلاع رسانی داخلی سازمان های الکترونیکی ، نقش بسزایی در استقرار جامع و هماهنگ این نظام در سطح کشور دارند.
چرا که یکی از قابلیتهای مهم سازمان های الکترونیکی ، در دسترس بودن ان ها برای عموم مخاطبان است . باید توجه کرد که تا چند سال اینده هم ، از هز 6 یا 7 نفر ایرانی ، تنها 1 نفر به اینترنت متصل است و این نمی تواند زمینه را برای تمرکز فعالیت سازمان های مجازی ، تنها روی وب فراهم کند. ایجاد دستگاه های اطلاع رسانی در داخل سازمان ها نیز مانند سیستم های اطلاع رسانی شعب بانک ها ف در این مقوله تفسیر می شوند.
در مورد آخرین مقوله نیز باید گفت که اطلاع رسانی بین المللی سازمان های الکترونیکی بسیار مهم است .
اساس جنگ روانی و نبردهای اطلاعاتی سازمان ها ، در داخل وب تدوین می شود و باید به اثر بخشی فعالیت ارتباطی و اطلاع رسانی سازمان در چنین محیطی اعتقاد داشت .
1 میلیارد کاربر رسانه وب را نمی توان فراموش کرد. سازمان های الکترونیکی باید با در اختیار داشتن سایت های مالتی مدیا و گسترده و ارزنده ، نفوذ خود را در تولید محتوا ارتباط با مخاطبان خود افزایش دهند.

هویت الکترونیکی نیازمند ایجاد زیرساخت ملی است
راه های ارتقای اثر بخشی در سازمان الکترونیکی
عبارت مجازي در آموزش‌هاي الکترونيکی به عنوان مدرک دست دوم نيست